«Ja nidzie nie jeŭ smačniejšaj bulby». Jak biełarus znajšoŭ siabie na krai śvietu

Supraćlehły ŭčastak płaniety, antypod Biełarusi na hłobusie, znachodzicca ŭ paŭdniovaj častcy Cichaha akijana. I mienavita Novaja Ziełandyja — najbližejšy bujny ŭčastak sušy. Ale navat na hetym krai śvietu ŭ dziesiaci hadzinnych pajasach ad Minska jość biełarusy. Adzin z ich — ajcišnik Alaksandr Kočyn, jaki pierabraŭsia z Barsiełony ŭ Oklend, samy vialiki horad Novaj Ziełandyi, kala dvuch hadoŭ tamu. Svaju historyju jon raskazaŭ Devby.io.

Fizfak BDU — Maskva — Vilnia — Barsiełona — Novaja Ziełandyja

U 2006 hodzie ja skončyŭ fizfak BDU. U tyja časy ŭ ajcišku trapić było niaciažka: IT-kampanii prosta «vyhrabali» vypusknikoŭ techničnych VNU. 

Paru hadoŭ ja adpracavaŭ u typovaj biełaruskaj aŭtsors-kampanii, a potym pierajechaŭ u Maskvu. Dziesiać hadoŭ pracavaŭ tam u roznych kampanijach. Apošnim maim miescam pracy ŭ Maskvie z 2015 hoda byŭ startap, jaki rabiŭ łahistyčny pradukt dla amierykanskaha rynku. Tady jašče praca ŭ Rasii na amierykanski rynak była čymści bolš-mienš narmalnym. Ale praz hod naš faŭndar pryjšoŭ da vysnovy, što heta nie vielmi pravilna, tady jakraz pačalisia razmovy pra ŭpłyŭ rasijskich chakieraŭ na vybary ŭ ZŠA. 

Było vyrašana rełakavacca ŭ Vilniu. Litva tady stvarała vielmi pryjemnyja ŭmovy dla IT-kampanij i startapaŭ, tudy pierabrałasia davoli šmat rasijskich i biełaruskich biznesaŭ, jakich stała jašče bolš paśla padziej 2020 hoda i paśla pačatku vajny. 

Try hady my z žonkaj pražyli ŭ Vilni, i ja atrymaŭ prapanovu z Barsiełony ad kampanii Wallapop. Heta štości nakštałt ispanskaha «Avita». Tam, adnak, niejak nie vielmi dobra ŭsio skłałasia, hod adpracavaŭ i pačaŭ zadumvacca pra novy pierajezd. 

Vybraŭ Novuju Ziełandyju. Ja daŭno pryhladaŭsia da hetaj krainy, jana mnie vielmi padabałasia. Štości pra jaje viedaŭ — zvyčajny nabor infarmacyi ź internetu pra pryvabnuju dla imihracyi krainu. Ale na samaj spravie heta, kaniečnie, byŭ taki «skačok viery». My zrazumieli, što tudy možna pierajechać, choć i napružyŭšysia maksimalna. I vyrašyli: «Nu dobra, jedziem».

Praŭda, žonka skazała, što joj nadakučyła pierajazdžać: jana tolki biznes arhanizuje — i znoŭ pierajazdžajem. Tamu damovilisia, što heta budzie apošni pierajezd.

Rychtujučysia da pierajezdu ŭ Novuju Ziełandyju, ja śpiecyjalna padabraŭ sabie całkam addalenuju pracu. Heta była amierykanskaja kampanija, ale ŭvieś inžynirynh u joj byŭ ruskamoŭny. A pracavała jana ŭ jeŭrapiejskim hadzinnym pojasie. U vyniku amal paŭtara hoda paśla pierajezdu ŭ Novuju Ziełandyju mnie daviałosia pracavać načami.

Tut my ŭžo dva hady. Pryjechali ŭ pieryjad postkavidnaj depresii. Pandemija raspaŭsiudžvałasia nieraŭnamierna: kali my źjazdžali ź Ispanii, tam jaje nastupstvy ŭžo zakančvalisia. A ŭ Novaj Ziełandyi, naadvarot, rynak pravaliŭsia.

Fota apaviadalnika

Novaja Ziełandyja — heta kraina z volnaj rynkavaj ekanomikaj i vysokim uzroŭniem žyćcia, ajcišačka tut taksama jość. Ale sama pa sabie kraina vielmi maleńkaja, 5 miljonaŭ čałaviek. Tamu z bujnych pracadaŭcaŭ tut pradstaŭlenyja ŭ asnoŭnym banki i strachavyja kampanii. Zatoje šmat nievialikich kampanij. Dla mianie heta zručna: u mianie rename takoje, startapnaje.

