«Жарты на ўзроўні сярэдняй школы». Стрыжак расказаў пра новы праект — тлумачыць, што ніякага сэксу ў назве няма

Андрэй Стрыжак вяртаецца і запускае новую дабрачынную ініцыятыву. Яго непрыхільнікі тут жа заявілі, нібыта ён зашыфраваў у назве сэксуалізаваны выраз, дый стварае канкурэнта для «Байсола». Распыталі Стрыжака пра новы праект.

Перш за ўсё Стрыжак звяртае ўвагу, што далёка не ўсе беларусы замежжа маюць куды звярнуцца па салідарнасць у выпадку бяды. Ёсць сістэма дапамогі палітычна рэпрэсаваным. Але куды ісці звычайным людзям, не рэпрэсаваным?

«Сітуацыя ў Беларусі не лепшае, і гэта выклікае велізарны адток людзей з краіны. Нават калі яны выязджаюць з эканамічных прычын, за гэтым хаваецца палітыка: ставіць гэта пад пытанне — тое ж самае, што ставіць пад пытанне, чаму людзі выязджаюць з Венесуэлы. Далёка не ўсе з тых, хто выязджае, былі рэпрэсаваныя, шмат хто — проста людзі, якія не могуць далей жыць у краіне праз той рэжым, які ў ёй існуе.

Гэтыя людзі не маюць пацвярджэнняў, што былі рэпрэсаваныя, шмат хто з іх удзельнічаў у пратэстах, але не захаваў доказаў, бо ўсё знішчаў, вычышчаў», — разважае Стрыжак.

Такія людзі, кажа ён, не ахопленыя ніякай дапамогай. Напрыклад, з імі здараецца бяда — цяжкая хвароба, пажар ці нешта яшчэ. У такім выпадку гэтыя людзі ідуць на лакальныя пляцоўкі па зборы данатаў накшталт GoFundMe або zrzutka.pl.

На думку Стрыжака, беларусы сёння не маюць такой платформы салідарнасці:

«Да падзей 2020‑га года такія інструменты былі — гэта платформы «Улей», «Моламола», «Талака». Функцыі «Улея» сёння пераняла Gronka, яна займаецца культурніцкімі праектамі, ёсць сістэма па дапамозе палітычна рэпрэсаваным. Але няма структуры, што магла б проста прыняць заяўку ад чалавека, які трапіў у бяду. На сёння я бачу патрэбу ў грамадскім полі, каб гэтая структура была створаная». 

У гэтым, кажа Андрэй, адрозненне новай ініцыятывы BelAid ад «Байсола» — гаворка пра іншую аўдыторыю. Ды і што дрэннага, разважае ён, калі аўдыторыі праектаў перасякаюцца і некалькі ініцыятыў працуюць у адным і тым жа полі?

Ён называе гэта праявай свабоды асацыяцый: кожны можа ствараць сваю арганізацыю і шукаць пад гэта рэсурс, выкарыстоўваць тыя магчымасці, якія ён мае — рэпутацыйныя, рэсурсныя. Для дэмакратычнага грамадства нармальна, што ёсць шмат арганізацый і кожная знаходзіць ці не знаходзіць сваё месца пад сонцам. І калі яна аказваецца нежыццяздольнай, то яна проста не знаходзіць падтрымкі і памірае, і гэта таксама нармальна.

Цяпер Стрыжак збірае каманду. На сёння, кажа ён, ёсць больш за 40 заявак у валанцёры:

«Траціна заявак на сёння нерэлевантныя, бо гэта спецыялісты, якія тэарэтычна маглі б далучыцца на больш позніх этапах працы. Яшчэ траціна ўвогуле нерэлевантныя, гэтым людзям давядзецца сказаць, што для іх няма задач і іх профіль не адпавядае працы структуры. Застаюцца тыя, хто проста цяпер будзе задзейнічаныя ў працы. 

