Valer Kavaleŭski: Ci abaronić MZS nacyjanalnyja intaresy?
22 krasavika Instytut Kienana pry centry Uiłsana ŭ Vašynhtonie pravioŭ mierapryjemstva na temu «Biełaruś paśla Ukrainy». Što byvaje redka, dla ŭdziełu pryjechała hrupa biełaruskich śpiecyjalistaŭ: Volha Čarnyš (Harvardski ŭniviersitet), Ina Ramašeŭskaja (BIPART), Dzianis Mieljancoŭ (BISS), Arsień Sivicki (Centr stratehičnych i zamiežnapalityčnych daśledavańniaŭ), a taksama ekśpiert pa Biełarusi Bałaš Jarabik (PACT, ZŠA).
Dyskusiju naviedaŭ novaprybyły časovy pavierany Biełarusi ŭ ZŠA Pavieł Šydłoŭski, jaki źmianiŭ na hetym miescy Aleha Kraŭčanku, viadomaha svajoj pasiŭnaj pazicyjaj pa pytańniach biełaruskaj identyčnaści.
Biełaruś nie maje paŭnavartasnaha dypłamatyčnaha pradstaŭnictva ŭ Złučanych Štatach. Pa patrabavańni biełaruskaha MZS, Biełaruś i ZŠA ŭ 2008 hodzie adklikali pasłoŭ i skaracili štat da piaci dypłamataŭ. Z taho času i ambasada Biełarusi ŭ Vašynhtonie ŭ halinie palityčnych dačynieńniaŭ vykonvaje pratakolna-dekaratyŭnuju funkcyju.
Abmierkavańnie pytańniaŭ dziejnaści dziaržavy i hramadstva Biełarusi možna abahulnić ścisłymi tezisami:
— pratestavy patencyjał u Biełarusi nizki, Majdan nie karystajecca značnaj papularnaściu;
— usia palityka raspracoŭvajecca ŭ Administracyi prezidenta, urad znachodzicca ŭ režymie čakańnia i, imavierna, zachavaje takuju liniju;
— Łukašenka padpiša pahadnieńnie pra stvareńnie Jeŭrazijskaha sajuza, ale na stanoŭčaje vyrašeńnie pytańnia pa cenach na naftu raźličvać nie varta.
Hałoŭnaj temaj byli nastupstvy dla Biełarusi ahresii Rasiei suprać Ukrainy. Pradstaŭnik BISS havaryŭ ab novym aknie mahčymaściaŭ dla raźvićcia dačynieńniaŭ Biełarusi z krainami Zachadu. Heta supiarečyła, adnak, słovam samoha Mieljancova, što epocha bałansavańnia Łukašenki pamiž Rasiejaj i Zachadam skončana, zaraz možna kazać tolki pra bałansavańnie pamiž «russkim mirom» i intehracyjaj u JeŭrAzES.
Na pohlad BISS, kab umacavać suvierenitet, zaraz varta nakiravać namahańni na stvareńnie ŭ Biełarusi sietki intaresaŭ hłabalnych hulcoŭ: ZŠA, ES, Kitaja. U jakaści takich intaresaŭ byli nazvany, naprykład, stvareńnie kitajskaha industryjalnaha parka i prodaž biełaruskich pradpryjemstvaŭ zachodnim kampanijam. Akramia taho, što pierśpiektyva stvareńnia takoj sietki intaresaŭ pry nienadziejnym Łukašenku sumnieŭnaja i patrabuje šmat času, zastajecca niezrazumiełym, jakim čynam heta spynić ahresiju Rasiei i ci maje Biełaruś čas na padrychtoŭku.
Jak zvyčajna, byli vykazany słovy niezadavolenaści tym, što Zachadu niama čaho prapanavać Biełarusi na doŭhaterminovuju pierśpiektyvu. Jak zvyčajna, ničoha nie było skazana pra toje, što Biełaruś moža prapanavać Zachadu, i što Łukašenka moža zrabić dla narmalizacyi adnosinaŭ z prahresiŭnaj i bahataj na resursy častkaj mižnarodnaj supolnaści. Praciahvaje dziejničać pastułat častki biełaruskich analitykaŭ pra toje, što Łukašenka i tak dobra viedaje, što ad jaho čakajuć, tamu paŭtaracca nia varta.