Ščyra kažučy, pieršy čas paśla pierajezdu ja dumaŭ, što kali b my zahadzia viedali pra ŭsie składanaści — jašče padumali b. Ale ciapier ja razumieju, što heta było pravilnaje rašeńnie.

Jak trapić u Novuju Ziełandyju i lehalizavacca

Jak pryjazdžajuć u Novuju Ziełandyju? Pa sutnaści, jość dva varyjanty. Redki — heta kali tabie niejkim cudam udałosia znajści pracu ŭ hetaj krainie addalena. 

Vialikaja častka ludziej siudy pryjazdžaje pa adukacyju. Tut jość univiersitety suśvietnaha ŭzroŭniu. Kali my razabralisia va ŭsioj hetaj schiemie, žonka vyrašyła, što vydatna było b atrymać tut MBA. 

Spačatku my pryjechali siudy na moŭnyja kursy. Žonka — pa časovaj studenckaj vizie, a ja «pryčepam» jak partnior pa vizitarskaj vizie. Paźniej žonka pastupiła ŭ VNU i atrymała paŭnavartasnuju studenckuju vizu. A ja jak muž studentki — pracoŭnuju partniorskuju vizu, jakaja daje prava zajmacca tut čym zaŭhodna.

Tolki paśla hetaha źjavilisia realnyja šancy znajści miascovuju pracu. Reč tym, što ŭ krainie chapaje śpiecyjalistaŭ-rezidentaŭ, jakich kampanii lubiać bolš i nie adsiejvajuć na etapie skryninhu.

Paŭtara hoda z momantu pierajezdu ja adhukaŭsia na ŭsio relevantnaje — 100+ vakansij. Za ŭvieś hety čas u mianie było čatyry surjoznyja sumoŭi — kali treba było prychodzić u ofis, razmaŭlać sa stejkchołdarami. 

Tak što važny etap dla luboha imihranta tut — heta atrymać rezidenctva, to bok časovy vid na žycharstva. Rezidenctva vyzvalaje ciabie ad lubych prablem, źviazanych z pošukami i źmienaj pracy. 

Prostaje rezidenctva možna atrymać, adpracavaŭšy hod na miascovaha pracadaŭca i paćvierdziŭšy svoj dypłom u miascovaj arhanizacyi.

Jašče praz paru hadoŭ možna pretendavać na status piermanientnaha rezidenta, pastajanny dazvoł na žycharstva. I jašče praź piać hadoŭ — na hramadzianstva. Pakul ža ja hramadzianin Biełarusi, niahledziačy na 10 hadoŭ žyćcia ŭ Rasii hramadzianstva nie mianiaŭ.

Z katom taksama ŭsio składana

U Novuju Ziełandyju my pierajazdžali z katom. Heta kraina z samymi žorstkimi zakonami pa ŭvozie žyvioł. Jość śpis krain, dzie žyviolina pavinna pažyć nie mienš za paŭhoda, kab tabie dazvolili ŭvieźci jaje siudy. Naprykład, kali chtości viazie ŭ Novuju Ziełandyju žyvioł z Rasii, spačatku ich adpraŭlajuć na pieratrymku ŭ Kareju ci AAE. Afarmleńniem dakumientaŭ zajmajecca admysłovaja kampanija, kot atrymlivaje nieabchodnyja pryščepki i zatym jaho afarmlajuć śpiecyjalnym hruzam. A tut jon jašče i ŭ karancinie siadzieŭ. I kaštavała heta ŭsio taksama prystojna.

Zaraz u majho kata jość rasijski, litoŭski i ispanski pašparty. U Novaj Ziełandyi skazali, što novy pašpart rabić nie buduć — niachaj pa ispanskim žyvie.

Praca: «Paśla ruskamoŭnaha IT byŭ u šoku»

Zaraz ja pracuju ŭ novaziełandskim startapie Charge Net. Kampanii ŭžo dziesiać hadoŭ, ale jana zachavała typovyja dla startapaŭ pamiery i strukturu. A tak heta samaja vialikaja ŭ krainie sietka zaradnych stancyj dla elektramabilaŭ. U nas hibrydny hrafik, u ofis pieryjadyčna jezdžu — u mianie tam para testavych elektramabilaŭ. Davoli šmat vyjezdaŭ u pali, dzie ja na punktach zajmajusia testavańniem na pradakšenie. 

