Haračy zedlik
Palityčny dyjaloh pa-niamiecku. Ź Vitenberhu piša Aleś Kudrycki.
U sakaviku byli vybary nia tolki ŭ Biełarusi, ale i ŭ ziamli Saksonija-Anchalt. Lakalnaja palityka vyklikaje tut nia mienšy ažyjataž, čym nacyjanalnaja – bo bolš blizkaja da ludziej. Miascovaja moładź vyrašyła bližej paznajomicca z deputatami ŭ landtah – ziamielny parlament. Formaj dla znajomstva staŭ «Haračy zedlik» – farmat palityčnaj dyskusii, davoli pašyrany ŭ Niamieččynie.
U sakaviku byli vybary nia tolki ŭ Biełarusi, ale i ŭ ziamli Saksonija-Anchalt. Lakalnaja palityka vyklikaje tut nia mienšy ažyjataž, čym nacyjanalnaja – bo bolš blizkaja da ludziej. Miascovaja moładź vyrašyła bližej paznajomicca z deputatami ŭ landtah – ziamielny parlament. Formaj dla znajomstva staŭ «Haračy zedlik» – farmat palityčnaj dyskusii, davoli pašyrany ŭ Niamieččynie.
U pamiaškańni miascovaj Evanhielisckaj akademii – relihijnaj ustanovy, jakaja zajmajecca śvieckaj adukacyjaj, sabralisia 80 čałaviek. Pierad imi na scenie siadzieli piać maładych kandydataŭ u deputaty ad asnoŭnych partyjaŭ, jakija buduć sprabavać svaje siły na vybarach.
Pieršaj zadačkaj dla palitykaŭ była prezentacyja supiernika – jany musili reprezentavać svajho susieda pa zedliku tak, nibyta jany stvarajuć dla jaho palityčnuju reklamu. Rabili jany heta zbolšaha prychilna, dzie-nidzie dla śmiechu hipertrafujučy pieradvybarčyja abiacanki partyi-kankurenta. Potym nadyšła čarha pytańniaŭ z zali. Budučyja parlamentary adbivalisia, jak mahli. Paśla hetaha im daviałosia prajści praź viktarynu, jakaja musiła vyjavić uzrovień ich intelektu. Kandydat ad CHDS jak areški ščoŭkaŭ zahadki-terminy z razradu palitalohii, adnak na pytańnie «Kolki chramasom maje vucha čałavieka?» adkazaŭ «Čatyry!», prymusiŭšy schapicca za hałavu kandydata-bijolaha ad levych. Pieramožcaj konkursu erudytaŭ vyjšła kandydatka ad sacyjał-demakrataŭ.
Druhoje koła pytańniaŭ zaviaršyła viečar. Cikava, što tradycyjna balučyja temy – finansavańnie adukacyi dy zmahańnie ź biespracoŭjem – zajmali važnaje, ale nie hałoŭnaje miesca. Niamieckaja moładź aściarožna, ale nastojliva pačała stavić pytańnie pra nacyjanalny honar dy śviadomaść – temy-tabu dla starejšaha pakaleńnia. «Čamu neanacysty pryvatyzavali paniaćcie nacyjanalnaj hodnaści? Čamu ja nie mahu skazać, što ja hanarusia być niemcam biaz strachu, što mianie zaličać u šerahi karyčnievych?» – zapytaŭsia školnik z zali. «Nazyvacca niemcam nichto nie zabaraniaje, ale čamu hetym treba abaviazkova hanarycca?» – paryravała sa sceny lavica, i navat kanservatyŭnamu palityčnamu kryłu daviałosia ź joj zbolšaha salidaryzavacca.
Paŭstała i jašče adno vostraje pytańnie – pra toje, jak aceńvać namiery niamieckich spesłužbaŭ dy palicyi supracoŭničać z metaj prafilaktyki teraryzmu. «Kantakty pamiž imi mohuć być, ale supracoŭnictva – sprečny momant. Kali sakretnyja słužby dy palicyja pačynajuć pracavać razam, tut niedaloka da ŭźniknieńnia sakretnaj palicyi», – takim byŭ ahulny verdykt vystupoŭcaŭ.
Zładzili «haračy zedlik» 10 navučencaŭ vitenberskaj himnazii imia Łukasa Kranacha. Na arhanizacyju ŭ ich pajšło dva tydni. Palityki achvotna zhadzilisia na dyskusiju, choć i viedali, što daviadziecca razmaŭlać sa školnikami. Z cełym narodam hutarku vieści možna i treba mienavita praz takija lakalnyja sustrečy – heta ŭ Niamieččynie viedajuć vielmi dobra. Nacysckaja dyktatura dy sacyjalistyčnaja partakratyja ŭ NDR daviali niemcam, što dyjaloh – najlepšaja prafilaktyka hramadzka-palityčnych chvarobaŭ. Voś ža, kab zładzić i ŭ nas takuju dyskusiju z udziełam pradstaŭnikoŭ usich apazycyjnych siłaŭ! Tolki kab pytańni zadavali nie žurnalisty, a zvyčajnyja vybarcy. Ci ŭsie palityki zdolejuć usiedzieć na takim «haračym zedliku»? Praŭda, pradstaŭniki «partyi ŭłady» na takuju sustreču naŭrad ci źjaviacca. Zrešty, ci patrebna heta? Na «haračy zedlik» u Vitenberhu krajnie pravuju Nacyjanalnuju partyju Niamieččyny navat nie zaprasili, choć jaje padtrymka nasielnictvam na ŭschodzie krainy davoli mocnaja. Niedemakratyčnym siłam niama miesca ŭ demakratyčnym dyskursie, miarkujuć arhanizatary imprezy.
Taki farmat dyjalohu nia duža prydajecca da haračaha miesiacu prezydenckich vybaraŭ, a voś u paru palityčnaj zaduchi pamiž vybarčymi kampanijami razmova na haračych zedlikach zmoža značna ažyvić biełaruski palityčny landšaft.