Jak Rasija rychtuje kadry dla padryvu postsavieckich dziaržaŭ
U šmatlikich paviedamleńniach ab dziejańniach prarasijskich sieparatystaŭ ŭ paŭdniova-ŭschodniaj Ukrainie redka sustrakajucca sproby razabracca, kim źjaŭlajucca hetyja ludzi — ci chacia b ich važaki.
Da padzieńnia Janukoviča karcina była jasnaja. Z adnaho boku — «Majdan», heta značyć kaalicyja pieravažna ŭkrainskamoŭnych demakratyčnych i prazachodnich palityčnych, hramadskich i relihijnych arhanizacyj i pravych radykałaŭ, jakija dałučylisia da ich.
Ź inšaha — palityčnaje abjadnańnie ruskamoŭnych biurakrataŭ i kryminału, jakoje abapirajecca ŭ płanie vuličnaj aktyŭnaści na apłačanych hopnikaŭ — «citušak». Asnoŭnyja palityčnyja fihury i z taho, i z druhoha boku byli viadomyja jašče zadoŭha da revalucyjnych padziej.
Na čale «Majdanu» stajali nie ludzi z «Pravaha siektara», jak kazała rasijskaja prapahanda, a siabry parłamienta, lidary bujnych palityčnych partyj, u tym liku tyja, chto mieŭ dośvied pracy va ŭradzie. Tamu źviaržeńnie Janukoviča nie pryviało da instytucyjanalnaha chaosu ŭ Kijevie, a parłamient, jaki zachavaŭ «damajdanavy» skład, staŭ novym realnym centram ułady.
Sieparatysckija ruchi na paŭdniovym uschodzie nie padobnyja da Majdanu ni pa formie, ni pa sutnaści. Partyja rehijonaŭ, jakaja, zdavałasia b, pavinna była ŭznačalić «narodny supraciŭ», paśla pravalnaha charkaŭskaha źjezdu admoviłasia hulać u sieparatysckija hulni i asudziła rasijskuju akupacyju Krymu.
Navat u krymskim parłamiencie deputaty nie prajavili samastojnaj sieparatysckaj inicyjatyvy: usie svaje zajavy jany prymali va umovach akupacyi, jakaja ŭžo adbyłasia, vidavočna, zrazumieŭšy pierśpiektyvu pakarańnia za niapravilnyja pavodziny.
Bolšaść načalnikaŭ «apałčeńniaŭ» i «hvardyi», «narodnych hubiernataraŭ» i inšych lideraŭ sieparatysckich arhanizacyj na paŭdniovym uschodzie da sychodu Janukoviča ŭ vialikaj palitycy ŭdziełu nie brali. Tolki adzinki ź ich byli deputatami ci minimalna prykmietnymi čynoŭnikami.
Dy i hadoŭ im niašmat — na vyhlad u siarednim kala tryccaci. Što ž heta za ludzi?
Padčas intervju dla Lenty.Ru «narodnaha hubiernatara» Daniecka Paŭła Hubarava, žurnalist Illa Azaraŭ miž inšym zaŭvažyŭ, što 31-hadovy Hubaraŭ niekali byŭ siabram RNIE, a potym aktyŭnym prychilnikam (i navat pamočnikam) viadomaha va Ukrainie palityka Natalli Vitrenki.
Ukrainskija aktyvisty vykłali z padzamočnych zapisaŭ va «Ukantakcie» fatahrafičnyja śviedčańni ŭdziełu Hubarava u zborach biełaruskaha RNIE.
«Kanapavyja analityki» ŭ Runecie zasumniavalisia ŭ ich sapraŭdnaści. Tady źjaviŭsia videazapis ŭdziełu Hubarava ŭ schodzie RNIE ŭžo ŭ Rastovie. Tych, chto nie chacieŭ vieryć, i heta nie pierakanała.
Napeŭna, abvierhnuć śćviardžeńnie Azarava pieršym pavinien byŭ sam Hubaraŭ, a paśla jaho aryštu, jaki adbyŭsia nieŭzabavie, — jaho žonka i paplečniki. Zajavaŭ jany z roznych nahodaŭ rabili pa niekalki štuk u dzień. Ale jany pramaŭčali.
U bijahrafii «narodnaha hubiernatara» na jaho sajcie śćviardžajecca, što Hubaraŭ nie słužyŭ u vojsku, ale prajšoŭ padrychtoŭku pad kiraŭnictvam rasijskich aficeraŭ sa śpiecnaza.
