Prablema zachavańnia jadachimikataŭ na Viciebščynie nie vyrašajecca
Ludzi navat nia viedać, pobač ź jakoj niebiaśpiekaj jany žyvuć…
Da takoj vysnovy pryjšli ŭdzielniki ekałahičnaha letnika «Čystaja Dźvina – čystaja Bałtyka». Jany štohod znachodziać u prydźvinskich navakollach składy praterminavanych piestycydaŭ.
Ekałohija Biełarusi chvaluje žycharoŭ Rasii, Ukrainy, Niamieččyny i Hrecyi
Moładzievy letnik «Čystaja Dźvina – čystaja Bałtyka» pracuje ŭžo try hady. U im biaruć udzieł pradstaŭniki jak biełaruskich, tak i zamiežnych amatarskich ekałahičnych supołak. Hałoŭnaja prablema, jakuju raspracoŭvajuć maładyja ekołahi – zachavańnie i ŭtylizacyja niaŭličanych piestycydaŭ u navakollach rečyšča Zachodniaj Dźviny.
Piestycydami (ad łacinskich słovaŭ pestis – zaraza i caedo – zabivaju) nazyvajuć chimičnyja rečyvy, jakija vykarystoŭvajuć dla baraćby z pustaziellem, z uzbudžalnikami chvarobaŭ raślin, sa škodnikami ziernia, draŭniny, z ekaparazitami svojskaje žyvioły. Adnym słovam, heta vielmi nieabchodnyja ŭ sielskaj haspadarcy chimikaty, ale karyść ad ich byvaje tolki pry ŭmovie pravilnaha vykarystańnia i zachavańnia.
Praterminavanyja piestycydy niasuć užo nie karyść, a pahrozu – i pryrodzie, i čałaviečamu žyćciu. Čaściakom ich zabyvajuć na padvorkach, abo navat uzboč kałhasnych paletkaŭ, i z kožnym daždžom atruta praciakaje ŭ ziamlu abo ŭ vodnuju sistemu. Kali ž chimikaty trapiać u arhanizm čałavieka, da prykładu, ź pitnoj vadoj z kałodzieža, to nia vyklučanyja samyja surjoznyja chvaroby: paražeńnie nyrak, piačonki i navat niervovaj sistemy.
«Jak vyśvietliłasia, ludzi navat nie viedać, ź jakoj niebiaśpiekaj jany žyvuć pobač»
Hetak kaža adzin z kaardynataraŭ prajektu «Čystaja Dźvina – čystaja Bałtyka», arhanizatar ekałahičnaha letnika Jaŭhien Łabanaŭ. I, pavodle jahonaha mierkavańnia, pradstaŭniki dziaržaŭnych struktur zusim nie imknucca praśviatlać ludziej nakont taho, na jakoj minie zamrudžanaha dziejańnia tyja žyvuć. I «raźminiravańniem» taksama nichto nia choča zajmacca.
– Na dadzieny momant niama arhanizacyi, jakaja adkazvaje za zachavańnie piestycydaŭ. Nie isnuje płanaŭ utylizacyi praterminavanych jadachmikataŭ, jak niama i pierśpiektyvaŭ rekultyvacyi terytoryj, na jakich doŭhi čas zachoŭvali piestycydy, – kaža Ja.Łabanaŭ.
Pavodle roznych krynic, na Biełarusi siońnia zachoŭvajecca kala 6560 ton niezapatrabavanych praterminavanych piestycydaŭ. U aficyjnych papierach paznačanyja 7 miescaŭ, admysłova pryznačanych dla zachavańnia chimikataŭ. Ale aprača ich isnujuć dziesiatki nieabstalavanych składoŭ i zvałak, jakija niasuć realnuju niebiaśpieku, pryčym nia tolki ŭ maštabach Biełarusi, ale j za jaje miežami.
Chimičnaja pahroza sychodzić Navapołacku, Vierchniadźvinsku i Rasonaŭ
Pieršy letnik «Čystaja Dźvina–čystaja Bałtyka» pracavaŭ u 2004-m hodzie pad Navapołackam: maładyja ekołahi pasprabavali pryciahnuć uvahu hramadskaści da prablemy zabrudžvańnia Zachodniaj Dźviny pramysłovymi stokami z pradpryjemstvaŭ «Naftan» i «Palimir».
U 2005-m hodzie letnik byŭ abstalavany ŭ Vierchniadźvinskim rajonie: tut znachodzicca adzin z aficyjnych mahilnikaŭ praterminavanych piestycydaŭ. Ekśpiedycyja znajšła hetaje miesca, dzie na terytoryi 0,5 ha składzieny 450 ton piestycydaŭ 47-mi roznych vidaŭ, u tym liku j samych niebiaśpiečnych dla čałavieka chłorarhaničnych spałučeńniaŭ. Ekołahi skłali aficyjny zvarot ŭ ministerstva pryrodnych resursaŭ pra toje, što hetaje schovišča nie maje naležnaha vodaadvodu, i tamu daždžavyja ručai niasuć atrutu spačatku ŭ rečki Sarjanka i Turja, a potym i ŭ Zachodniuju Dźvinu.
Sioleta ekołahi skiravalisia na Rasonščynu, i ŭ 15-ci nasielenych punktach rehijonu zaŭvažyli adrazu niekalki nieaficyjnych miescaŭ zachavańnia niaŭličanych piestycydaŭ. Tolki ŭ adnoj vioscy Hałubova ŭdzielniki letniku znajšli kala tony roznych chimikataŭ, jakija rabotniki tutejšaje haspadarki hadami ssypali ŭ adno miesca!
Jak i ŭ minułyja hady, usie znojdzienyja abjekty chimičnaje niebiaśpieki byli apisanyja, a infarmacyja pra ich užo pieradadzienaja ŭ miascovyja i respublikanskija orhany ŭłady. Udzielniki letnika zaklikajuć na samym vysokim dziaržaŭnym uzroŭni stvaryć rabočuju hrupu dla vyrašeńnia prablemy zachavańnia niebiaśpiečnych rečyvaŭ. Adnak dahetul ichnych zaklikaŭ uviersie nie pačuli.
Prydźvińnie, bulletinonline.org