Minčanka stvaryła čat dla baćkoŭ, jakija chočuć biełaruskamoŭny sadok
Pamiatajecie Alenu Śpirydon? Paŭhoda tamu jana stvaryła pieršy biełaruskamoŭny vajbier-čat «Dzietki-kvietki» dla baćkoŭ. Kali što, to čat aktyŭna žyvie, mamy, taty i ich dzieci pieryjadyčna sustrakajucca ŭ horadzie, ładziać sumiesnyja śviaty, stvarajuć kartu biełaruskamoŭnych siemjaŭ Minska — karaciej, šmat usiaho cikavaha robiać.
Sustrečy ŭdzielnikaŭ čata «Dzietki-kvietki».
Adnak Alena vyrašyła pajści dalej i ŭ asobnym vajbier-čacie zhurtavać biełaruskamoŭnych baćkoŭ, jakija chočuć, kab ź ich dziećmi ŭ sadku razmaŭlali pa-biełarusku. Zaduma ŭ tym, kab, tak by mović, nabrać masu i vymusić Ministerstva adukacyi pačuć žadańnie baćkoŭ i ŭrešcie ŭdaskanalić sistemu zapisu dziaciej u sadki.
Zrabić heta nibyta nieskładana, ale čynoŭniki ŭsialak sychodziać ad realnych krokaŭ nasustrač baćkam. Usio, što tyja atrymlivajuć na siońnia, pakul dziejničajuć u adzinočku, — heta adpiski. Maŭlaŭ, biełaruskamoŭnych hrupak u Minsku chapaje, zapisvajciesia, jakija prablemy? Ale nie ŭsio tak prosta.
«Niahledziačy na toje, što ŭ nas biełaruskamoŭnyja hrupki jość va ŭsich rajonach, tam ci biełaruskamoŭnych dziaciej niama, ci biełaruskamoŭnych vychavacielek, ci biełaruskaj movy ŭ vychavańni, — akreślivaje prablemy Alena. — Ja časta čuju ad inšych, što ŭ takija hrupki traplaje šmat ruskamoŭnych dzietak. Čamu? Baćki, jakim biez roźnicy, na jakoj movie budzie iści vychavańnie, addajuć pieravahu takim hrupam, bo ŭ ich zvyčajna mienš dziaciej i, adpaviedna, lepšy dohlad. U vyniku atrymlivajecca, što biełaruskamoŭnyja dzietki chodziać u ruskamoŭnyja hrupki, a ruskamoŭnyja — u biełaruskamoŭnyja».
Siońnia ŭ Minsku isnuje faktyčna dva vostravy biełaruskaści dla daškolnikaŭ — heta sadki №187 i №534. Jany tak i nazyvajucca — «biełaruskamoŭnyja». A ŭsiaho ŭ stalicy 102 dziciačyja sadki, dzie stvoranyja hrupki, u jakich vychavańnie idzie pa-biełarusku [voś tut možacie pabačyć uvieś śpis].
Udzielniki čata «Dzietki-kvietki» sami zładzili śviata.
Dyk adkul takaja błytanina i što z hetym rabić?
Baćki bačać prablemu ŭ samim miechaniźmie zapisu dziaciej u sadki. Jak tolki naradžajecca dzicia, maci ci baćka iduć u «Adno akno» stavić jaho ŭ čarhu na sadok. Tam im vydajuć admysłovy błank, dzie jany mohuć paznačyć, u jaki mienavita chočuć trapić. Śpisu sadkoŭ ź biełaruskamoŭnymi hrupkami ŭ «Adnym aknie» niama [naprykład, śpis sadkoŭ z basiejnam jość], jaho treba zahadzia prasić u rajonnym adździele adukacyi.
Ale ŭ čym cymus. Navat kali baćki ŭžo vyśvietlili, dzie hetyja hrupki jość, u błanku jany mohuć paznačyć tolki numar sadka, a movu navučańnia — nie. Takoj hrafy niama. I što važna: hrupki farmirujucca niezadoŭha da pačatku novaha navučalnaha hoda, ad 1 krasavika pa 31 žniŭnia, niahledziačy na toje, što zajavy baćki pišuć za niekalki hadoŭ da taho.
Naturalna, u ich uźnikajuć pytańni:
- Ci nie zabuduć čynoŭniki za hety čas, što baćki chacieli trapić u biełaruskamoŭnuju hrupku?
- Chto moža harantavać, što praź niekalki hadoŭ u sadku ŭsio jašče budzie biełaruskamoŭnaja hrupka?
- Jak źbiarecca biełaruskamoŭnaja hrupka, kali nidzie nie fiksujecca, što baćki ŭ jaje chočuć?
