Ministr abarony Litvy: «Mnie pracavać nie składaniej, čym toj žančynie, jakaja a 4-j ranicy padmiataje vulicy»

Rasa Jukniavičenie raskazała, jak jana stała palitykam, čamu nie choča być prezidentam i ci składana być ministram abarony.

Rasa Jukniavičenie raskazała, jak jana stała palitykam, čamu nie choča być prezidentam i ci składana być ministram abarony.

Ministr abarony Litvy Rasa Jukniavičenie nie na słužbie.

…Z takim ministram abarony hutaryŭ by i hutaryŭ. Abajalnaja, pryhožaja, daścipnaja, elehantnaja. U razmovie ź joj nie pačuješ šabłonnych sałdafonskich vysłoŭjaŭ kštałtu «tył Uzbrojenych siłaŭ źjaŭlajecca składovaj častkaj Uzbrojenych siłaŭ i ŭjaŭlaje saboj sukupnaść sił i srodkaŭ, pryznačanych dla tyłavoha i, pa słužbach tyłu, techničnaha zabiaśpiečańnia vojskaŭ». Adnym słovam, parazmaŭlać možna było na samyja raznastajnyja temy. Pahatoŭ niefarmalnaja abstanoŭka dazvalała ministru abarony pahutaryć ź biełaruskimi žurnalistami.

— Sama ja rodam z Paŭnočnaj Litvy, — pačała surazmoŭnica. — Jość takaja vioska ŭ Paniaviežyskim rajonie, dzie i ciapier žyvuć maje baćki. Darečy, uvieś hadavy adpačynak tam i praviała. Zajmałasia ahurkami, pamidorami… U vioscy tak dobra biez palityki! Tak pryjemna adpačyć ad štodzionnaj pracy i ŭsiaho taho, čym žyvieš ceły hod. Ale adpačynak skončyŭsia — uradu čas za pracu.

— Vy daŭno ŭ palitycy?

— Možna skazać, z 1988. Z taho samaha času, kali ŭ Litvie paŭstaŭ ruch za niezaležnaść krainy «Sajudzis». Ja ŭstupiła na šlach palityka, chacia da hetaha pracavała dziciačym doktaram, i z tych časoŭ u mianie była tolki adna dumka — zrabić tak, kab Litva stała svabodnaj i niezaležnaj. Treba było nie prapuścić hety šaniec, kali Saviecki Sajuz užo razburaŭsia. U 1990 hodzie ŭpieršyniu ŭdzielničała ŭ vybarach u parłamient i pieramahła. Jak mnie zdajecca, vybary tady byli bolš svabodnymi, čym ciapier. Nie było jašče vialikich hrošaj, nie było biznesu, jaki chacieŭ by ŭpłyvać na palityku. Darečy, na vybarach ja kankuravała z šaściu mužčynami-kandydatami, ale ludzi prahałasavali za mianie. I, vy viedajecie, mnie tady było lohka heta zrabić. Tamu ciapier, kali mianie pytajucca, nie ci ciažka pryhožaj pałovie čałaviectva ŭ palitycy, ja zaŭsiody kažu, što, napeŭna, žančynie značna ciažej u čatyry hadziny ranicy padmiatać vulicy, ale nichto jaje pra heta nie pytajecca… A moj los užo tady byŭ pieradvyznačany. U 1996 ja znoŭ była abranaja ŭ parłamient, ale heta byŭ užo abdumany krok. Vyrašyła pajści ŭ Kamitet pa nacyjanalnaj biaśpiecy i abaronie, tamu što razumieła — biez padmurku biaśpieki my nie pabudujem dziaržavy z zachodnimi kaštoŭnaściami i demakratyjaj. I siabroŭstva ŭ NATO dla mianie było jak by novaj metaj. Paźniej mianie zaprasili na pasadu ministra abarony.

— U svoj čas Vy kiravali ŭ parłamiencie hrupaj, jakaja zajmałasia suviaziami ź biełaruskimi demakratyčnymi siłami…

— Tak, ja viedaju mnohich vašych apazicyjnych lidaraŭ. Z mnohimi pracavali na parłamienckim uzroŭni. Ale ciapier, kali my bačym situacyju ŭ Rasii i kali kažuć, što Biełaruś — dyktatarskaja dziaržava, ja nie pahadžajusia z hetym. Navat kali hladzieć na Rasiju, ja nie mahła b skazać, što heta demakratyčnaja dziaržava. Mnie zdajecca, što tam vielmi šmat prablem z demakratyjaj, a dla Litvy vielmi važna, kab Biełaruś zastałasia Biełaruśsiu. Kab kraina była na karcie Jeŭropy, a nie zrabiłasia častkaj niejkaj novaj impieryi. Tamu chaciełasia b, kab Biełaruś pavaročvałasia da Zachadu i NATO. A značyć, my pavinnyja pracavać nie tolki z apazicyjaj, ale i z uładnymi strukturami. Treba mieć jak maha bolš suviaziaŭ, jakija źmianili b situacyju ŭ budučyni. Naprykład, biełaruskija vajskoŭcy ŭ našaj Vajskovaj akademii vyvučajuć anhielskuju movu. Heta dobra ci drenna? Heta, jak kažuć, supracoŭnictva z režymam ci nie? Tak, u niejkaj stupieni supracoŭnictva. Ale, na moj pohlad, kali ŭ Biełarusi buduć viedać, što Litva, jakaja ŭvachodzić u NATO, nie źjaŭlajecca voraham, to, moža, i nie budzie biełaruska-rasijskich vučeńniaŭ typu «Zachad-2010». Darečy, dniami ja atrymała viestku, što ministr abarony Biełarusi ŭ kastryčniku rychtujecca pryjechać ź vizitam u Litvu. I heta budzie taksama jašče adzin krok da supracoŭnictva.