Dzieści 2/3 supracoŭnikaŭ — heta kivi (tak siabie nazyvajuć novaziełandcy). Ale chapaje i zamiežnikaŭ. Niadaŭna, naprykład, naniali chłopca ź Pieru, siadzić sa mnoj u adnym kabiniecie. A Product Owner u nas niemka.

Fota apaviadalnika

Praca — jak i žyćcio ŭ cełym — tut vielmi raźmieranaja. Kali ja pryjšoŭ na novaje miesca pracy z ruskamoŭnaha IT, byŭ u šoku: ja prosta reaktyŭna ŭsio rablu, a astatnija nie śpiašajucca. U Novaj Ziełandyi nie pryniata zabivacca na pracy, heta budzie vyhladać vielmi dziŭna. 

U novaziełandcaŭ niama zvyčki chutka sychodzicca adzin z adnym, heta prajaŭlajecca i ŭ adnosinach u kamandzie. Niadaŭna my, kamanda raspracoŭki, pajechali na kanfierencyju. Uviečary razam krychu spakojna papili piva, abmierkavali krychu paru znajomych tem. I ŭsio. Nijakaj iskry siabroŭstva pamiž nami nie praśliznuła. Kali b ja pryjechaŭ na takuju kanfierencyju ŭ ruskamoŭnym kalektyvie, upeŭnieny, usio było b inakš.

Kulturna my vielmi roznyja. I ja akuratnieńka starajusia nie nałažać i niejak uchapić hetu ich kulturu.

Roznyja novaziełandcy

Kali ja kažu pra kivi, treba razumieć, što Novaja Ziełandyja — heta kraina imihrantaŭ. Tut vielmi šmat vychadcaŭ ź siemjaŭ imihrantaŭ. I kali, naprykład, dziaŭčyna naradziłasia tut u kitajskaj siamji — jana ličycca kivi. Naohuł tut vielmi šmat kitajcaŭ i indyjcaŭ, heta dźvie samyja vialikija dyjaspary.

Jašče treba ŭzhadać pra maory. Heta karenny paliniezijski narod, jaki žyŭ u Novaj Ziełandyi da prybyćcia jeŭrapiejcaŭ. Ich tut pracentaŭ z 15. Usia novaziełandskaja dziaržava zasnavana na damovie Vajtanhi pamiž maory i anhličanami. I zaraz jana usprymajecca jak rabaŭnickaja damova — było šmat debataŭ ab tym, nakolki jana niespraviadlivaja. Ale pakul nie pierahladajuć, bo heta składanaja sprava.

Mnohija z maory žyvuć asobnymi pasieliščami, ale ty časta bačyš hetych ludziej z tatuiroŭkami na padbarodździach. Heta vielmi kruta vyhladaje. U nas u kampanii jość supracoŭnik-maory, zajmajecca biaśpiekaj i achovaj pracy.

Fota apaviadalnika

Da maory ŭ Novaj Ziełandyi staviacca z pazicyi kulturna-histaryčnaha abaviazku pierad imi — vielmi bieražliva. Maaryjskuju kulturu davoli aktyŭna prasoŭvajuć (abo, jak ličać niekatoryja, naviazvajuć). Maaryjskuju movu adradžajuć, aktyŭna vykładajuć u škołach i ŭniviersitetach. U cełym dla Novaj Ziełandyi heta adčuvalnaja tema.

Da biełarusaŭ tut niama nijakaha asablivaha staŭleńnia, absalutna. My tut redkija chłopcy — zrešty, jak i rasijanie. Novaziełandcy — adukavanyja ludzi, i kali kažu, što ja ź Biełarusi, jany adkazvajuć, što čuli pra hetu krainu «niedzie ŭ centry Jeŭropy». Demanstrujuć takuju vietlivuju cikaŭnaść.

Zrešty, kali jany razumiejuć, što ŭ štodzionnych znosinach ja havaru pa-rusku, to cikaviacca čamu. Pytajucca, što stałasia z našaj movaj. 

Na samaj spravie pry vyhladzie biełarusa bolš ździŭlalisia ludzi ŭ Kazachstanie, u Ałmaty. Ad ich ja čuŭ «Ničoha sabie, z takoj dalečyni, voś heta tak!» A tut — nu Biełaruś dyk Biełaruś. Tut ludzi z usich krain jość.

