103 hady Barysu Kitu

6 krasavika śviatkuje dzień narodzinaŭ adzin z najstarejšych biełarusaŭ, čałaviek-epocha Barys Kit.

Barys Kit — navukoviec u halinie astranaŭtyki, matematyk, fizik, chimik, PhD ŭ halinie matematyki i historyi navuki, zasłužany prafiesar Meryłendskaha ŭniviersiteta (ZŠA), akademik Mižnarodnaj akademii astranaŭtyki, najstarejšy siabar Amierykanskaha tavarystva astranaŭtyki, hanarovy siabar Brytanskaha mižpłanietnaha tavarystva, siabar kamiteta mižnarodnaj Akademii astranaŭtyki (Paryž), uładalnik załatoha miedala imia Obiersta, šmatlikich prestyžnych mižnarodnych premij, Hanarovy doktar navuk Hrodzienskaha dziaržaŭnaha ŭniviersiteta imia Janki Kupały… Adnych navukovych zvańniaŭ, zaroblenych za doŭhaje žyćcio, chopić na staronku.

Jon naradziŭsia na pačatku minułaha stahodździa, u 1910 h. Naradziŭsia ŭ Pieciarburhu, dzie pracavaŭ jahony baćka, potym siamja viarnułasia na Navahradčynu.

Šlach Barysa Kita ŭ navuku pačaŭsia ŭ mižvajennaj Polščy. Jon vykładaŭ u Vilenskaj biełaruskaj himnazii matematyku, u 1939 h. byŭ jaje dyrektaram, potym uznačaliŭ Navahradskuju biełaruskuju himnaziju. Padčas niamieckaj akupacyi arhanizavaŭ biełaruskamoŭnyja škoły ŭ Lebiedzievie, nastaŭnickuju sieminaryju ŭ Pastavach, Maładziečanskuju handlova-administracyjnuju škołu, navučańnie ŭ jakoj vyratavała ad prymusovaha vyvazu ŭ Niamieččynu dziasiatki, kali nie sotni junakoŭ. Kita aryštoŭvali niemcy, jon siadzieŭ u viaźnicy. Cudam uniknuŭ śmiarotnaha pakarańnia.

Heta ciapier Barys Kit — hanarovy hramadzianin Navahrudka, a ŭletku 1944-ha jon musiŭ emihravać. Aśvietnickaja dziejnaść na akupavanaj niemcami terytoryi z prychodam savietaŭ pieratvarałasia ŭ śmiarotny prysud. U 1948 h. Kit pierabraŭsia ŭ ZŠA, pasialiŭsia ŭ Saŭt-Ryviery, spryčyniŭsia da zasnavańnia novaj biełaruskaj kałonii ŭ hetym haradku, byŭ adnym z kiraŭnikoŭ Złučanaha biełaruska-amierykanskaha dapamahovaha kamiteta. Potym vyjechaŭ u Kaliforniju, dzie adyšoŭ ad hramadskaj dziejnaści, ale ŭščylnuju zaniaŭsia daśledavańniami ŭ kaśmičnaj halinie. Padrychtavaŭ padručnik ab palivie dla rakietnych ruchavikoŭ.

U 1972 h. pierajechaŭ z ZŠA ŭ Niamieččynu, u Frankfurt-na-Majnie. Zaraz žyvie ŭ domie dla starych ludziej. 6 krasavika tamtejšyja biełarusy pryjazdžajuć pavinšavać jaho z narodzinami.

Niahledziačy na mafusaiłaŭ viek, Barys Kit nie hublaje badzioraści i aptymizmu. Choć i skardzicca časam, što «staŭ trochi horaj bačyć i čuć» i «ŭžo praktyčna nie pracuje».

«Naša Niva» dałučajecca da vinšavańniaŭ i najlepšych zyčańniaŭ vydatnamu biełarusu.

Čytajcie taksama:

Try žyćci Barysa Kita

Kamientary da artykuła