Pravaabaroncy pryznali Andreja Hajdukova palitźniavolenym
Asudžeńnie Hajdukova źjaŭlajecca nieabhruntavanym i palityčna matyvavanym. Pra heta havorycca ŭ sumiesnaj zajavie Biełaruskaha Chielsinkskaha kamiteta i pravaabaroncaŭ-viasnoŭcaŭ.
Pravaabaroncy zaznačajuć, što asudžeńnie Hajdukova «ŭ značnaj stupieni mieła na mecie pavyšeńnie roli i značnaści KDB u dziaržavie nieprymalnymi ŭ demakratyčnym hramadstvie mietadami, a pazbaŭleńnie voli było prymieniena z parušeńniem prava na spraviadlivy sudovy razbor, inšych pravoŭ i svabod, harantavanych Mižnarodnym paktam ab hramadzianskich i palityčnych pravach, praciahłaść pazbaŭleńnia voli jaŭna niepraparcyjanalnaja (nieadekvatnaja) pravaparušeńniu, u jakim asoba była pryznanaja vinavataj».
Aŭtary zajavy patrabujuć nieadkładna vyzvalić Hajdukova, admianić niezakonna vyniesieny pryhavor i pierahledzieć jaho pry vykanańni prava na spraviadlivy sudovy razbor.
Hajdukoŭ byŭ asudžany 1 lipienia pa častcy 1 artykuła 14 i artykule 356 prym. Kryminalnaha kodeksa Respubliki Biełaruś (zamach na ŭstanaŭleńnie supracoŭnictva sa śpiecyjalnaj słužbaj, orhanam biaśpieki ci raźviedvalnym orhanam zamiežnaj dziaržavy). Viciebski abłasny sud pad staršynstvam Haliny Urbanovič pryhavaryŭ jaho da paŭtara hoda pazbaŭleńnia voli.
Jak zaznačajuć pravaabaroncy, kryminalny pieraśled Hajdukova pačaŭsia ŭ listapadzie 2012 hoda, kali jon byŭ zatrymany supracoŭnikami dziaržbiaśpieki i źmieščany ŭ śledčy izalatar KDB. 13 listapada 2012 hoda KDB raspaŭsiudziŭ infarmacyju pra spynieńnie supraćpraŭnaj dziejnaści hramadzianina Respubliki Biełaruś, jaki zajmaŭsia pa zadańni zamiežnaj raźviedki zboram i pieradačaj infarmacyi palityčnaha i ekanamičnaha charaktaru. U dačynieńni da zatrymanaha była raspačata kryminalnaja sprava pa č. 1 art. 356 KK (zdrada dziaržavie ŭ formie praviadzieńnia ahienturnaj dziejnaści). Užo padčas sudovaha razboru abvinavačvańnie pierakvalifikavali.
Pravaabaroncy taksama kanstatujuć, što papiaredniaje rasśledavańnie i sudovy razbor byli poŭnaściu zakrytymi i nieprazrystymi, niahledziačy na pavyšanuju cikavaść da hetaj spravy z boku hramadskaści i ŚMI.
Pry hetym kampietentnymi orhanami nie było dadziena nijakaha abhruntavańnia nieabchodnaści razhladu spravy ŭ zakrytym sudovym pasiadžeńni. «Z ulikam taho, što Hajdukovu spačatku staviłasia ŭ vinu ŭčynieńnie bolš ciažkaha złačynstva (art. 356 KK — zdrada dziaržavie), a ŭ dalejšym jaho dziejańni byli pierakvalifikavanyja na mienš ciažkaje złačynstva, možna mierkavać, što nieabchodnaść u razhladzie hetaj spravy ŭ zakrytym sudovym razbory była vyklikanaja žadańniem utaić ad hramadskaści niezakonnyja mietady rasśledavańnia i pravakavańnie abvinavačvanaha da ŭčynieńnia bolš ciažkaha złačynstva», — skazana ŭ zajavie.
Na dumku pravaabaroncaŭ, takaja kvalifikacyja ŭčynienaha sudom pakazvaje, što «KDB uvioŭ u zman hramadskaść u toj čas, jak supracoŭnikami KDB nie było vyjaŭlena fakta ŭstanaŭleńnia hramadzianinam Respubliki Biełaruś supraćpraŭnaha supracoŭnictva z orhanami zamiežnaj dziaržavy». Pry ŭstanoŭlenych akaličnaściach supracoŭniki KDB praciahvali schilać Hajdukova da ŭčynieńnia bolš ciažkaha złačynstva, h.zn. učynili pravakacyju, padkreślivajecca ŭ zajavie.
Aŭtary zajavy taksama zaznačajuć, što padčas rasśledavańnia parušałasia prava Hajdukova na abaronu, advolna abmiažoŭvalisia jaho sustrečy z advakatam. Kantakty sa svajakami byli abmiežavanyja nierehularnaj, žorstka cenzuravanaj pierapiskaj. Mieraj uździejańnia na advakata Hajdukova stała papiaredžańnie ab kryminalnaj adkaznaści za abviaščeńnie źviestak papiaredniaha rasśledavańnia.
«Hetaja miera, jakaja praźmierna šyroka prymianiajecca na praktycy, surjozna abmiažoŭvaje mahčymaści advakata adstojvać intaresy svajho padabaronnaha», — padkreślivajecca ŭ zajavie.
Pravaabaroncy źviartajuć uvahu na toje, što artykuł 356 prym. byŭ uniesieny ŭ KK Biełarusi ŭ listapadzie 2011 hoda. «Biełaruskija pravaabaroncy ŭžo tady ŭkazvali na niedapuščalnaść vykarystańnia ŭ kryminalnym zakonie niekankretnych aznačeńniaŭ, u tym liku jakija dapuskajuć advolnaje ci rasšyralnaje ich tłumačeńnie», zaznačajecca ŭ zajavie.
U kancy maja 2013 hoda z zajavy staršyni KDB Valeryja Vakulčyka stała viadoma, što kryminalnaja sprava pa abvinavačvańni Hajdukova nakiravanaja ŭ sud, dzie budzie razhledžanaja na zakrytym sudovym pasiadžeńni; vystaŭlenaje abvinavačvańnie nie mianiałasia.
Na dumku pravaabaroncaŭ, «takaja praźmiernaja aktyŭnaść kiraŭnika KDB, a nie prakuratury, jakaja padtrymlivaje abvinavačvańnie ŭ sudzie, u aśviatleńni detalaŭ i pierśpiektyŭ sudovaha razboru śviedčyła pra mahčymy ŭpłyŭ KDB na vysnovy i pracesualnyja rašeńni suda». «Charaktar abvinavačvańnia z ulikam hramadskaj značnaści spravy nie pakidaje sumnieńniaŭ u tym, što razhlad jaje ŭ sudzie pavinien byŭ prajści z vykanańniem pryncypu hałosnaści, bo pieradumoŭ dla jaho abmiežavańnia, praduhledžanych zakonam, nie isnavała», — havorycca ŭ zajavie.
Pravaabarončyja arhanizacyi taksama zaznačajuć, što dziejańnie, za ŭčynieńnie jakoha asudžany Hajdukoŭ, adnosicca da katehoryi złačynstvaŭ, jakija nie ŭjaŭlajuć vialikaj hramadskaj niebiaśpieki. Da asoby, jakaja abvinavačvajecca ŭ jaho ŭčynieńni, nielha prymianić mieru strymańnia ŭ vyhladzie ŭziaćcia pad vartu.
«Analiz najaŭnych danych nie dazvalaje zrabić vysnovu pra toje, što pryznačanaje sudom pakarańnie ŭ vyhladzie pazbaŭleńnia voli źjaŭlajecca apraŭdanym. Na naš pohlad, fakt pryznańnia sudom Hajdukova vinavatym u zamachu na ŭčynieńnie złačynstva, što adnosicca da katehoryi, jakaja nie ŭjaŭlaje vialikaj hramadskaj niebiaśpieki, raniej nie sudzimaha, nie dazvalaŭ sudu prymianić da jaho realnaje pazbaŭleńnie voli. Takim čynam, uziaćcie pad vartu i asudžeńnie na pazbaŭleńnie voli źjaŭlajecca samavolnym», — padkreślivajecca ŭ zajavie biełaruskich pravaabaroncaŭ.
Apieratar navapołackaha NPZ «Naftan», lidar niezarehistravanaha hramadskaha abjadnańnia «Sajuz maładych intelektuałaŭ» Andrej Hajdukoŭ byŭ zatrymany 8 listapada 2012 hoda. Pavodle viersii śledstva — «u momant zakładki tajnika sa źviestkami, što cikaviać zamiežnyja śpiecsłužby».
Pradstaŭniki apazicyi i pravaabaroncy źviazvajuć kryminalny pieraśled Hajdukova ź jaho aktyŭnaj hramadskaj dziejnaściu. Abarona asudžanaha aktyvista maje namier abskardzić prysud.