Kali dumajecie, što ŭ vas dobraja anhlijskaja, — možacie abłamacca

Rabočaja mova ŭ kampanii anhlijskaja. U jaje tutejšaj viersii jość niejkija miascovyja słovy, ale bolš prablem — z havorkami. U novaziełandskaj anhlijskaj vielmi šmat havorak, z šatłandskimi, irłandskimi ci niejkimi inšymi karaniami, vidaźmienienymi ŭžo tut. Pieršy čas było vielmi składana razumieć roznych členaŭ kamandy.

Mnie lohka davałasia stasavańnie na anhlijskaj movie ź jeŭrapiejcami — naprykład, ź ispancami. A tut daviałosia napružycca. 

Važna: kali vašaj anhlijskaj chapaje dla sumoŭjaŭ u Jeŭropie — nie fakt, što chopić i dla sumoŭjaŭ u Novaj Ziełandyi. Kaniečnie, treba nie bajacca i sprabavać svaje siły. Ale ja tak skažu: možna i abłamacca.

Dachody, padatki i KiwiSaver

Paraŭnać dachody i ŭzrovień žyćcia ŭ Novaj Ziełandyi ź biełaruskimi ja nie zmahu, źjechaŭ ź Biełarusi ŭžo daŭno. Pasprabuju z maskoŭskimi, ale heta taksama budzie niaprosta. Žyć u Maskvie pa novaziełandskich mierkach dastatkova tanna. My pakinuli hety horad u 2017 hodzie. U mianie była dobraja maskoŭskaja zarpłata, jakoj chapała na zdymańnie kvatery ŭ dobrym rajonie pobač ź mietro, i my mała ŭ čym sabie admaŭlali.

Tut my taksama dakładna nie biadujem. Uzrovień žyćcia navat lepšy, čym u Maskvie, ale jon «źjadaje» bolšuju častku hrošaj. Mahu skazać tak: kali b ja žyŭ u Maskvie ź siońniašniaj novaziełandskaj zarpłataj, u mianie dakładna zastavałasia b bolš hrošaj paśla ŭsiakich abaviazkovych vydatkaŭ.

Praściej budzie paraŭnoŭvać dachody ź Ispanijaj, ź jakoj my źjechali nie tak daŭno. U Barsiełonie, prynamsi dva hady tamu, była vyraznaja «šklanaja stol»: bolš za 55 000 jeŭra Senior QA Engineer nidzie nie atrymlivaŭ. Lidu davali 65 000 jeŭra ŭ hod.

Minimum, na jaki mohuć raźličvać QA-inžyniery ŭ Novaj Ziełandyi — heta niedzie 80 tysiač novaziełandskich dalaraŭ u hod [$46 400]. Senior budzie zarablać ad 100 da 120 tysiač [$58 000 — 70 000], lid — niešta kala 140 tysiač u hod [$81 000]. Heta vielmi prybliznaja acenka na padstavie vakansij, jakija ja bačyŭ.

Fota apaviadalnika

Z padatkami ŭ Novaj Ziełandyi ŭsio vielmi prosta. U mianie jość asabistyja kabiniety ŭ miascovaj padatkovaj i na pracy, dzie ja baču svaje pejślipy [raźlikovyja listki] i sumy padatkaŭ, jakija płaču. Tut prahresiŭnaja škała [ad 10,5% da 39%]. Na ahulnuju staŭku padachodnaha padatku ŭpłyvajuć jašče roznyja padatkovyja vyliki. Ja płaču 28% ad dachodu.

Taksama pracadaŭca abaviazkova płacić 3% ad zarobku ŭ miascovy piensijny fond, jaki nazyvajecca KiwiSaver. I jašče da 10% ad zarobku ty možaš adkładvać tudy sam dobraachvotna. Hrašyma z KiwiSaver kirujuć piensijnyja fondy, inviestujuć ich pa ŭsim śviecie. Ale biez rezidenctva piensijnaja sistema tabie nie dastupnaja.

Pa maich adčuvańniach ź pierajezdam u Novuju Ziełandyju my stali žyć lepš. Uvohule, dla hetaha ludzi i pierajazdžajuć. Pierajechali ŭ Vilniu — u Vilni niejak lepš žyłosia, čym u Maskvie. U Barsiełonie było lepš, čym u Vilni. A ŭ Novaj Ziełandyi lepš, čym u Barsiełonie. Choć pa Barsiełonie, kaniešnie, sumujem i žonka, i ja, čaho ŭžo hrachu taić.

