Dzianis Mieljancoŭ: Zapyt na reformy ŭ biełaruskim hramadstvie jość
Ale jak źvieści razam inicyjatyvy ŭłady, apazicyi, biznesu i treciaha siektara?
Prajekt «Reforum» ustupaje ŭ aktyŭnuju fazu. Užo ŭ červieni projdzie forum, udzielniki jakoha vyznačać pieršy pryjarytet dla refarmavańnia, nad jakim pačnie pracu ekśpiertnaja hrupa. Pieršuju zadaču pierad ekśpiertami pastaviać partyi i treci siektar.
Pra «čoŭnavuju dypłamatyju» i čamu biełarusy majuć patrebu nie ŭ revalucyjnych prahramach, a ŭ idejach, jakija mohuć być realizavany tut i ciapier, — staršy analityk Biełaruskaha instytuta stratehičnych daśledavańniaŭ (BISS) Dzianis Mieljancoŭ.
— U studzieni 2014 było abvieščana pra start «Reforuma». Prajšło čatyry miesiacy. Jak raźvivajecca prajekt?
— Meta prajekta — raspracoŭka kankretnych prapanoŭ pa reformach u roznych halinach. Samy hałoŭny vyklik prajekta — nieabchodnaść abjadnać intaresy i čakańnia, jakija daminujuć u roznych hrupach biełaruskaha hramadstva. Dla hetaha płanujecca pravieści niekalki forumaŭ, klučavaja zadača jakich jakraz u tym, kab źvieści razam inicyjatyvy ŭsich hetych hrup: i biznes-asacyjacyj, i ŭładnych struktur, i palityčnaj apazicyi, i treciaha siektara. Niekalki miesiacaŭ u nas syšło na «čoŭnavuju dypłamatyju» — my imknulisia maksimalna zadavolić intaresy ŭsich zacikaŭlenych bakoŭ.
Z uradam, viadoma, u našaj situacyi pracavać składaniej za ŭsio. Choć kantakty ŭ nas jość, choć by na niefarmalnym uzroŭni. Niaprosta było i z hramadzianskaj supolnaściu, i z apazicyjaj — bo roznyja hrupy hladziać na hety prajekt pa-roznamu. Ale razam nam udałosia stvaryć schiemu, i zaraz my hatovyja da taho, kab na nastupnym tydni pravieści pasiadžeńnie rady «Reforuma», a tydni praz dva — pieršy forum dla pradstaŭnikoŭ hramadzianskaj supolnaści i palityčnaj apazicyi. Tak što ciapier my jakraz na starcie aktyŭnaj fazy prajekta.
Akramia taho, na padrychtoŭčym etapie my praviali nacyjanalnaje apytańnie. Byŭ raspracavany śpiecyjalny apytalnik, praviedzienyja intervju z pradstaŭnikami hramadzianskaj supolnaści, palityčnaj apazicyi. Atrymanyja dadzienyja ŭžo ŭ apracoŭcy ŭ sacyjołahaŭ. Pakul ja nie mahu vydavać vyniki daśledavańnia, ale skažu tak: niekatoryja dadzienyja pryviali nas u zamiašańnie. Inšyja — uzradavali. Viadoma, apytańnie pravodziłasia ŭ razhar ukrainskaha kryzisu, i heta nie mahło nie adbicca na staŭleńni da reformaŭ i šlachach ich praviadzieńnia. U bližejšy čas my apublikujem vyniki hetaha apytańnia, ale ŭ cełym vidavočna: zapyt na reformy ŭ našym hramadstvie jość.
Ciapier słova za forumami, jakija vyznačać tyja pryjarytety i napramki, za jakija voźmucca kankretnyja ekśpiertnyja hrupy.
— A što vyklikaje ŭ Vas aptymizm? Nieadnarazova na praciahu apošnich hadoŭ šmatlikija struktury i instytuty raspracoŭvali roznyja kancepcyi reformaŭ. I ŭsie hetyja kancepcyi tak i zastalisia niezapatrabavanymi i nierealizavanymi. U vas jość padstavy mierkavać, što raspracoŭki «Reforuma» čakaje inšy los?
— Naš prajekt adroźnivajecca ad taho, što rabiłasia da hetaha času. Pa-pieršaje, usie papiarednija kancepcyi raspracoŭvalisia daśledčymi centrami abo pa ŭłasnaj inicyjatyvie, abo pa zamovie palityčnych partyj. I ich aŭtary zychodzili z ułasnaha razumieńnia taho, jak heta pavinna być. Inavacyjnaść našaha prajekta ŭ tym, što my imkniomsia abjadnać intaresy roznych hrup i začapić maksimalny śpiektr mahčymych reformaŭ. My chočam zrabić pradukt, jaki mohuć vykarystoŭvać u svaich prahramach i palityčnaja apazicyja, i hramadzianskaja supolnaść, i dziaržava, i biznes-supolnaści. I takija prykłady jość — naša analityčnaje daśledavańnie ŭ tym, jak Biełarusi ŭvajści ŭ TOP-30 krain z najlepšymi ŭmovami dla viadzieńnia biznesu, było častkova vykarystana dziaržavaj.
— I ŭ TOP-30 my ŭ vyniku ŭvajšli.
— Voś imienna.
Pa-druhoje, my z partniorami zrabili rejestr usich napracovak u halinie reformaŭ, jakija ŭ nas byli zroblenyja za hetyja hady. Niešta budzie ŭličana, choć mnohaje tam, viadoma, užo sastareła. Ale ništo, pa mienšaj miery, nie budzie zabyta.