Hałoŭnaje pytańnie – ci stanie Biełaruś nastupnym abjektam dla Rasiei paśla Ukrainy – tak i nie abmiarkoŭvałasia. Šydłoŭski zapeŭniŭ, što aficyjnaja Biełaruś stavicca da Ukrainy jak da braterskaha naroda.
Pahrozy dla Ukrainy z boku Biełarusi nie budzie. Razam z tym, pa słovach pradstaŭnika ambasady, u hetym kanflikcie Biełaruś nie vybiraje sabie bok. Šydłoŭski, adnak, nie skazaŭ ni słova pra haniebnaje hałasavańnie Biełarusi suprać rezalucyi ab padtrymcy terytaryjalnaj cełasnaści Ukrainy, jakuju pryniała Hienieralnaja asambleja AAN. Hetaje hałasavańnie pierakreśliła pryncypovuju pazicyju Biełarusi pa asnovach sučasnaha mižnarodnaha prava, u pryvatnaści, pavahi da pryncypaŭ terytaryjalnaj cełasnaści, nieŭmiašalnictva va ŭnutranyja spravy i suviereniteta. Najbolš aburalna, što hetaje adstupleńnie aficyjnaha Minska ad svaich ułasnych pryncypaŭ adbyłasia ŭ toj momant, kali samamu blizkamu dla biełarusaŭ narodu patrebna padtrymka i dapamoha.
Darečy, da hetaha momantu ministr zamiežnych spraŭ Uładzimir Makiej paźbiahaje patłumačyć asabista, čamu hałasavańnie ŭ AAN tak naŭprost supiarečyła jaho ŭłasnaj zajavie ŭ lutym ab zacikaŭlenaści Biełarusi ŭ terytaryjalnaj cełasnaści Ukrainy. Aficyjnyja zajavy na ŭzroŭni ministra nie abviarhajucca prosta tak i tym bolš biez uciamlivych i pierakanaŭčych tłumačeńniaŭ.
Takaja niepaśladoŭnaść u dziejańniach, adsutnaść vidavočnaj łohiki i jasnaj pazicyi dazvalaje zrabić vysnovu, što aficyjny Minsk znachodzicca pad značnym ciskam Maskvy. Dla Pucina apieracyja suprać novaj Ukrainy – losavyznačalnaja i jon nie spynicca pierad tym, kab skarystacca ŭsimi najaŭnymi instrumientami, kab damahčysia vyniku. Nieviadoma, dzie znachodzicca taja miaža, kali Makiej i jaho ministerstva skažuć Administracyi prezidenta «Stop», dalej my sastupać nie majem prava, heta supiarečyć Kanstytucyi, nacyjanalnym intaresam Biełarusi i normam mižnarodnaha prava i pavodzinaŭ krain.
Da hetaha času MZS Biełarusi pakorna słužyła maŭklivym saŭdzielnikam destruktyŭnaj antynacyjanalnaj zamiežnaj palityki Łukašenki. Praciah takoj biazvolnaj pazicyi pa pytańniach, naŭprost źviazanych ź losam krainy, pryviadzie da taho, što samaja niezaležnickaja dziaržustanova svaimi rukami padpiša akt ab inkarparacyi Biełarusi ŭ skład Rasiei.
Skryŭlenuju zamiežnuju palityku Biełarusi epochi režyma Łukašenki možna było b nazvać žartam, kali b nie surjoznyja nastupstvy dla suviereniteta dziaržavy i niezaležnaści krainy.
Na praciahu apošnich hadoŭ usie palityčnyja rašeńni i dziejnaść dziaržaŭnaha aparata, uklučna z MZS, byli nakiravanyja na vykanańnie adnoj i tolki adnoj zadačy — zachavańnie ŭłady dla Alaksandra Łukašenki. Pastajannaje dziejańnie hetaj formuły maje svaje ciažkija nastupstvy. Toj fakt, što praz stolki hadoŭ paśla adnaŭleńnia niezaležnaści los Biełarusi zastajecca pad pastajannaj pahrozaj, a prava biełarusaŭ vyznačać svaju budučyniu kantraluje susiedniaja dziaržava źjaŭlajecca dokazam niazdolnaści režyma Łukašenki i jaho dypłamatyi adstojvać pałažeńni Kanstytucyi i nacyjanalnyja intaresy krainy.