Miedycyna

Pakul u ciabie niama statusu rezidenta — miedycyna całkam na tvaim sumleńni. Mnohim strachoŭku apłačvaje pracadaŭca. Dla rezidentaŭ i ŭładalnikaŭ doŭhaterminovych pracoŭnych viz niejkaja častka miedycynskich pasłuh užo biaspłatnaja, ale astatniaje taksama lepš pakryvać strachoŭkaj.

Tvajo akno ŭ śviet miedycyny tut — heta doktar GP [General Practic, doktar-terapieŭt]. Da śpiecyjalista ŭ abychod jaho nie trapiš. Adnak bolšuju častku prablem GP vyrašajuć sami. 

Pra niejkija šmatmiesiačnyja čakańni miedycynskich śpiecyjalistaŭ ja nie čuŭ. Žonka biez prablem chadziła na pracedury pa tym raskładzie, što joj prapisali. Zrešty, viedaju, što MRT tut možna pa paŭhoda čakać. Byvaje i takoje, što kali ŭ zvyčajnaj balnicy niejkaha śpiecyjalista pa strachoŭcy doŭha čakać, ludzi iduć u płatnuju kliniku i zapisvajucca na bolš chutki pryjom. 

U lubym vypadku, usio heta zusim nie padobna na biełaruskuju miedycynskuju sistemu, jak ja jaje pamiataju. Dzie ty pryjšoŭ u palikliniku jak u kramu. Tut treba ŭsio płanavać zahadzia. Akramia, kaniečnie, «chutkaj dapamohi».

Žyllo

Samy vialiki horad Novaj Ziełandyi, Oklend, adnačasova i samy darahi. U Barsiełonie arenda žylla była tańniejšaja. Tut dom abo kvatera ź dźviuma spalniami (pa-našamu trochpakajovaje žyllo) abydziecca ad 600 da 800 novaziełandskich dalaraŭ u tydzień [$350-460]. 

Pošuk žylla ŭ Novaj Ziełandyi padobny na taki ž praces u inšych cyvilizavanych krainach z vysokim uzroŭniem žyćcia. Kantrakt, pa jakim ty zdymaješ žyllo, abaraniaje tvaje pravy. Tut ciabie nie mohuć vyhnać u luby momant, jak u nas. Ja ŭzhadvaju studenckija časy ŭ Minsku, kali my zdymali kvateru z pryjacielem i haspadar nam skazaŭ: «Praz dva tydni, kali łaska, vysieliciesia, bo ŭ mianie syn z turmy vychodzić, i mnie jaho pasialić niama dzie». 

Fota apaviadalnika

Ale va ŭsiaho hetaha jość i advarotny bok. Vybar zdymščykaŭ — heta vielmi adkaznaje pytańnie dla lendłordaŭ, akramia taho, tut zaŭsiody vysoki popyt. Tamu znajści adekvatnaje žyllo za adekvatnyja hrošy niaprosta. 

Čaściej za ŭsio ty maješ znosiny nie z samim lendłordam, a z ahienctvam. Mnohija ŭładalniki, naprykład, pierabirajucca ŭ Aŭstraliju (dla kivi heta prykładna jak biełarusu ŭ Rasiju pryjechać). Ahient u pieršuju čarhu hladzić na toje, jak ty i tvaja siamja vyhladajecie, pavodzicie siabie, chto ty pa prafiesii, navošta pryjechaŭ. Heta ŭsio ty pišaš u cover letter. Paprosiać zahruzić usialakija dakumienty — naprykład, ab dachodach. A jašče paprosiać refierensy-rekamiendacyi — ad raniejšaha lendłorda, z pracy, a jašče ad čałavieka, jaki žyvie tut užo niejki čas, maje dobruju pracu i reputacyju. 

Kali my zdymali pieršaje žyllo, u jakaści refierensa ja paprasiŭ rekamiendacyju ad svaich lendłordaŭ u Ispanii. Naš lendłord potym kazaŭ, što tam mocna nas nachvalvali.

Jašče ja paprasiŭ napisać refierens z pracy svajho tahačasnaha CEO, jaki žyvie ŭ Kalifornii. I plus u nas da taho času ŭžo była tut dobraja miascovaja znajomaja, ź jakoj my paznajomilisia ŭ Barsiełonie. 

Ź ipatekaj takaja historyja. Siaredni košt doma ŭ Oklendzie — miljon novaziełandskich dalaraŭ ($580 000). I pa-dobramu tabie varta pryjści ŭ bank užo z 20% hetaj sumy. Tady bank daść tabie pazyku — dapuścim, hadoŭ na 25, tady ty budzieš kožny miesiac płacić prykładna jak za zdymańnie anałahičnaha žylla abo tańniej.