Adnak u rasijskaj armii nie pryniata prosta tak rychtavać cyvilnych asob ź inšaj krainy. A voś čamu RNIE i inšyja rasijskija pravaradykalnyja hrupoŭki ŭ svaich letnich łahierach trenirujucca z dapamohaj tych, chto spačuvaje byłym i dziejnym aficeram śpiecsłužbaŭ — heta ŭsim viadoma. I sam zasnavalnik RNIE Alaksandr Barkašoŭ byŭ instruktaram rukapašnaha boju ŭ častkach śpiecpryznačeńnia, i ciapier u jakuju pravaradykalnuju hrupoŭku ni tkni — usiudy vyjavicca praparščyk śpiecnaza z vojska abo FSB.
Całkam spałučajecca z ultranacyjanalistyčnymi pohladami Hubarava i jaho praca ŭ Prahresiŭna-sacyjalistyčnaj partyi. Kiraŭnik hetaj partyi Natalla Vitrenka, viadomaja va Ukrainie pad mianuškaj «Kanatopskaja viadźmarka», była, badaj, samaj viadomaj u krainie prychilnicaj abjadnańnia z Rasijaj. Navat kiraŭnik Kampartyi Ukrainy Piotr Simanienka jašče ŭ 2005 hodzie adkryta nazvaŭ Vitrenku i jaje partyju «prarasijskimi kałabarantami».
Pieražyŭšy pik papularnaści ŭ kancy 1990-ch hadoŭ, partyja ŭ apošnija hady viadzie vartaje žalu isnavańnie, nie budučy pradstaŭlenaj u parłamiencie. Zatoje Vitrenka vyznačyłasia ŭ inšaj jakaści. U pačatku sakavika staršynia Asacyjacyi habrejskich arhanizacyj i hramad Ukrainy Iosif Zisiels, abviarhajučy zajavu rasijskaj prapahandy pra antysiemityzm majdanaŭcaŭ, zajaviŭ: «U toj ža čas na sajtach takich prarasijskich arhanizacyj, jak «PSPU Natalli Vitrenka» i «Apora», my zaŭvažyli šmat antysiemickich materyjałaŭ, što raspalvajuć nianaviść suprać Majdana, nibyta inśpiravanaha habrejami».
6 krasavika na małaludnym mitynhu «narodnym hubiernataram» Mikałajeva byŭ abrany vitrenkaviec Dźmitryj Nikanaŭ. Kiraŭnik łuhanskaj arhanizacyi partyi Vitrenka Alaksandr Charytonaŭ (aryštavany SBU 13 sakavika) uznačaliŭ «Łuhanskuju hvardyju» — adnu z najbujniejšych sieparatysckich arhanizacyj paŭdniovaha ŭschodu.
Ź Vitrenkaj źviazany i Alaksandr Kraŭcoŭ, taksama adzin sa stvaralnikaŭ «Łuhanskaj hvardyi». Na jaho staroncy ŭ fejsbuku razam ź dziesiatkami ahresiŭnych pastoŭ, u tym liku z pahrozami fizičnaj raspravy z «kijeŭskaj chuntaj», vyjaŭlajecca nieanacysckaja i pahanskaja simvolika.
Zrešty, dla čałavieka, jaki z adabreńniem cytuje tekst nieanacysckaj arhanizacyi «Słavianski sajuz», heta nie dziŭna.
Kraŭcoŭ byŭ adnym z kiraŭnikoŭ arhanizacyi «Maładaja hvardyja Łuhanska». Jašče dva tydni tamu ŭ jaje była staronka «Ukantakcie» (ciapier jana začynienaja). Na pieršy pohlad, davoli typovyja umieranyja «našysty» — dekłaratyŭnyja zajavy ab abaronie pryrody, zbor śmiećcia na haradskim plažy, vinšavańni vieteranam, pajezdka hrupy siabroŭ arhanizacyi ŭ moładzievy łahier «Zdarovaja Ukraina»… Usio vyhladała by niejtralna, kali b 11 sakavika kiraŭnik arhanizacyi, deputat abłsavieta ad Partyi rehijonaŭ, vypusknik vajenna-palityčnaha vučylišča Arsien Klinčajeŭ nie byŭ aryštavany SBU za arhanizacyju zachopu siłami arhanizacyi abłasnoj administracyi i prymus kiraŭnika administracyi da napisańnia zajavy ab adstaŭcy.
Zazirnuŭšy na staronku ekstrym-łahiera «Zdarovaja Ukraina», jaki byŭ zładžany letam minułaha hoda ŭ Sudaku (Krym), adrazu razumieješ, da čaho rychtavali «Maładuju hvardyju Łuhanska». Dla adnych hrup «parkur, pieraadoleńnie pieraškod fizičnych i duchoŭnych, strajkboł, bai z łaziernym zbrojaj, asnovy raźviedki, ekstrym-abarona, rukapašny boj i samaabarona z vykarystańniem duchoŭnych kazackich i staražytnasłavianskich sistem», dla inšych — asnovy teležurnalistyki: kab panienki mahli zdymać i vykładvać u sietku podźvihi pieršaj hrupy.