«Nichto nidzie nie viadzie statystyku i padlik siemjaŭ, jakija chočuć trapić u biełaruskamoŭnuju hrupku. Kali b heta rabiłasia, biełaruskamoŭnych hrup i sadkoŭ u Minsku było b značna bolš, — kaža Alena. — Vychodzić, u krainie nie zabiaśpiečvajecca prava na vybar adukacyi i vychavańnia na adnoj ź dziaržaŭnych moŭ, a heta — parušeńnie Kodeksa ab adukacyi».
Što robiać baćki: jany sami šukajuć adno adnaho, sami nabirajuć hrupku i časam sami ž pryvodziać biełaruskamoŭnuju vychavacielku ŭ sadok.
«I tolki tady, jašče praz peŭnyja namahańni i pieramovy, hetaja hrupka źjaŭlajecca. Heta ž niejki absurd! Čamu baćki pavinny heta rabić, kali možna elemientarna dadać mahčymaść pastavić adnu dadatkovuju ptušačku ŭ hrafie «Mova vychavańnia»?», — zadajecca pytańniem maładaja maci.
Alena ŭžo pa dośviedzie «Dzietak-kvietak» viedaje, što častka tych, chto na pracy, u kaviarniach, kramach razmaŭlaje pa-rusku, doma ź siamjoj havoryć pa-biełarusku i vučyć dziaciej biełaruskaj movie. Ale daviedacca pra biełaruskamoŭnaść hetych ludziej možna chiba što vypadkova. Adpaviedna, pošuk biełaruskamoŭnych baćkoŭ uskładniajecca.
«Ja chaču sabrać ich usich u adnym čacie. Pa-pieršaje, kab jany daviedalisia adno pra adnaho, paznajomilisia, pasiabravali, a pa-druhoje, kab my razam dapamahli našamu Ministerstvu adukacyi pačać vieści ŭlik baćkoŭ, jakija chočuć, kab ich dzieci vychoŭvalisia pa-biełarusku, — tłumačyć Alena. —
My hatovyja raspracavać błanki, patłumačyć čynoŭnikam usiu sistemu viadzieńnia ŭliku, dać prykłady — to bok pravieści ŭsiu tuju pracu, jakuju jany musili b zrabić sami, ale pa nieviadomaj mnie pryčynie hetaha nie robiać. Moža być, bajacca, što biełaruskamoŭnyja dzietki buduć, ale jany nie zdolejuć zabiaśpiečyć biełaruskamoŭnaje navučańnie? Nie zmohuć adšukać biełaruskamoŭnych vychavacielek, mietadyčny materyjał? Ale tady heta prablema hłybiejšaja, i treba nad joj pracavać, a nie rabić vyhlad, što ŭ nas usio ŭ paradku».
Na dumku maładoj maci, u kožnym rajonie horada pavinien pracavać biełaruskamoŭny sadok. A va ŭsich ruskamoŭnych sadkach musiać być hrupy ź biełaruskaj movaj navučańnia. Alena adznačaje, što baćki nie pavinny kožnuju ranicu vazić dziaciej ź Sierabranki, Kopišča, Malinaŭki i inšych rajonaŭ u inšy kaniec horada ŭ 314-y sadok, jak heta adbyvajecca ciapier.
«U našym čacie «Dzietki-kvietki» baćki adznačyli voś jašče jaki momant. U Pieršamajskim rajonie, naprykład, 50 biełaruskamoŭnych hrup. Heta ž navat nie adzin, a dva samastojnyja biełaruskamoŭnyja sadki! Dyk čamu źviestki pra kolkaść hrup ź biełaruskaj movaj navučańnia, jakija paćviardžajuć pastajanny popyt baćkaŭ na adukacyju pa-biełarusku, nie vykarystoŭvajucca dla stvareńnia dadatkovych całkam biełaruskamoŭnych sadkoŭ? Kali zvyčajna ŭ sadku 5-10 hrup, to vidavočna, što jany mahli b źjavicca taksama ŭ Zavodskim i Leninskim rajonach», — kaža maładaja maci.
Alena zaklikaje ŭsich baćkoŭ, jakija chočuć, kab ich dzieci chadzili ŭ realna biełaruskamoŭnyja hrupki, pisać pra žadańnie dałučycca da admysłovaha čatu joj u fejsbuku. Lepš adrazu ŭkazać uzrost dziaciej, ich kolkaść i rajon pražyvańnia.
Paprasicca ŭ čat
«Ja vyrašyła, što moj syn pavinien viedać biełaruskuju movu. Ja adkaznaja za jaho budučyniu i za toje, kim jon stanie ŭ hetym śviecie. Ja nie chaču, kab Stefan čuŭ rodnuju movu tolki doma ad svaich baćkoŭ. Jon maje prava na sacyjalizacyju i žyćcio ŭ biełaruskamoŭnym asiarodździ. I ja zrablu ŭsio, kab dać heta svajmu dziciaci. Spadziajusia, tak ličać usie baćki, jakija abrali movaj svajoj siamji — biełaruskuju», — źviartajecca maładaja maci.