«Перспектыў нуль»: у Літве зрабілі выснову пасля кантактаў Лукашэнкі з ЗША
Літва не бачыць перадумоў для збліжэння з Беларуссю і працягвае прытрымлівацца санкцыйнай палітыкі, заяўляюць літоўскія палітыкі. Паводле слоў еўрапарламентарыя Пятраса Аўштравічуса, любыя кантакты варта разглядаць у геапалітычным кантэксце з улікам уплыву Расіі, тады як у Сейме адзначаюць, што бягучая сітуацыя, у тым ліку гібрыдныя атакі і шчыльныя сувязі Мінска з Масквой, не стварае ўмоў для палітычнага дыялогу, піша LRT.
Пасля сустрэчы Аляксандра Лукашэнкі са спецыяльным прадстаўніком ЗША па пытаннях Беларусі Джонам Коўлам літоўскія палітыкі ацанілі перспектывы дыялогу з Беларуссю і ўплыў знешніх гульцоў на гэты працэс.
Еўрапарламентарый Пятрас Аўштравічус лічыць, што збліжэнне Літвы і Беларусі, якое абмяркоўваецца апошнім часам, варта ацэньваць не праз прызму асобных эканамічных праектаў, а ў больш шырокім геапалітычным кантэксце.
Паводле яго слоў, удзел ЗША ў гэтых працэсах не варта пераацэньваць.
«Я ацэньваю гэта як часткова камерцыйны праект рэалізацыі пэўных дамоўленасцей, якія, верагодна, маюць значэнне для асобных асоб і кампаній, але для літоўскай дзяржавы ці, скажам так, для нацыянальных інтарэсаў Літвы гэта мае меншае значэнне», — адзначыў палітык.
Ён падкрэсліў, што Літве важна зыходзіць з уласных інтарэсаў і не падмяняць стратэгічны падыход кароткатэрміновымі выгодамі. «Не варта, як той казаў, мяняць дарогу на сцежку. Таму неабходна бачыць больш шырокую карціну — перш за ўсё геапалітычную, а не засяроджвацца на інтарэсах асобных прадпрыемстваў», — сказаў Аўштравічус.
Гаворачы пра характар адносін з Мінскам, еўрапарламентарый заявіў, што вырашальным фактарам застаецца ўплыў Расіі.
«Гэта было і застаецца, давайце не будзем сябе падманваць. Гэтыя кантакты сістэматычна ажыццяўляюцца, праводзяцца кансультацыі, дасягаюцца дамоўленасці і гэтак далей», — падкрэсліў ён.
Паводле яго ацэнкі, залежнасць Беларусі ад Масквы значна абмяжоўвае яе самастойнасць. У гэтым кантэксце любыя спробы нармалізацыі адносін ён прапануе разглядаць як частку больш шырокай стратэгіі.
«Ёсць разуменне, што гэта, па сутнасці, сцэнарый, які ідзе з Масквы», — адзначыў палітык, дадаўшы, што «такія дзеянні адбываліся і будуць адбывацца далей, бо гэта свайго роду спроба выйсці з блакады, з санкцыйнага рэжыму».
Каментуючы дыскусіі ўнутры Еўрапарламента, Аўштравічус прызнаў, што асобныя палітыкі выступаюць за аднаўленне кантактаў з расійскімі структурамі, аднак назваў іх маргінальнымі.
Асобна ён спыніўся на інтарэсах бізнесу, адзначыўшы, што частка кампаній працягвае шукаць магчымасці супрацоўніцтва з Беларуссю, нягледзячы на рызыкі.
«Трэба разумець, што ўсе гэтыя так званыя камерцыйныя інтарэсы з беларускім бокам звязаныя з высокім узроўнем рызыкі і значнай нявызначанасцю. Сёння ты можаш быць у пашане, а заўтра — апынуцца ў турме, і твой бізнэс можа перайсці пад кантроль іншых асоб», — заявіў еўрапарламентарый.
На яго думку, у бягучых умовах разумней заняць пазіцыю чакання. «Фактар нявызначанасці захаваецца на пэўны час. Магчыма, было б разумней устрымацца ад падобных дамоўленасцей або ўгод з беларускім бокам, пачакаць і затым ужо дзейнічаць у больш ясных умовах», — адзначыў ён.
Аўштравічус таксама звярнуў увагу на тое, што эканамічныя кантакты могуць перарастаць у палітычную праблему.
«Калі бізнэс ажыццяўляецца, ён падаецца як прыватны, а калі ўзнікаюць праблемы — ён нечакана становіцца прадметам дзяржаўнай адказнасці. Гэта няправільна… У гэтым, магчыма, і заключаецца пэўная хітрасць Мінска», — сказаў ён.
Гаворачы пра санкцыйную палітыку Еўрасаюза, палітык падкрэсліў, што на гэты момант адзінства захоўваецца, аднак папярэдзіў пра магчымыя спробы яго аслабіць.
