Małaznačnaja paŭza Eŭraparlamentu
Biełaruskaje pytańnie vyrašyli ŭ Strasburhu razhledzieć paźniej. Ale realnaje rašeńnie, zdajecca, Eŭraźviaz užo pryniaŭ. Piša Raman Jakaŭleŭski.
Nia spraŭdzilisia čakańni mnohich, nie abyjakavych da sytuacyi ŭ Biełarusi, što na červieńskaj sesii Eŭraparlamentu budzie abmiarkoŭvacca i prymacca važnaja rezalucyja pa Biełarusi. Prajekt rezalucyi praduhledžvaje stvareńnie sietki rehijanalnych radyjostancyj dla viaščańnia na Biełaruś. A taksama pakiet sankcyj u dačynieńni da kankretnych biełaruskich čynoŭnikaŭ, jakich abvinavačvajuć u parušeńni pravoŭ čałavieka. Pavodle słoŭ kiraŭnika delehacyi Eŭraparlamentu pa suviaziach ź Biełaruśsiu, polskaha deputata Bohdana Klicha, pieranos abmierkavańnia biełaruskaha pytańnia na nastupnaje, užo lipieńskaje pasiadžeńnie byŭ vyklikany «pierahružanaściu paradku dnia».
Akazvajecca, mocnaja zaniataść eŭradeputataŭ źviazana nia tolki z kanstytucyjnymi i niekatorymi inšymi prablemami Eŭraźviazu. U Eŭropie mocna azadačanyja kryvavaj bojniaj va ŭzbeckim Andyžanie. Pomnicca, jak zrynuty śpikier Šarecki i inšyja źbiralisia padniać biełaruskaje pytańnie na Stambulskim samicie ABSE ŭ 1999 hodzie. Ale tady jaho kapitalnamu abmierkavańniu pieraškodziła druhaja kryvavaja trahiedyja — čačenskaja. Prosta-taki niejkija fatalnyja supadzieńni. Paźniej, jak viadoma, najvažniejšyja pałažeńni pa Biełarusi, jakija taki ŭdałosia zafiksavać u vynikovym dakumencie Stambulskaha samitu, byli paśpiachova «pachavanyja» aficyjnym Mienskam. Ale Eŭraźviaz — nie amorfnaja ABSE.
Praŭda, doŭhi čas Eŭraźviaz sprabavaŭ pravodzić u dačynieńni da kirujučaha režymu ŭ Biełarusi bolš strymanuju, čym ZŠA, palityku. Naprykład, nie adzin hod u Berlinie vielmi ciarpliva «pieratraŭlali» aryhinalnaść biełaruskaha praviciela. Ale ciarpieńnie biaskoncym nie byvaje. Tolki paśla apošnich vybarčych kampanij, jakija praviali biełaruskija ŭłady, u Berlinie i Bruseli pryjšło ŭśviedamleńnie taho, što tak dalej žyć Eŭraźviazu z takim susiedam nielha. Dziakujučy niaźmiennaj Łukašenkavaj palitycy adbyłasia kansalidacyja pazycyj EZ i ZŠA ŭ dačynieńni da Biełarusi. Było pryznana metazhodnym spałučeńnie sankcyj u dačynieńni da biełaruskaha kiraŭnictva z masiravanaj padtrymkaj raźvićcia hramadzianskaj supolnaści ŭ Biełarusi. Voś hetuju palityku EZ i zaklikana padtrymać čakanaja rezalucyja Eŭraparlamentu.
Niekatoryja naziralniki schilny źviazvać uźnikłuju paŭzu ŭ Eŭraparlamencie z samitam ZŠA—EZ, što maje adbycca 20 červienia. Maŭlaŭ, tam i budzie ŭsio vyrašana pa Biełarusi. A na sesii ŭ pačatku lipienia tady deputaty ŭsio i zamacujuć. Adnak, jak ličyć biełaruski palitolah Viačasłaŭ Paźniak, hetaja paŭza i majučy adbycca samit nijak nia mohuć być uzajemaźviazany. U Vašynhtonu i Bruselu chapaje svaich nazapašanych prablem dvuchbakovych adnosin. Pra ich i pojdzie havorka na majučym adbycca samicie. A što da rezalucyi pa Biełarusi, jakuju źbirajucca razhledzieć u Eŭraparlamencie, to, pa sutnaści, miarkuje palitolah, jana mała što rašaje. Realnyja rašeńni prymajucca ŭ vykanaŭčych strukturach Eŭraźviazu. I dapamoha dla raźvićcia demakratyi ŭ Biełarusi ŭžo akazvajecca. Heta faktyčna pryznaŭ i Viarchoŭny pradstaŭnik Eŭraźviazu pa zamiežnaj palitycy i biaśpiecy Chaŭjer Salana ŭ svaim interviju mižnarodnamu partału «Wider Europe». Jon asabliva padkreśliŭ, što, niahledziačy na toje, što ceły šerah prahram EZ pačnie pracavać tolki z 2007 hodu, značnaja padtrymka raźvićciu demakratyi ŭ Biełarusi ŭžo ažyćciaŭlajecca.
Praŭda, tut moža ŭ niekatorych uźniknuć pytańnie: nakolki ciapier hetuju dapamohu EZ adčuvajuć na sabie aktyŭnyja budaŭniki hramadzianskaj supolnaści ŭ Biełarusi? Mnohija skardziacca, što niedastatkova. Vidavočna, što bolšaja reakcyja na palityku EZ nazirajecca z boku biełaruskich uład. Represii ŭ dačynieńni da apazycyi ŭzmacniajucca. Ale, niahledziačy ni na što, apazycyjanery praciahvajuć rychtavacca da čarhovych dla siabie prezydenckich vybaraŭ, što majuć adbycca ŭ 2006 hodzie. I, jak u Strasburhu, uzmocniena dyskutujuć na zadadzienuju temu.