Fota apaviadalnika

Jość dadatkovyja opcyi — naprykład, kali heta ŭ ciabie pieršaje žyllo, bank moža pahadzicca na mienšy pieršy ŭznos i pracenty lepšyja. Ale ŭsio heta taksama dastupna tolki rezidentam. 

Ježa

Novaja Ziełandyja — heta samaja darahaja kraina z usich, u jakich ja žyŭ. I pradukty tut taksama darahija. Z adnaho boku, Novaja Ziełandyja — heta kraina z surjoznym ahrarnym siektaram, ź vielmi raźvitaj sielskaj haspadarkaj. Z druhoha, na maleńkim unutranym rynku pradavać usio heta tanna — prosta niavyhadna. Taja ž historyja z morapraduktami, heta majo hałoŭnaje rasčaravańnie tut paśla Barsiełony. 

Lepšaha miasa, čym u Novaj Ziełandyi, ja nie jeŭ. Ź miascovaj baraninaj moža paraŭnacca chiba što isłandskaja, choć jaje ja ŭžo daŭno kaštavaŭ. 

I jašče (zaraz biełarusy zakidajuć tapkami) ja nidzie nie jeŭ smačniejšaj bulby. I draniki ź jaje taksama vielmi smačnyja. 

Fota apaviadalnika

Novaja Ziełandyja viadomaja jak bujny eksparcior masła. Ale niejkaha hihanckaha vybaru małočnych praduktaŭ tut niama. I naohuł, novaziełandcy da małočki niejak abyjakavyja. Zusim niama, naprykład, tvarahu. A kiefir — heta takaja dyjetyčnaja admysłovaja štuka dla amataraŭ niejkich bifidabakteryj. I pradajecca jon tolki adnaho vidu.

Jašče važnaja asablivaść, jakuju zrazumiejuć tyja, chto žyvie ŭ ES. Jeŭropa — heta adna vialikaja ekanamičnaja zona, u kramie luboj ahulnajeŭrapiejskaj handlovaj sietki 2/3 praduktaŭ na palicach pryvaznyja — u vyniku tam vialikaja raznastajnaść najmieńniaŭ. A tut takoha niama. Kraina maleńkaja, na krai śvietu, i vieźci siudy ježu prosta vielmi doraha. 

Ale, badaj, adziny pradukt, jakoha mnie tut realna nie chapaje — chleb. Tut luby chleb — heta niejkaja humovaja chreń. Časam mnie kažuć: «A voś na inšym kancy horada jość piakarnia, dzie ty, napeŭna, zmožaš kupić chrumstkuju bułku». I mnie ŭ adkaz chočacca śmiajacca, tamu što ŭ Barsiełonie ŭ vas prosta nie atrymajecca kupić nie chrumstkuju bułku. 

Oklend i kivi-łajfstajł

Oklend — heta samy vialiki horad Novaj Ziełandyi. Tut žyvie 1,7 miljona čałaviek, tracina nasielnictva krainy. My płanavali pierajazdžać siudy pieršapačatkova, tamu što tut praściej znajści pracu. U stalicu, Vielinhtan, z nasielnictvam kala 200 tysiač čałaviek, było b pierajazdžać dziŭna. Kaniečnie, tam taksama jość ajcišačka — ale prykmietna pamieniej. A jašče heta samaje vietranaje miesca na ziamli, kali što. 

Choć Oklend pa ahulnaj kolkaści nasielnictva amal taki ž, jak Minsk, jon taksama nie adčuvajecca vialikim horadam. Šmatpaviarchovy centr, Sici, pa pierymietry možna za try hadziny abyści. Spačatku my tam i žyli. Tam tusujucca ŭsie emihranty, jon ščylnieńki, bolš-mienš žyvy. A zaraz pierabralisia ŭ pradmieście, dzie žyvie bolšaja častka kivi. I heta absalutna inšy dośvied. 

Fota apaviadalnika

My žyviom u pradmieści Bič-Chejvien. I kali ja zaraz, nie vielmi pozna ŭviečary, vyjdu na vulicu, naohuł nikoha nie sustrenu. Tut vielmi cicha i spakojna. A žychary čylać dzieści ŭ siabie na zadnim dvary abo ŭnutry doma. A 10‑j viečara mnohija ŭžo kładucca spać.