Гэта людзі, якія ўмеюць рабіць сайты і працаваць з плацежнымі платформамі, то-бок тыя, хто будзе звязаны з тэхнічнай часткай праекта. Сёння ініцыятыва якраз знаходзіцца на ўзроўні стварэння тэхнічнай каманды. Цяпер у гэтай камандзе няма супрацоўнікаў «Байсола». Хто ведае, як яно будзе далей».

Акрамя збору валанцёраў, Стрыжак абвяшчаў і збор данатаў на ініцыятыву. Пакуль што, кажа ён, сабрана некалькі соцень еўра, але яму зразумела, чаму сума невялікая — збор не нясе ў сябе эмацыйнага зараду накшталт збораў на вызваленых палітвязняў.

Калі каманда будзе гатовая, наступны крок — стварыць тэставы варыянт платформы, які можна будзе паказваць у пошуках грошай на развіццё.

Новы праект атрымаў шмат нараканняў праз назву. Стрыжаку пісалі ў каментарах да яго пастоў пра ініцыятыву, што BelAid — гэта зашыфраваны выраз to be laid, адно са значэнняў якога — «заняцца сэксам». Нагадаем, што некалькі месяцаў таму Андрэй Стрыжак быў вымушаны сысці з «Байсола», дзе ён быў адным са стваральнікаў, якраз праз скандал з рассылкай дыкпікаў.

Стрыжак кажа, што ставіцца да таго хэйту нармальна:

«Крытыка такога кшталту дэманструе ўзровень людзей, якія такім чынам чытаюць гэтую назву. Гэта не я яе так пісаў, гэта яны яе так чытаюць, гэта жарты на ўзроўні сярэдняй школы. Гэтая назва можа гучаць дзіўна, калі яе разбіць на нейкія часткі, але больш важнае тое, што было закладзенае ў гэтую назву.

Тая хваля хэйту спрацавала як рэклама, прыцягнула дадатковую ўвагу. Я гэтым хэйтарам за рэкламу не плаціў, магу быць ім удзячны».

На самай справе, тлумачыць Андрэй, назва стваралася па іншай логіцы:

«Яна зробленая па аналогіі з USAID ці EuropeAid — aid перакладаецца з англійскай як «дапамога», а першая частка слова — скарачэнне ад назвы дзяржавы ці групы дзяржаў, якія забяспечваюць гэтую дапамогу. BelAid — гэта «беларуская дапамога».

Андрэй прызнаецца, што забаніў у сацсетках людзей, схільных да хэйту ў ягоны бок — маўляў, калі ён адышоў з публічнасці, то можа і дазволіць сабе кагосьці не слухаць. Засталіся збольшага людзі, якія яго падтрымліваюць, кажа Стрыжак.

«Шмат каму зайшлі думкі, што чалавек мае права на другі шанец і што чым больш ініцыятыў, тым лепш: што будзе працаздольным, тое і спрацуе, а калі не, дык і не», — разважае ён.

Пакуль Стрыжаку цяжка акрэсліць, калі праект запрацуе — магчыма, першы прататып з'явіцца вясной. А пакуль Стрыжаку ёсць што сказаць для хэйтараў:

«Частка людзей лічаць, што нам не трэба ствараць нешта новае — маўляў, у нас ужо шмат чаго ёсць. Гэта паказвае, што ў грамадстве ёсць недэмакратычны падыход. Хацеў бы прапанаваць такім людзям даць шанс і не крытыкаваць новае са старту.

Будзем шчырыя: за апошні час у полі з’явілася не так шмат беларускіх ініцыятыў, мы бачым больш інфармацыі пра іх закрыццё. Каб не ныць потым, што ў нас нічога няма і ніхто не хоча працаваць, проста не займайцеся хэйтам тых, хто хоць нешта робіць. Кажу не толькі пра сябе, а і пра іншых людзей у грамадскім сектары, якія таксама атрымліваюць на арэхі пры любой магчымасці».

Каментары да артыкула