Pavieł Jakubovič raspavioŭ, što budzie z Kurapatami
Fota Volhi Aficeravaj
Pavieł Jakubovič skazaŭ u intervju Radyjo Svaboda, što vyniki konkursu eskiznych prajektaŭ pomnika ŭ Kurapatach pakul nie padviedzienyja.
— Pakul skancentravalisia na samym hałoŭnym. Na vyznačeńni histaryčnych miežaŭ, kab nie było nieparazumieńniaŭ nakštałt usialakich budaŭnictvaŭ pobač z Kurapatami. Pryčym z perśpiektyŭnym pohladam napierad. Bolš terytoryi, tam dzie daroha śmierci histaryčna abaznačana, i tak dalej. To bok z hetaha vialikaha pola, jakoje prymykaje da Kurapataŭ, miežy buduć praduhledžvać mahčymaści dla rezervu.
Mahčyma, dla «ściany płaču», dla jakoj archivisty i inšyja entuzijasty znojduć imiony pachavanych u Kurapatach, miarkuje sp. Jakubovič. — A taksama, mahčyma, dla muzieja ci kanfierenc-zały dla navukovych patrebaŭ. Heta sprava budučyni. Ale va ŭsiakim razie hetyja miežy vyznačanyja.
Druhaja zadača — aharadzić Kurapaty pa ŭsim pierymietry. Ale nie prosta płotam ci prymityŭnaj aharodžaj.
Architektary Minharvykankama kanstrujujuć, i nieŭzabavie budzie zaćvierdžanaja mastackaja aharodža, jakaja arhanična budzie dapaŭniać memaryjał i ŭ toj ža čas nie parušyć jaho sensu. Ja dumaju, što tudy ŭvojduć i tyja mietaličnyja kryžy, jakija pastavili zamiest draŭlanych (pa aharodžy maju na ŭvazie) entuzijasty.
Nu i potym, mahčyma, da Novaha hodu ci krychu paźniej padviadziom vyniki konkursu eskizaŭ na pamiatny znak.
Pa słovach P. Jakuboviča, pastupiła kala 60 prapanoŭ.
Pamiatny znak, jak my pryjšli da vysnovy, lepš pastavić pry ŭvachodzie ŭ Kurapaty. Nie na Hałhofie, dzie mierkavałasia raniej, a pry ŭvachodzie, kab adrazu stvarałasia peŭnaja atmasfera i nastroj. Nijakich kaplic nie płanujecca i nie budzie. Nijakich kanfiesijnych ustanovaŭ tam nie pavinna być, bo tam pachavanyja ludzi roznych nacyjalnaściej, roznych kanfiesij, a taksama ateisty. Tam taksama nie budzie takich novaŭviadzieńniaŭ, jak kamiennyja ci plitačnyja darožki. Usio zastajecca ŭ strohaj niedatykalnaści. Mahčyma, jość i pieranasyčanaść u kryžach. Ale kali jany ŭžo stajać, to zmahacca ź imi było b barbarstvam.
Ludzi Alesia Čacholskaha, inšyja entuzijasty zrabili hihanckuju spravu biez dapamohi i ŭvahi miascovych i bolš vysokich uładaŭ.
Tamu ŭsie mohuć być spakojnyja, što memaryjał u tym vyhladzie, u jakim jon skłaŭsia, źmianiacca nia budzie.
Liču, što ŭžo vialikaja sprava zroblenaja. Toje, dziela čaho ja asabista braŭsia za heta — kab narešcie ŭ miemaryjała byŭ adzin haspadar. Heta značyć niejki dziaržaŭny orhan, jaki b nios adkaznaść i za dobraŭparadkavańnie, i padtrymańnie naležnaha stanu hetaha lasnoha masivu. Choć heta nie vyklučaje zvykłaj šefskaj pracy z boku ŭsich — i tych, chto hetym zajmaŭsia šmat hadoŭ, ja maju na ŭvazie BNF i inšyja hramadzkija, patryjatyčnyja arhanizacyi. Ale hetaksama ciapier zajmajucca i arhanizacyi, jakija tam nielha było raniej ujavić: «Biełaja Ruś», prafsajuzy, moładzievyja arhanizacyi dziaržaŭnaha kirunku.
Heta dobra, bo dzialić heta žurbotnaje miesca na dobrych i nie zusim dobrych niapravilna. Kurapaty — heta simvał usich rasstrelnych i pakutnickich miescaŭ, jakija dastalisia nam.
Tamu voś tak koratka — aharodža, naviadzieńnie paradku, miežaŭ, utrymańnie parkovačnych i bytavych miescaŭ; nu i harantyja, što tam nijakich «Bulbaš-chołaŭ» nie budzie.