Na staroncy taksama niazmušanyja antysiemickija i ruska-nacyjanalistyčnyja repliki i dematyvatary, partrety Vitrenki.
Kudy bolšy razmach maje štohadovy jeŭrazijski moładzievy łahier «Danuzłaŭ», jaki ładzili ŭ Krymie, — tak-tak, prosta ź vidam na bazu (užo byłuju) ŭkrainskich VMS. U 2013 hodzie mierapryjemstva adbyłosia ŭžo ŭ siomy raz. Arhanizatary — Ministerstva zamiežnych spraŭ RF, fond «Ruski śviet», fond Harčakova, Instytut krain SND, Kampartyja Ukrainy.
«Udzielnikami (kursantami) łahiera stali bolš za 260 junakoŭ i dziaŭčat»z 25 rehijonaŭ Ukrainy, Rasijskaj Fiederacyi, Biełarusi, Małdovy, Prydniastroŭja, Paŭdniovaj Asiecii…
Vystupajučy pierad kursantami łahiera, dyrektar Instytuta krain SND Kanstancin Zatulin adznačyŭ: «My — žychary krain SND — adroźnivajemsia ad jeŭrapiejcaŭ. My — inšyja. U nas svoj histaryčny šlach. SND — heta naš Maciaryk!
Nam nieabchodna zachavać pamiać ab našym ahulnym minułym i imknucca budavać ahulnuju budučyniu, jakaja naležyć maładym!.. U pracesie postsavieckaj intehracyi Ukraina, uśled za Rasijaj, Biełaruśsiu i Kazachstanam, pavinna zrabić svoj hieapalityčny vybar».
A dla zamacavańnia hieapalityčnaha vybaru ŭ łahiery «ŭ ramkach spartyŭna-patryjatyčnaj padrychtoŭki kursantaŭ prajšli spabornictvy pa stralbie, devizam jakich staŭ słohan: «Ja mahu stralać trapna. NATA — STOP!»
Kali Ukraina była pradstaŭlena ŭ łahiery svaimi kamunistami, to Rasija pryviezła ŭ jakaści lektaraŭ svaich nacyjanalistaŭ, uklučajučy kiraŭnika čarnasociennaha pravasłaŭnaha internet-sajta «Ruskaja linija» Alaksandra Ściapanava. Siarod vystupoŭcaŭ byŭ «hieroj» Runetu Kirył Frałoŭ, jaki raniej nazyvaŭ siabie zahadčykam adździeła Ukrainy zatulinskaha Instytuta krain SND. Staronki Frałova ŭ žyvym žurnale i fejsbuku ŭklučany ŭ sietku infarmacyjnaha abmienu bolšaści prykmietnych fihur u sieparatysckim ruchu.
Heta zamknionaje jadro, jakoje składajecca z prykładna troch dziesiatkaŭ čałaviek, daŭno i dobra znajomych pamiž saboj. Ich možna padzialić na dźvie katehoryi. Pieršaja — heta ŭ asnoŭnym maładyja i małaprafiesijnyja pijarščyki i žurnalisty, jakija pracavali raniej ź Vitrenkaj (jak toj ža Hubaraŭ) albo ź Viktaram Miedviedčukom.
Apošni, jaki byŭ u svoj čas kiraŭnikom administracyi prezidenta Kučmy, źjaŭlajecca, pa šmatlikich śviedčańniach, hałoŭnym daradcam Uładzimira Pucina pa ŭkrainskim pytańni. Mnohija ź ich u apošnija hady prajšli padrychtoŭku ŭ roznych prarasijskich łahierach jak u samoj Ukrainie, tak i, naprykład, na Sielihiery.
Druhaja katehoryja — byłyja i dziejučyja supracoŭniki MUS Ukrainy. Typovym piersanažam u hetym rečyščy źjaŭlajecca Jaŭhien Žylin, jaki ŭznačalvaŭ samuju hučnuju Charkaŭskuju prarasijskuju arhanizacyju «Adpor». U idejnym dačynieńni hetyja ludzi bałansujuć pamiž nieanacyzmam i nieastalinizmam ŭ duchu Siarhieja Kurhiniana i Mikałaja Starykava.
Vykarystańnie hieorhijeŭskaj stužački nadaje im, na ich dumku, areoł zmaharoŭ z fašyzmam (choć z punktu hledžańnia rasijskaha zakanadaŭstva pa baraćbie z ekstremizmam bolšaść hetych «antyfašystaŭ» musili b być padvierhnutyja pakarańniu).
