Viktar Marcinovič: Dziesiać zakonaŭ biełaruskaha handlu
1. Klijent pavinien čakać. Da kasaŭ musiać być čerhi. Kali da kasaŭ niama čarhi, abjekt bujnoha handlu pracuje nieefiektyŭna, a jahonyja ŭładalniki ciarpiać straty. U vypadku adsutnaści čarhi mieniedžar zały pavinien zakryć častku kasaŭ ažno da stvareńnia natoŭpu pierad kasami, što pracujuć. Heta dazvalaje ekanomić na zarobkach kasirak navat lepiej za štrafy, jakija ŭ kasirak vyličvajucca za parušeńni.
2. Čarha ŭ abjekcie handlu pavinnaja składacca jak najmieniej ź piaci, jak najbolej — z dvaccaci čałaviek. Paśla hetaj miažy pakupniki z košykami pačynajuć złavacca i sychodzić, pakidajučy zamarožanyja pradukty rastavać i psavacca prosta ŭ zale. Heta viadzie da strataŭ uładalnikaŭ handlovaj sietki. Uładalnik zaŭsiody maje racyju.
3. Tut handlujuć tym, što handlujecca. Biełaruś — kraina tavaraŭ šyrokaha spažyvańnia.Telefon u ciabie musić być Samsung, mašyna — KIA, noutbuk — Lenovo (ci Asus, ci Apple, što ŭ sensie raspaŭsiudžanaści — adna trasca). I nie daj tabie Boža zachacieć niečaha «nie jak va ŭsich». Dla navušnikaŭ Sennheiser HD 579 mnie spatrebiŭsia kabiel ź pierachodnikam mini-džek (3,5 mm) — mikra-džek (2,5 mm), bo ŭvieś čas nasić u kišeni z telefonam kancertny važki štekier niekamfortna. Miescaŭ, u jakich handlujuć pravadami, u tym liku dla aŭdyjopryładaŭ, da chalery, śpiecyjalizavanych kramaŭ u horadzie i ŭ internecie — by milicyi na kancercie. Ale ŭsie jany prapanujuć standartny provad z vychadami 3,5 mm na 3,5 mm. Patrebnaje niešta niestandartnaje? Možam vam prapanavać provad 3,5 mm na 3,5 mm ružovaha koleru sa strazami. Vam patrebnaja hi-end harnitura dla Sennheiser? «Idzicie na jebej»!
4. Pastaŭščyk pavinien być adzin. Kali vy chodzicie pa rynku i šukajecie smažany kiešju, a na pieršaj kropcy vam kažuć, što smažanaha kiešju im siońnia nie zavieźli i što naohuł heta škodnaja dla zdaroŭja reč, bo smažańnie zabivaje ŭsio karysnaje ŭ arechach, utvarajučy kancerahieny, ale paśla propaviedzi vam usio roŭna chočacca smažanaha kiešju — zabudźciesia na smažany kiešju! Va ŭsich astatnich miescach, dzie pradajuć razynki, kurahu i arechi, handlary roznaj nacyjanalnaści z roznym akcentam buduć paŭtarać vam tuju samuju historyju, što kiešju nie zavieźli, što jon škodny, a voś vaźmicie ž lepiej ziefiru na ahar-ahary. Źjechać ź Minska na rynak horada-satelita nie dapamoža. Lepiej adrazu idzicie na jebej!
5. Toje ž tyčycca internetu. Kali pa pieršaj abjavie vam skazali, što abrany vami telefon BlackBerry isnuje tolki z amierykanskim zaradnym prystasavańniem, da jakoha prylepleny manstruozny adaptar da biełaruskaj razietki — roŭna toje samaje vam skažuć jašče ŭ 17 miescach, kudy vy nadumajecie pazvanić. U kožnaha z 17 budzie asobny rejtynh na Anłajniery, asobny puk dobrych i drennych kamientaŭ, piać sotavych numaroŭ, na kožnym ź jakich budzie siadzieć vietlivy dy badziory apieratar. Ale nasamreč usia hetaja chreń isnuje tolki kab zamaskiravać prosty adkaz: kiešju siońnia nie zavieźli, idzicie na jebej.
