Kali jana schiliłasia nad dakumentam, milicyjant joj skazaŭ: «Kryvioju nie zalapaj»
…Vyśvietliłasia, što na mitynhu specnazaviec udaryŭ Aniu kaskaj, nadzietaj na svaju hałavu, – pa jejnaj hałavie. Raśsiek joj čerap. Jon heta zrabiŭ nie vypadkova, a znarok – uziaŭ jaje za plečy i ŭdaryŭ. Jana pavaliłasia na ziamlu, u kryvi, a mianty jaje bili nahami, dručkami i pryciskali jejnyja vałasy da asfaltu, kab jana nie mahła adpaŭźci.
V Minskie vsio spokojno
Eto piśmo iz Biełarusi ja połučił čieriez Pariž, ot znakomoho studienta-jurista. Ja tak ponimaju, jemu jesť, čto i s čiem sravnivať.
Mnie skažut – tam, v Parižie, tožie razhoniali mitinhi, tožie ariestovali nieskolko sot čiełoviek, tožie siejčas budut sudiť. Kiriłł, pieriesłavšij mnie piśmo, v kursie parižskich sobytij i imienno poetomu oŝuŝajet raźnicu: koho, za čto i kak razhoniali-sažali, kak i hdie tiepieŕ sodieržat i čto im priedstoit tiepieŕ. Jesť, vidimo, niekotoraja raźnica mieždu Parižiem i Minskom.
Jeŝio Kiriłł chorošo znajet «samyj biezopasnyj riehion Rośsii» – Čiečniu, poskolku priedstavlał v Strasburhskom sudie nieskolko «čiečienskich» dieł. I vot piervaja jeho rieakcija: «Mnie eto napomniło Čiernokozovo».
Ot Minska do Moskvy horazdo bližie, čiem ot Hroznoho, tiem boleje – Pariža. I nas eti sobytija vpołnie kasajutsia…
Pravda, u nas niečto pochožieje tožie było, tolko ob etom vspominať nie lubiat. Čisła 4-5 oktiabria 1993 hoda. Sotni zadieržannych tožie iźbivali, snačała – ludi v kamuflažie, potom – śledovatieli i opierativniki. Koho-to, połuživoho, uvozili v bolnicy. No i tut jesť raźnica. Vo-piervych, v Moskvie miliciejskoje nasilije nielzia było nazvať niesprovocirovannym – už bolno aktivno diejstvovali opponienty. Vo-vtorych, zadieržannych tohda bystro pootpuskali.
Počuvstvujtie raźnicu. V Minskie niet połutora sotien ubitych, no jesť policiejskaja mašina, rabotajuŝaja mietodično, kak katok. I vot pod etot katok uhodiła dievuška Ania.
U nas na kursach była dievočka Ania, 18 let. Ona takoj intieriesnyj čiełoviek... Naprimier, oni s druźjami každuju niedielu sbrasyvaliś, pokupali jedu i kormili bomžiej. Jeŝio za svoi dieńhi oni piečatali listovki protiv nošienija koži i miechov i razdavali ich ludiam voźle Niemihi. Ona chodiła jeŝio v cierkov́ krišnaitov. V obŝiem, očień nieobyčnaja dievočka. Takaja chudieńkaja-priechudieńkaja, dlinnyje śvietłyje vołosy.
My jeje jeŝie nazyvali «maleńkaja Ania» – potomu čto u nas nieskolko dievočiek po imieni Ania i potomu čto ona u nas samaja maleńkaja po vozrastu.
Tak vot okazałoś, čto druhaja naša dievočka s kursov – Saša – včiera słučajno prosmatrivała intierniet i uvidieła Aninu fotohrafiju, kohda jeje s okrovavlennym licom viediet pod ruki śpiecnaz s mitinha 25 marta. Saša v šokie pozvoniła Anie – tielefon otklučien. Našła jeje domašnij, pozvoniła roditielam. Okazałoś, čto Ania v bolnicie nomier 8. Saša tut žie sobrałaś i pojechała jeje navieŝať.
