Kudryčy: kaniec lehiendy? Jak siońnia vyhladaje vioska, jakuju nazvali samym aŭtentyčnym kutkom Paleśsia
Vioska Kudryčy raźmieščana prykładna za 30 kiłamietraŭ ad Pinska, u samym sercy Biełaruskaha Paleśsia. Doŭhi čas try raki i nizinnyja bałoty chavali pasiołak ad źniešniaha śvietu, mnohija žychary Kudryč nikoli nie vyjazdžali navat u Pinsk, bo dabracca tudy možna było tolki pa vadzie.
Daroha ŭ Kudryčy źjaviłasia tolki ŭ siaredzinie 1990-ch. Tak žychary Pinska daviedalisia, što zusim pobač ź imi zachavałasia ŭnikalnaje miesca, dzie čas zastyŭ i ŭsio vyhladaje jak i sto hadoŭ tamu. Vioska praktyčna staić na vadzie; dachi pakrytyja čarotam; miascovyja žychary łoviać rybu prosta la damoŭ u śpiecyjalnych łodkach-«čajkach», na jakich pa viaśnie časam tolki i možna pierasoŭvacca pa vioscy; miescami bačnyja sasnovyja kałody — u takija źbirali miod jašče 300 hadoŭ tamu.
U pačatku 2000-ch hadoŭ miascovyja entuzijasty i ekskursavody stali pakazvać viosku turystam. Archaičnaje siało na pinskich bałotach zacikaviła mnohich, častymi haściami ŭ Kudryčach stali zamiežniki. Pryjazdžali žurnalisty i hrupy turystaŭ z Polščy, Litvy, Hiermanii, Šviecyi, Hałandyi, i ŭsie prychodzili ŭ zachapleńnie ad taho, što ŭ centry Jeŭropy zachavałasia takaja aŭtentyčnaja vioska. Bo ŭsio tut nie «štučnaje», stvoranaje dla turystaŭ, a sapraŭdnaje.
Prajšło litaralna niekalki hadoŭ, i aŭtentyčnyja Kudryčy stali zhasać. Miascovych žycharoŭ zastavałasia ŭsio mienš; domiki, krytyja čarotam, razburalisia; niekatoryja pabudovy stali pierarablać pad sučasnyja dačy. I siońnia redkija turysty, pryciahnutyja sastarełym malaŭničym apisańniem vioski, adpraŭlajucca pahladzieć na jaje, ale praktyčna ničoha tam nie znachodziać.
Siońnia ŭ Kudryčach zastałosia ŭsiaho kala 10 žycharoŭ. Pabudovy z čarotavymi strechami zachavalisia, ale heta albo zakinutyja damy, albo haspadarčyja pabudovy. Vioska ŭsio bolš zarastaje.
Padčas «papularnaści» Kudryč tut źjaviłasia ahrasiadziba «Raka bahoŭ». Jaje haspadar Aleh Sadoŭski kaža, što turysty ŭ viosku ŭsio jašče jeduć, ale zusim nie ŭ toj kolkaści, što 10 hadoŭ tamu:
— Heta ž zapaviednaja zona, vioska znachodzicca na terytoryi zakaźnika «Siaredniaja Prypiać». Tamu siudy časta pryjazdžajuć dziela pryrody, kab spłavicca na bajdarkach, łodkach, panazirać za ptuškami. Maksimum adsotkaŭ dziesiać turystaŭ pryjazdžaje metanakiravana dziela vioski.
Dy i Kudryčy ŭžo nie tyja, što 10 hadoŭ tamu, choć niekalki siemjaŭ pakul zastałosia. Jany da hetaha času viaduć ułasnuju haspadarku i mohuć raskazać šmat cikavaha pra pobyt pasiołka. U žycharoŭ jašče jość łodki-«čajki», jakija pry žadańni možna arandavać, ź viasłom prajścisia pa Jasieldzie.
Hadoŭ piać tamu šmat kazali pra toje, kab zrabić u Kudryčach muziej pad adkrytym niebam — hetaki paleski skansen. Raspracoŭvałasia cełaja prahrama raźvićcia Kudryč jak turystyčnaha abjekta, płanavałasia raźvivać infrastrukturu. Ale vioska praktyčna źnikła raniej, čym praces zapracavaŭ.
— Patrebnyja byli sponsary abo dapamoha dziaržavy. Nie atrymałasia ni toje, ni inšaje. Kab stvaryć muziej pad adkrytym niebam, patrabujucca vialikija hrošy, asabista ja sam by nie paciahnuŭ, — kaža Aleh Sadoŭski.
Razam sa staražyłami vioski sychodziać i navyki, jakija pieradavalisia ŭ Kudryčach z pakaleńnia da pakaleńnia. Naprykład, jak pravilna majstravać łodku-«čajku» ci jak pravić tryśniahovy dach, bo za im patrebien pastajanny dohlad, kab zimoj było ciopła, a letam chaładnavata. Pry stvareńni muzieja płanavałasia pieraniać usie hetyja viedy ŭ žycharoŭ vioski.
Pobač z Kudryčami jość i inšyja paleskija vioski z padobnymi damami. Heta Płoščava i Kuradava. Pa słovach Aleha, tam značna bolš novych damoŭ, usio staić upieramiešku. Tamu niezrazumieła, ci mohuć vioski być sapraŭdy cikavymi dla turystaŭ.
U 1934 hodzie Kudryčy patrapili ŭ abjektyŭ daśledčycy Łuizy Arnier Bojd. Amierykanskaja ekśpiedycyja tady prakładała šlach pa bałotach da Prypiaci i natyknułasia na biełaruskuju viosačku na astravach.
Uličvajučy, što ŭ pasiołku doŭhija dziesiacihodździ praktyčna ničoha nie mianiałasia, była realnaja mahčymaść zrabić ź miesca ŭnikalny turystyčny abjekt. Ale, na dumku staršyni Pinskaha adździaleńnia hramadskaha abjadnańnia ekskursavodaŭ i hidaŭ-pierakładčykaŭ Taćciany Chvahina, Kudryčy jak słavutaść ŭžo stračany:
— Stračany čas. Vioska svoječasova nie atrymała achoŭny status, jaki b nie dazvalaŭ źmianiać abliččy damoŭ, budynki nie byli vykuplenyja. Tak pryjšli spadčyńniki pabudoŭ, źjaviŭsia sajdynh, šyfier, budynki byli pafarbavanyja, histaryčnaja zabudova źmieniena. Na dadzieny momant u Kudryčach jašče zastałosia niekalki siadzibaŭ, jakija možna vykupić i zakansiervavać. Bo, mahčyma, skansen paleskaj vioski jašče źjavicca, ale ŭžo ŭ inšym farmacie i ŭ inšym miescy (bližej da vialikaha turystyčnaha abjekta), kudy možna budzie źvieźci pabudovy, pasialić tam busłoŭ i zaprašać haściej.
15 hadoŭ pieramoŭ nakont Kudryčaŭ tak i nie pryviali ni da jakoha vyniku. Zastajecca spadziavacca, što kali nie ŭ hetym miescy, dyk choć by ŭ inšym, źjavicca muziej, dzie možna budzie daviedacca pra žyćcio paleskich viosak. Ale pakul my mietadyčna hublajem toje, što majem…
Čytajcie taksama: