U Mahilovie niama nivodnaha biełaruskamoŭnaha kłasa
Čynoŭniki abłasnoha i haradskoha adździełaŭ adukacyi apraŭdvajuć situacyju adsutnaściu zajaŭ ad baćkoŭ, jakija b žadali vučyć dziaciej pa-biełarusku.
Čynoŭniki abłasnoha i haradskoha adździełaŭ adukacyi apraŭdvajuć situacyju adsutnaściu zajaŭ ad baćkoŭ, jakija b žadali vučyć dziaciej pa-biełarusku.
Sioleta ŭ Mahilovie niama nivodnaha biełaruskamoŭnaha kłasa. Čynoŭniki abłasnoha i haradskoha adździełaŭ adukacyi apraŭdvajuć situacyju adsutnaściu zajaŭ ad baćkoŭ, jakija b žadali vučyć dziaciej pa-biełarusku. Nasamreč jašče viasnoj takoj prablemy nie było, bo jakraz tady pra padrychtoŭku ŭ adnoj z mahiloŭskich škoł biełaruskamoŭnaha kłasa aficyjnuju zajavu zrabiŭ adździeł adukacyi Leninskaha rajvykankama. Adnak u žniŭni, napiaredadni novaha navučalnaha hoda, adukacyjnyja płany raptoŭna źmianilisia. Tłumačeńnie toje ž: maŭlaŭ, nie ŭdałosia nabrać dziaciej...
A voś my viedajem siamju, jakaja mieła ćviordy namier pačać adukacyju svajho syna na rodnaj, matčynaj movie. Nie atrymałasia. Baćka pieršakłaśnika, Alaksiej Baciukoŭ, paviedamiŭ, što ŭ škole navat i razmaŭlać nie stali ab tym, jak možna było b arhanizavać biełaruskamoŭny kłas. Baćkam (i adpaviedna dzieciam), nasamreč, nijakaha vybaru nie pakidajuć i nie dajuć. Pisać zajavy «na movu» nichto nikomu nie prapanuje (jak heta pavinna być pa zakonie), a bieź lišnich słoŭ i farmalnaściaŭ zaličvajuć u «rasiejski kłas», jak by samo saboj. U takoj situacyi ciažka čakać, kab niechta z baćkoŭ prajaviŭ nacyjanalnuju i hramadzianskuju śviadomaść, kali nichto jaje nie zaachvočvaje, nie padtrymlivaje i nie raźvivaje.
Čakajem zahad «źvierchu»
Staršynia haradskoj supołki TBM Aleh Dźjačkoŭ miarkuje, što biez zahadu «źvierchu» sistema adukacyi nie pieramienicca: «Mahiloŭskaje čynavienstva niaredka na ździŭleńnie ŭsim i samomu sabie padtrymlivaje peŭnyja «nacyjanalistyčnyja» akcyi i imprezy, jak by raptoŭna ŭspaminajučy, što i žyvuć na ziamli biełaruskaj, i vyhadavalisia (zbolšaha) u biełaruskich vioskach, i movu matčynu jašče niaŭščent zabylisia».
Naprykład, paśpiachova prajšli takija naładžanyja TBMaŭskaj supołkaj imprezy, jak Dzień zdaroŭja i sportu, dzie naturalnym čyńnikam śviata byli mova i adpaviednyja tradycyjnyja hulni i zabaŭki. Miascovyja navukoŭcy za apošnija try hady vydali z dapamohaj harvykankama niekalki šykoŭna aformlenych historyka-paznavalnych knih pra Mahiloŭ, zrazumieła, na biełaruskaj movie i ź pierakładam na anhielskuju, jakija taja ž ułada ciapier achvotna ŭručaje jak najlepšy suvienir zamiežnym i susiedskim haściam. Dy j sama znakamitaja restaŭracyja mahiloŭskaj ratušy, dzie ciapier čas ad času prachodziać peŭnyja pasiadžeńni deputackich sesij, jość zasłuhaj nacyjanalna apantanaj častki haradžan, jakija źbirali za adnaŭleńnie ratušy podpisy i hrošy, składali pietycyi i histaryčnyja abhruntavańni, udzielničali ŭ biaspłatnych budaŭničych pracach i ŭ azdableńni nacyjanalnym kałarytam śviata adkryćcia histaryčnaj śviatyni i histaryčnaha ž simvała horada na Dniapry.
Kali jość rupliŭcy
Mova rodnaja - ciažka i ź pieraškodami – žyvie i ŭ siarednich škołach, asabliva tam, dzie siarod nastaŭnikaŭ jość jaje rupliŭcy. Mienavita ź imi najlepš znachodzić parazumieńnie były univiersitecki biełaruskamoŭny (!) vykładčyk matematyki Michaś Bułavacki. Ciapierašni repietytar u hetaj dyscyplinie, jon štohod vystupaje inicyjataram praviadzieńnia «Biełaruskaha piaciborja» dla staršakłaśnikaŭ mahiloŭskich škoł. U prahramie svojeasablivaj adukacyjnaj alimpijady try pradmiety z raździeła dakładnych dyscyplin i dva – z humanitarnych. A hałoŭnaja admietnaść adukacyjnaha spabornictva – biełaruskaja mova: na joj – zadańni, na joj – kamientary i dyskusii, na joj – adkazy i vyniki. Kala dziesiatka staršakłaśnikaŭ štohod vypraboŭvajuć siabie ŭ hetym «piaciborji», vychodziačy ź jaho jašče bolš zahartavanymi ŭ spravie lubovi i viernaści rodnaj movie, na jakoj (u procivahu viadomaj cytacie z A.Łukašenki) usio možna dakładna skazać, jaskrava vyjavić i bliskuča davieści.
Adnak ža vierniemsia da situacyi z movaj u suviazi z pačatkam čarhovaha navučalnaha hoda. Letaś na Mahiloŭščynie ŭsich škoł naličvałasia 455. Ź ich amal pałova byli biełaruskamoŭnymi, pavodle danych upraŭleńnia adukacyi abłvykankama. Kali hetyja źviestki adpaviadajuć rečaisnaści, to ŭsie hetyja škoły znachodzilisia ŭ sielskaj miascovaści, a kolkaść viaskovych škoł, jak viadoma, štohod pamianšajecca. Sioleta, darečy, ich na Mahiloŭščynie stanie ažno na 13 mienš (jany zakrylisia z-za «niekamplektnaści»). Jasna, što i ŭžyvańnie ŭ adukacyjnym pracesie rodnaj movy zvuziłasia ŭ sielskaj miascovaści da taho ž pakazčyku niekamplektnaści.
Što ž tut kazać pra škoły ŭ haradach, dzie hety pakazčyk admysłova i śviadoma zabiaśpiečvajecca farmalizmam i lanotaj adukacyjnaha čynavienstva z maŭklivaj (jak minimum) zhody čynavienstva bolš vysokaha ranhu.