Vyjaśniłoś, čto na mitinhie śpiecnazoviec udarił Aniu kaskoj, nadietoj na svoju hołovu, – po jeje hołovie. Raśsiek jej čieriep. On eto sdiełał nie słučajno, a śpiecialno – vział jeje za pleči i udarił. Ona upała na ziemlu, v krovi, a mienty jeje bili nohami, dubinkami i prižimali jeje vołosy k asfaltu, čtoby ona nie mohła otpołzti. Saša hovorit, čto Ania vyhladit užasno, vsia v ssadinach, krovopodtiekach, na hołovu nałožieny švy.
Potom dniem 25 marta, około 16 časov, jeje privieźli na Okriestina [v śledstviennyj izolator – «JEŽ»]. U nich zabrali vsie, vklučaja sotovyje tielefony, riemni, šnurki, sieŕhi, časy... Oni prosili pozvoniť roditielam, no im koniečno nie dali.
Pokormili ich tolko čieriez sutki, dniem 26-ho. Im nie davali chodiť v tualet, bili. Chołod był takoj, čto s uma možno było sojti. Oni nie znali, skolko vriemieni, potomu čto u nich zabrali časy.
Čieriez sutki, kohda jej stało sovsiem płocho (jeje tošniło, u nieje vsia hołova była v krovi), jeje otvieźli v bolnicu. Tam jeje i siejčas ochraniajut dniom i noċju dva žirnych ubludka-mienta. Pieriodičieski oni sprašivajut u vračiej, kohda im možno zabrať jeje nazad v izolator na Okriestina, kohda jej nakoniec staniet łučšie.
Chirurh, kotoryj jejo uvidieł v bolnicie, był v šokie: jej nužno było nakładyvať švy na hołovu, a ona sutki nie połučała miedicinskuju pomoŝ. U nieje okazałoś silniejšieje sotriasienije mozha. Kohda ona podpisyvała akt na Okriestina i nakłoniłaś nad dokumientom, mient jej skazał: «Krov́ju nie zalapaj».
Kak tolko jej staniet niemnoho łučšie, skorieje vsieho, užie na etoj niediele, jeje zabierut nazad na Okriestina. Budiet sud, i jej dadut minimum 7-10 sutok. V nievynosimom chołodie. Pieriedači ot roditielej – jedu, tiepłyje vieŝi – nie prinimajut. Ona užie siejčas zapasajetsia tiepłymi kołhotami i nieskolkimi śvitierami, poskolku navieŝať v bolnicie jeje možno, choť ona i pod ochranoj. Pośle sotriasienija mozha, nie vyzdoroviev do konca, ona dołžna budiet proviesti 7-10 sutok minimum (mieńšie nikomu nie dajut) v niečiełoviečieskich usłovijach.
Za čto? Za to, čto ona, mołodaja dievuška, s hvozdikoj prišła v park Janki Kupały? Za to, čto ona była nie sohłasna s situacijej v stranie? Eto raźvie priestuplenije? Za inakomyślije raźvie možno obraŝaťsia tak s čiełoviekom, 18-letniej dievuškoj? Ona žie nikoho nie biła, nie oskorblała, u nieje nie było oružija, ona nie priestupnik.
A po BiełTV pokazyvajut biednych «postradavšich» – vosieḿ śpiecnazovciev. I ich matieri hovoriat: «Da pokarajet Boh tiech iźvierhov, kotoryje tak obošliś s ich synočkami». «Synočki» byli v šlemach, s zaŝitnymi maskami, s dubinami i žieleznymi ŝitami – protiv dievočki 18 let s hvozdikoj v rukie. Diejstvitielno už, iźvierh...
Jeje isklučili iz kolledža, v kotorom ona učiłaś, užie 27 marta.
Eto nie istorija iz intiernieta. Eta dievočka, s kotoroj ja počti hod učiłaś na kursach francuzskoho. Eto istorija, rasskazannaja jeju včiera našiej obŝiej podruhie. I mienty – dva žirnych kozła – postojanno, dniem i noċju, storožat jeje v bolnicie voźle krovati kak priestupnika protiv čiełoviečiestva.
Aleksandr Čierkasov - člen pravlenija obŝiestva «Miemoriał»