6. Hałoŭny čałaviek u lubym biełaruskim hipiermarkiecie — achoŭnik. Dy što ja vam kažu, vy sami čytali naviny. Achoŭnik hałoŭny, bo, pa-pieršaje, jon nosić pinžak i maje navušnik u vuchu, što robić jaho padobnym da ahienta Śmita z «Matrycy» (tak padajecca samomu achoŭniku). Pa-druhoje, achoŭnik baronić pryvatnyja majomasnyja intaresy ŭłaśnikaŭ i tamu źjaŭlajecca ich asabistym vasałam. U fieadalnych sistemach (a luby bujny biełaruski hipiermarkiet — heta mienavita fieadalnaje karaleŭstva) pryvatnaja hvardyja karala — najbolš mahutnaja siła. Achoŭnik moža dahledzieć vašu sumku. Achoŭnik moža vyklikać milicyju. Vy, zdavałasia b, taksama možacie vyklikać milicyju, ale achoŭnik u pinžaku i ŭ jaho jość navušnik u vuchu. To bok jon sam užo napałovu milicyja. Tak što pryzvyčajciesia da dumki, što achoŭnik tut hałoŭny, vy — biaspraŭnaja mol. Get your shit and get out.
7. Z pakiecikaŭ, jakija napichvajuć u valizy chutkaj dastaŭki słužby, što pracujuć pa razvozie praduktaŭ praź internet, možna zbudavać vializny cełafanavy pałac na haradskoj śmietnicy. Ekałohija, termin raskładańnia taho cełafanu, vyhlad horadu praz 20 hadoŭ dastaŭščykaŭ nie cikaviać. U toj ža Italii ŭsie pradukty pakujuć u papiarovyja abhortki. Ale papiera daražejšaja, a sabiekošt musić być nizieńki, inakš nie budzie zvyšprybytkaŭ.
8. Vojny na stajancy. Značnaja častka handlovych centraŭ u Minsku i abłasnych centrach maje stajanki, jakija značna mienšyja za pikavuju kolkaść mašyn u 19.00 pracoŭnaha dnia. Zrabić narmalnuju stajanku zaminajuć roŭna tyja ž pryčyny, što vyznačajuć matyvy ŭ punkcie numar adzin: dzie pakupnik pakinie tačyłu — jahonaja prablema, hałoŭnaje minimizavać vydatki na ŭvod abjekta ŭ ekspłuatacyju. Naohuł, čym bolš źniervavanym i paśpiešlivym klijent budzie ŭ handlovaj zale — tym lepiej. Bobik, jaki pakinuŭ tačku pad znakam, budzie prymać rašeńni śpiecham i, takim čynam, z bolšaj dolaj imaviernaści padzie achviaraj ahresiŭnaha biełaruskaha merčandajzu, pra jaki varta budzie niejak skłaści asobnuju paemu. Stajanki pierad hipierami zvyčajna pakrytyja supiarečlivymi strełačkami, zabaranialnymi znakami (kudy ž bieź ich!), pryčym čaściakom u dva słoi, bo tannaja farba na asfalcie bolš za dva siezony nie tryvaje. I — samaje hałoŭnaje — na stajancy, niedzie ŭbačku, raz-poraz ubačyš zatojenuju mašynu DAI, jakaja adsočvaje achviar drennaj parkoŭki i z asałodaj ich štrafuje. Voś hetaja detalka, DAI na parkoŭcy ŭ miescy, kudy ludzi pryjazdžajuć tracić svaje hrošy, — heta vielmi pa-biełarusku!
9. Kandycyjanier u hipiermarkietach maje tuju ž funkcyju, što i čyrvony koler łahatypaŭ sietak chutkaha charčavańnia. Jon musić chieračyć pakupnikam prosta ŭ hałovy, tak, kab jany mižvoli ruchalisia i šopilisia chutka-chucieńka. Kryšačku zapavoliŭsia la vitryny, zadumaŭsia, jakuju rybinu brać, — atrymaŭ nieŭrałhiju trajničnaha nierva. Čym chaładniej u zale — tym lepiej dla ŭsich. Voś i pradukty na palicach źbierahajucca lepiej. Paźbiahajcie sietak, u jakich kasirki letam siadziać u futranych kamizelkach — uładalniki hetych kram dumajuć pra vas vielmi drenna.
10. Vyjava praduktaŭ na sajcie elektronnaj dastaŭki adyhryvaje rolu ikaničnaha znaka (Č. Pirs). Jana nie ŭkazvaje, jak buduć vyhladać pradukty, jakija vam pryviazie abhornutymi ŭ miljon cełafanavych pakietaŭ kurjer. Hetaja vyjava-ikonka namiakaje na ŭłaścivaści, charakternyja dla ŭsioj hrupy abjektaŭ, što nazyvajucca, naprykład, słovam «banan» ci vyrazam «pradukt vendžana-varany z kuraciny». Niesupadzieńnie taho, što vam pryvieźli, i taho, što vy čakali, što vam pryviazuć, źjaŭlajecca vyklučna vašaj prablemaj i pachodzić z drennaha viedańnia vami, pakupnik, siemijotyki Č. Pirsa.
Što b my z vami ni dumali z nahody zakonaŭ, jakija rulać biełaruskim handlem, inšaha handlu ŭ hetaj krainy dla nas niama. Usie niezadavolenyja iduć na jebej.