I voś hety sapraŭdny Oklend — vielizarny pa płoščy, razredžany, ludzi ŭ im nie ŭtrambavanyja ŭ šmatpaviarchovyja skrynki. Ty žyvieš nibyta ŭ vioscy. Na pracu ŭ ofis ja jezdžu byccam z adnaho kavałka vioski ŭ druhi kavałak. 

Kivi-łajfstajł — heta pra rełaks. Pacichieńku pierajmaju, i mnie jon vielmi padabajecca. Miascovaj kulturaj my taksama pastupova prapitvajemsia. Heta takaja anhlijskaja kultura, u jakoj ty, napeŭna, nikoli nie sydziešsia tak blizka ź ludźmi, jak heta mahčyma ŭ ruskamoŭnym asiarodździ. Ale zatoje možna narmalna, akuratna žyć adzin pobač z druhim, zachoŭvajučy hodnaść.

Fota apaviadalnika

Pryroda jak hałoŭny atrakcyjon

Tut samaja lepšaja ŭ śviecie pryroda. Usio prosta nievierahodna pryhožaje — vadaspady, hory, plažy. U mianie litaralna pad domam malaŭničaja ściežka, jakaja idzie pa sapraŭdnym trapičnym lesie. Ale ŭ astatnim Novaja Ziełandyja — davoli sumnaja kraina. Kuča kłasnych pryrodnych łakacyj — heta hałoŭnaja zabava. 

U cełym tut dastatkova biaśpiečnaja pryroda, bieź niejkich śmiarotnych hadaŭ. Adzinaha atrutnaha pavuka treba jašče pašukać.

Amal niama sysunoŭ, akramia tych, jakija zaviezieny. Jany ličacca invaziŭnymi vidami. Samaja viadomaja miascovaja nielatajučaja ptuška kivi vielmi pakutuje ad aposumaŭ, jakich niekali sprabavali razvodzić na škury. Hetaha novaziełandcy im nie darujuć, aposumaŭ prosta zaklikajuć źniščać, jak i inšyja invaziŭnyja vidy. Ja voś niadaŭna hulaŭ i vožyka bačyŭ — zabić nie zmoh, prosta prybraŭ sa ściežki. 

Jašče sa słavutaściaŭ jość «Uładar piarścionkaŭ» — kinatryłohija, jakuju zdymali pa ŭsioj krainie. 

Chabiton [dekaracyi ŭ vyhladzie haradka chobitaŭ, piersanažaŭ knih i kinasahi «Uładar piarścionkaŭ»] — za dźvie hadziny jazdy ad Oklenda. Ale kvitki treba kuplać za paru miesiacaŭ. Niejak vyrašyŭ źjeździć tudy na dzień naradžeńnia, chacieŭ kupić kvitok za miesiac i navat paśpieŭ padumać — voś jaki ja razumny! Ale kvitkoŭ užo nie było. 

Pieraloty ŭnutry Novaj Ziełandyi abychodziacca nie asabliva doraha. Da Vielinhtana možna dalacieć dalaraŭ za 100 ($58). Ale voś za paloty za miažu daviadziecca zapłacić zaŭvažna bolš. U najbližejšuju bujnuju krainu, Aŭstraliju, treba lacieć piać hadzin — za hety čas ty ŭsiu Jeŭropu pralaciš. 

Hałoŭny plus: «Kraina, dzie ŭsio realna zroblena dla ludziej»

Novaja Ziełandyja — heta vielmi ŭtulnaja kraina, jakaja cudoŭna ŭładkavanaja. Tut realna ŭsio zroblena dla ludziej. Voźmiem dla prykładu voś hetu ściežku dla prahułak kala majho doma. Heta prosta kavałak dzikaha lesu, jaki vielmi jakasna abstalavali, choć možna było zrabić praściej i taniej. I heta vielmi niazvykłaja historyja dla tych, chto šmat pražyŭ u Biełarusi i ŭ Rasii. Dzie vielmi mnohaje zroblena jak by… na «adja…iś». Naprykład, tratuar zrobleny dla taho, kab byŭ tratuar, a nie dla taho, kab pa im chadzili ludzi. Tut ža bačna, što ŭsio zroblena z kłopatam pra ludziej. I ty karystaješsia ŭsioj hetaj krainaj — i raduješsia. 

Fota apaviadalnika

Hety kamfort i kłopat adčuvajucca ŭ infrastruktury, u roznych servisach, navat u stasunkach pamiž ludźmi. Da ciabie ŭsie staviacca vielmi dobrazyčliva, i heta ŭsprymajecca taksama jak častka ŭsioj hetaj kamfortnaj infrastruktury. 