«Расхістванне гэтай салідарнай пазіцыі будзе адбывацца пад рознымі падставамі — культурнымі, гістарычнымі і іншымі», — адзначыў Аўштравічус.
Паводле яго слоў, у гэтай сітуацыі асаблівая роля належыць краінам рэгіёна. «У гэтым, напэўна, заключаецца асаблівая роля Вільні і Варшавы — тлумачыць і паслядоўна адстойваць узважаную палітыку ў дачыненні да Мінска», — падкрэсліў ён.
Еўрапарламентарый дадаў, што пытанне адносін з Беларуссю выходзіць за межы двухбаковага парадку дня. «Мінск сёння з’яўляецца часткай агрэсіі супраць Украіны, а гэта ўжо агульнаеўрапейская праблема», — заявіў Аўштравічус.
Мотузас: кантакты з Беларуссю немагчымыя праз рызыкі, якія застаюцца
Пра тое, што перадумоў для паляпшэння адносін з Мінскам пакуль няма, кажа і старшыня камітэта Сейма па замежных справах Рэмігіюс Мотузас. Каментуючы нядаўнія сустрэчы з удзелам амерыканскага боку, ён адзначыў, што асноўны акцэнт перамоў быў зроблены менавіта на беларускім кірунку.
«Калі спадар Коўл быў у Літве і сустракаўся з кіраўнікамі нашай дзяржавы, асноўнай тэмай размовы былі адносіны з Беларуссю», — сказаў палітык.
Паводле яго слоў, літоўскі бок ясна акрэсліў сваю пазіцыю: «Мы выказалі меркаванне, што працягваюцца гібрыдныя атакі — міграцыйны ціск і іншыя пытанні».
Аднак, як падкрэслівае Мотузас, сігналы з беларускага боку не даюць падстаў для аптымізму. «Пасля візіту Коўла, як мы бачым, у пятніцу ўвечары зноў з’явіліся мігранты, з’явіліся шары, што парушыла працу нашага аэрапорта», — адзначыў ён, дадаўшы: «Мы не бачым перспектыў».
Асобнай праблемай застаюцца літоўскія перавозчыкі, чые грузавікі дагэтуль знаходзяцца на тэрыторыі Беларусі. Паводле слоў палітыка, сітуацыя застаецца нявызначанай: «Сёння перавозчыкі кажуць пра тое, што калі сума апынецца вышэйшай за кошт транспартнага сродку, то плаціць немэтазгодна».
Пры гэтым ён звяртае ўвагу на прынцыповы момант: «На наша меркаванне, гэтыя грузавікі былі незаконна затрыманыя і пакінутыя на тэрыторыі Беларусі, а цяпер гаворка ідзе пра аплату».
На яго думку, пры наяўнасці добрай волі пытанне магло б быць вырашана інакш. «Калі б была добрая воля і нармальныя адносіны, яны былі б проста вызваленыя», — адзначыў ён.
Гаворачы ў цэлым пра палітычны дыялог, Мотузас падкрэслівае, што пакуль для яго няма змястоўнай асновы. «Мы пакуль не бачым перспектыў, бо пра што нам гаварыць? Усе гэтыя праблемы захоўваюцца, і сітуацыя ў Беларусі не змянілася», — сказаў ён.
Дадатковым фактарам ён называе шчыльныя сувязі Мінска з Масквой. «Мы бачым, што гэтыя адносіны сапраўды вельмі блізкія», — дадаў палітык.
Каментуючы магчымую ролю ЗША, Мотузас адзначыў, што Вашынгтон ужо ўцягнуты ў працэс, аднак яго палітыка застаецца цяжкапрагназуемай.
«Сёння ЗША ўжо ўцягнутыя ў гэты працэс. Пры гэтым знешнюю палітыку Злучаных Штатаў сапраўды складана прагназаваць», — сказаў ён.
У той жа час ён дапускае, што ЗША могуць адыграць ролю пасярэдніка. «Яны выступаюць у ролі своеасаблівага міратворца. Адміністрацыя Трампа спадзяецца, што зможа заахвоціць Лукашэнку да дыялогу з Літвой і іншымі краінамі», — адзначыў ён.
Пры гэтым літоўскі бок станоўча ацэньвае намаганні ЗША па вызваленні палітычных зняволеных.
Аднак, нягледзячы на дыпламатычную актыўнасць, Літва мае намер прытрымлівацца дзейнай санкцыйнай палітыкі. «Літва будзе прытрымлівацца палітыкі санкцый, паколькі яны прынятыя сумесна з краінамі Еўрапейскага саюза», — падкрэсліў Мотузас, дадаўшы, што
«мы не бачым магчымасці весці перамовы або падтрымліваць кантакты з беларускім бокам на палітычным узроўні».