Hałoŭnaje, adnak, u inšym. Pa-pieršaje, zajmajučysia na praciahu apošnich paŭtara dziesiacihodździaŭ pryhniotam lehalna dziejučych čornarubašačnych arhanizacyj typu barkašaŭcaŭ, abiedźvie dziaržavy — i Rasija, i Ukraina — napeŭna, nie ŭličvali raspaŭsiudžvańnie nieanacysckaj zarazy ŭnutry siłavych struktur, asabliva ŭ roznych śpiecpadraździaleńniach.
Paŭtaru: u kožnaj bujnoj raskrytaj nieanacysckaj terarystyčnaj hrupie ŭ Rasii abaviazkova znachodzicca dziejučy abo były pradstaŭnik śpiecsłužbaŭ — i zusim nie ŭ jakaści ahienta pad prykryćciom.
Historyja paŭdniova-ŭschodnich padraździaleńniaŭ ukrainskaha «Bierkuta», jaki, u adroźnieńnie ad bajcoŭ unutranych vojskaŭ zmahaŭsia z majdanaŭcami ź idejnych, rusafilskich mierkavańniaŭ, a ciapier dziare horła ŭ internecie na antysiemickich słohanach, kaža pra toje, što za apošnija hady skłalisia i transhraničnyja suviazi ruskich nieanacystaŭ ź siłavych struktur.
Była ž historyja Alaksieja Koršunava, jaki prymaŭ udzieł u zabojstvie Stanisłava Markiełava i zahinuŭ ad vybuchu ŭłasnaj hranaty ŭ Zaparożji ŭ 2011 hodzie. Uradženiec Maskvy, były bajec marskoj piachoty ŭ Sievastopali, były praparščyk FSB, azdobleny tatuiroŭkami sa svastykami. Jak jon apynuŭsia va Ukrainie i chto jamu dapamahaŭ — da hetaha času nieviadoma.
Pa-druhoje, ukrainskija ŭłady i hramadskaść prahladzieli metanakiravanaje farmiravańnie rasijskimi dziaržaŭnymi strukturami davoli mahutnaj sietki nizavych aktyvistaŭ prarasijskaj skiravanaści, nie tolki tych, jakija vyznajuć rusafilskija idei, ale i schilnych da radykalnych dziejańniaŭ.
Adnak jany źjavilisia nie na pustym miescy.
Vidavočna, što da druhoj pałovy 2000-ch hadoŭ nie tolki va Ukrainie, ale i ŭ inšych krainach postsavieckaj prastory vyras ceły płast ruskamoŭnaj moładzi, jakaja ščyra nienavidziać dziaržavy, dzie im davodzicca žyć.
Ab pryčynach hetaj nianaviści možna havaryć doŭha. Zrazumieła, što vyznajuć jaje ŭ asnoŭnym śviadomyja nieščaśliŭcy ź minimalnaj adukacyjaj i niezajzdrosnymi žyćciovymi pierśpiektyvami (navat tyja ź ich, chto atrymaŭ vyšejšuju adukacyju, naŭrad ci pa svaim biednym intelektualnym patencyjale mohuć raźličvać na niešta surjoznaje).
Prablema ŭ tym, što hetaja nianaviść daloka nie abmiažoŭvajecca palemikaj ŭ sacyjalnych sietkach i našeńniem niedarečnych kaściumaŭ z rasijskaj alimpijskaj simvolikaj. Masavyja biesparadki ŭ Talinie ŭ 2007 hodzie, ciapierašnija ŭkrainskija padziei demanstrujuć, što razburalny patencyjał ruskamoŭnych hopnikaŭ vialiki. I jany taja siła, jakoj ciapierašniaja rasijskaja ŭłada lohka moža manipulavać z dapamohaj rasijskaha telebačańnia.
Jaki ŭrok z ukrainskich padziej mohuć atrymać inšyja postsavieckija krainy? Časovuju zabaronu asnoŭnych kanałaŭ rasijskaha telebačańnia, na jaki pajšli Łatvija i Litva, — karysnaja miera. Jašče bolš važnaj mnie zdajecca łatvijskaja inicyjatyva pa arhanizacyi śpiecyjalizavanaha telekanała dla ŭsioj prybałtyjskaj ruskamoŭnaj aŭdytoryi. Multykulturalizm tut, zrazumieła, vymušany, jak i ŭsiaki multykulturalizm. Etničnyja mienšaści — dakładniej, ich samaja słabaja i nie schilnaja da sacyjalnaj adaptacyi častka — nie pavinny adčuvać siabie zahnanymi ŭ moŭnaje i kulturnaje hieta i z nadziejaj hladzieć na bahatuju i mahutnuju, jak im zdajecca, krainu ich rodnaj movy. Tady i ŭ hetaj krainy budzie mienš spakusy vykarystać «suajčyńnikaŭ» u jakaści raschodnaha materyjału ŭ hieapalityčnych hulniach.