— Ale pry takim padychodzie jość i inšaja ryzyka: stvarajučy kancepcyju, jakaja zadavolić usich biez vyklučeńnia — a va ŭsich hetych hrupach ź vialikaj dolaj vierahodnaści moža być zusim roznaje bačańnie budučyni našaj krainy — my atrymajem zamiest kompleksu reformaŭ nabor supiarečlivych adzin adnamu krokaŭ.
— Kali refarmavać krainu, jak kažuć, z padmurka, patrebna, viadoma, adzinaja linija. Ale naš prajekt — spadčyńnik i častka «Jeŭrapiejskaha dyjałohu ab madernizacyi Biełarusi». U nas niama zadačy rychtavać revalucyjnuju prahramu. My pavinny vypracavać idei, jakija mohuć być realizavany tut i ciapier, u našych sučasnych umovach. Chutčej, naša zadača — vyznačyć prablemnyja miescy, «biełyja plamy» ŭ dziejnym zakanadaŭstvie i prapanavać napracoŭki, jakija palepšyli b situacyju i zadavolili b jak hramadzianskuju supolnaść, tak i dziaržavu.
— Litaralna hetymi dniami viadomy refarmatar Kacha Biendukidze pieraścierahaŭ susiedniuju Ukrainu ad straty času na raspracoŭku składanych kancepcyj, prapanoŭvajučy nieadkładna vyrašać isnujučyja prablemy, pryčym chirurhičnym šlacham. A my, nie kažu ŭžo pra chirurhii, jaki dziasiatak hadoŭ usio nijak nie možam sabracca z dumkami i narešcie zrazumieć: a čaho my naohuł chočam? Heta pretenzija, viadoma, nie da ekśpiertnaj supolnaści. Ale kali ŭžo zakranuli hetuju temu — siońnia, pa vašych adčuvańniach, roznyja hrupy hatovyja sieści i vyrašyć, jakoj być krainie? U tym liku i pry dapamozie «Reforuma»?
— Pytańnie składanaje. Toje, pra što vy kažacie — heta, chutčej, palityčny praces. My, napeŭna, pakul dalokija ad takoha kansensusu. Ale, ź inšaha boku, dziaržaŭnyja struktury pastupova palapšajuć situacyju ŭ ekanomicy. Biznes-klimat staŭ značna kamfortniejšy. Pa ŭmovach padatkaabkładańnia dla małoha i siaredniaha biznesu Biełaruś siońnia lepšaja ŭ rehijonie. Naš urad hatovy niešta ŭdaskanalvać, adaptavać niejkija idei da našaj situacyi. I jon heta robić dosyć paśpiachova, vykarystoŭvajučy šmatlikich napracoŭki niezaležnych daśledčych centraŭ.
— Prykładna ŭ siaredzinie červienia adbudziecca pieršy forum u miežach prajekta. Vašy čakańni ad hetaha forumu?
— Pieršy forum źbiare pradstaŭnikoŭ palityčnych partyj i hramadzianskaj supolnaści. Forum pa farmacie budzie adkrytym, a značyć, jaho ŭdzielniki mohuć zaprašać pradstaŭnikoŭ inšych arhanizacyj, kali jany paličać heta nieabchodnym.
Hałoŭnaja zadača forumu — pryniać pryjarytet. Heta značyć, kirunak dla pracy našaj ekśpiertnaj hrupy. Skažam, forum vyrašaje: najbolš aktualnaja dla nas siońnia reforma ŭ halinie achovy zdaroŭja. Značyć, ekśpierty pačnuć pracu nad hetaj zadačaj. Akramia raspracoŭki kankretnych prapanoŭ, jany buduć pravodzić skryninh zakanadaŭstva, kab zrazumieć, što mienavita i dzie treba mianiać, kab reforma zapracavała, i padličvać košt hetych reformaŭ.
Tak što my čakajem ad forumu pastanoŭki zadačy. Pradstaŭniki palityčnych partyj i hramadzianskaj supolnaści pavinny buduć damovicca pamiž saboj ab tym, jaki mienavita kirunak stanie pryjarytetam.
Daviedka «Zaŭtra tvajoj krainy»
U studzieni 2014 hoda ŭ miežach Jeŭrapiejskaha dyjałohu ab madernizacyi Biełaruski instytut stratehičnych daśledavańniaŭ (BISS) prystupiŭ da realizacyi prajekta «Reforum». Asnoŭnaja zadača — praz praviadzieńnie nacyjanalnych apytańniaŭ i kamunikacyju z metavymi aŭdytoryjami (ułada, biznes, hramadzianskaja supolnaść) vyznačyć śfiery, jakija majuć patrebu ŭ refarmavańni, i vypracavać kankretnyja prapanovy siłami biełaruskich i mižnarodnych ekśpiertaŭ. Hałoŭnaja meta prajekta — pavyšeńnie kankurentazdolnaści biełaruskaha hramadstva za košt stvareńnia kankretnych prapanoŭ pa refarmavańni roznych śfieraŭ.
Prajekt raźličany na 2 hady i padzieleny na 4 etapy praciahłaściu pa paŭhoda kožny: 6 miesiacaŭ — minimalny termin dla raspracoŭki kankretnych prapanoŭ paśla atrymańnia zamovy. Vyznačać «zamovu» dla ekśpiertnych hrup buduć 4 metavyja aŭdytoryi: ułada, biznes, hramadzianskaja supolnaść i hramadstva ŭ cełym. U vyniku hetych mierapryjemstvaŭ buduć atrymanyja 16 prapanoŭ reformaŭ (4ch4). Prajekt realizujecca pry padtrymcy Jeŭrapiejskaj kamisii.