Navat palicyja tut nie dla taho, kab zajmacca zvykłymi dla inšych krain rečami nakštałt łoŭli na trasie tych, chto pieravysiŭ chutkaść na 7 km/h. Prosta ŭ prysutnaści palicejskich ty adčuvaješ siabie ŭ biaśpiecy. U Biełarusi i ŭ Rasii ŭ ciabie zusim inšyja adčuvańni ad prysutnaści pradstaŭnikoŭ ułady.

Kaniečnie, jak i ŭsiudy, u Novaj Ziełandyi jość kuča prablem. Urad tut ludzi taksama łajuć. Ale ŭsio roŭna ŭzrovień kamfortu dla hramadzian nieparaŭnalny.

Fota apaviadalnika

Kali b mianie spytali, ci zadavoleny ja vybaram Novaj Ziełandyi dva hady tamu, adkazaŭ by, što nie varta było siudy jechać. Dźvie papiarednija našy emihracyi prachodzili niejak lahčej. Ale ciapier, kali ciažki pieryjad, źviazany z pošukami pracy i ŭładkavańniem skončyŭsia, ja razumieju, što heta było supiersłušnaje rašeńnie. 

Zarakacca ŭsio ž nie budu. Moža być, pa niejkaj pryčynie my vyrašym pierajechać, ale dla hetaha treba budzie nu vielmi zachacieć. Moža, źjavicca niejkaja prapanova pa pracy, nastolki šykoŭnaja, što ad jaje budzie hrech admovicca. Moža, my staniem nastolki kivi, što vyrašym, jak niekatoryja ź ich, pierabracca ŭ Aŭstraliju. Ale pakul my majem namier tut zastacca.

Parady tym, chto pryhladajecca da Novaj Ziełandyi

Dla pierajezdu varta abo atrymać prapanovu ad miascovaj kampanii zahadzia, abo jechać siudy z kankretnaj idejaj. Naŭzdahad nie varta — usio vielmi doraha. A pieršyja paru hadoŭ žyćcio budzie abychodzicca jašče ŭ dva razy daražej prosta pa niaviedańni. Heta praviła ja zasvoiŭ paśla troch pierajezdaŭ.

Najlepšy varyjant — pryjechać za adukacyjaj. Pa-pieršaje, za čas vučoby pranikaješsia miascovaj kulturaj, vučyšsia razmaŭlać ź miascovymi na adnoj movie, zaviadzieš kantakty, što tut vielmi cenicca i dapamoža z pošukami pracy. A pa-druhoje, paśla zakančeńnia miascovaha ŭniviersiteta luby pracadaŭca tabie rady + ty atrymlivaješ cudoŭnuju vizu na try hady, za jakija paśpieješ abstalavać tut žyćcio i padacca na rezidenctva.

Fota apaviadalnika

Kaniečnie, jość jašče i ekstremalnyja varyjanty. Adzin moj znajomy pryjechaŭ u Novuju Ziełandyju vučycca na trochmiesiačnyja moŭnyja kursy ź vizaj na taki ž termin. Za hetyja try miesiacy jon zdoleŭ znajści takuju-siakuju pracu. Ale kali termin vizy padychodziŭ da kanca, jaho skaracili. U vyniku jon niekalki miesiacaŭ pravioŭ u hihanckim stresie, sprabujučy vyrašyć prablemy z dakumientami i prajadajučy apošnija aščadžeńni. Ja navat nie viedaju, što pavinna adbycca, kab jon vydychnuŭ i rassłabiŭsia. Usio, Novuju Ziełandyju jon bolš nie lubić. 

Heta historyja z dobrym kancom — jon znajšoŭ pracu ŭ Amazon. Ale bolšaści ludziej u takich situacyjach nie šancuje, i jany źjazdžajuć. 

I jašče adzin važny momant: vielmi drenna pryjazdžać siudy ź niejkimi ambicyjami. Z adnym takim čałaviekam žonka paznajomiłasia na moŭnych kursach. Jamu było kala 40 hadoŭ, jon byŭ vielmi vysokaha mierkavańnia pra siabie. U Rasii jon pracavaŭ niejkim dyrektaram, a tut jaho nie chacieli brać navat u kramu ŭpakoŭščykam. Tamu što ŭsim było naplavać na toje, kim jon byŭ u Rasii. I voś jaho ambicyi zusim nie supali z tym, što Novaja Ziełandyja mahła jamu dać.

Kamientary da artykuła