— Vy dumajecie, što na ŭzroŭni siłavych ministerstvaŭ mahčyma naładzić niejki kantakt i źmianić situacyju?

— Ja nie taki naiŭny čałaviek, kab dumać, što adna sustreča moža źmianić situacyju. Ale pasprabavać treba. My ž susiedzi, u nas šmat ahulnaha ŭ halinie abarony. Tak što samo žyćcio budzie zmušać padtrymlivać kantakty. Inšaja sprava, što heta było całkam niemahčyma, pakul u struktury Minabarony Biełarusi pracavaŭ sumnaviadomy hienierał Uschopčyk. Hety čałaviek u liku inšych adkazny za toje, što adbyłosia padčas trahiedyi ŭ studzieni 1991, kali jon kiravaŭ Vilenskim harnizonam. Kali pamiatajecie, vajskoŭcam addali zahad stralać, było šmat achviaraŭ siarod mirnych hramadzian. Ale ciapier, kali Uschopčyk užo nie pracuje ŭ ministerstvie, kali jaho dapytała Hienprakuratura Biełarusi, — heta ŭžo krok napierad.

— Jakija, na Vaš pohlad, pierśpiektyvy ŭstupleńnia Biełarusi ŭ NATO?

— My b hetaha chacieli, ale, napeŭna, u vašych ludziej zastalisia jašče staryja savieckija stereatypy. Maŭlaŭ, NATO — heta taki ahresar, jaki pastajanna pahražaje Biełarusi, Ukrainie… Ale ŭsio zusim naadvarot. NATO suprać uzbrojenych kanfliktaŭ i ahresii.

Davajcie ŭzhadajem, što adbyvałasia ŭ byłoj Juhasłavii, pakul tudy nie pryjšli vojski NATO. I ciapier tam ludzi žyvuć u miry. Tak što kali b Biełaruś stała siabram NATO i Jeŭrasajuza (kali ja dačakajusia hetaha momantu), ja była b nie mienš ščaślivaja, čym tady, kali Litva stała niezaležnaj. Tamu što heta i naš intares taksama. My nie chočam miežaŭ.

— Spadarynia Jukniavičenie, ci nie ciažka žančynie pracavać, skažam tak, u mužčynskim viedamstvie?

— Ja dumaju, što ŭ nas žančyny jašče buduć hienierałami. Ale žančyna ŭ vojsku — heta narmalnaja situacyja. A lohka ci nie… Paŭsiul svaje ciažkaści.

— Jak vy vybirajecie «formu adzieńnia» na pracu? U zaležnaści ad nastroju?

— U zaležnaści ad taho, što zapłanavana na hety dzień pa pratakole. I viedajecie, na hetaj pasadzie ŭ mianie na adzieńnie sychodzić značna bolš hrošaj, čym tady, kali ja pracavała ŭ parłamiencie.

— Sami chodzicie pa kramach?

— Na heta času niama, tamu šyju na zamovu. U hetym mnie dapamahaje madeljer.

— Jak siamja pastaviłasia da Vašaj pasady?

— Spakojna. Jak užo kazała, u palitycy ja daŭno, tak što blizkija mianie navat padtrymali.

— Kolki času zastajecca na siamju?

— Voś niadaŭna adpačynak byŭ dobry. Na vychodnyja taksama lublu pajechać u svaju viosku. Heta adzinaje miesca, dzie ja adpačyvaju. Tam ja nie «na scenie», a takaja, jakaja jość. Tam ja šmat pracuju, zajmajusia tym, čym zajmajucca ŭsie žančyny. Hatuju abiedy, viačery, pryjazdžajuć siemji maich bratoŭ… My namahajemsia prytrymlivacca siamiejnych tradycyj.

— Z padnačalenymi i mužam pavodziciesia adnolkava?

— Pa vialikim rachunku z novaj pasadaj uva mnie ničoha nie pamianiałasia. Tym bolš što razumieju — usie hetyja pasady časovyja. A tamu ŭ pieršuju čarhu treba zastavacca čałaviekam.

— Mužčyny dastatkova raŭniva staviacca da taho, što žonka dasiahaje bolšaha, čym jany…

— U nas niama prablem u hetym pytańni. Muž sam byŭ čalcom parłamienta, i, choć ciapier pracuje ŭ advakatury, z hetaj nahody sprečak niama. Voś učora ja pryjšła dadomu, i my razam zakatvali pamidory na zimu. Advakat i ministr abarony…

— Žančyny byvajuć vielmi emacyjnymi. Na Vašych padnačalenych heta nie adbivajecca?

— Takoje zdarałasia, moža, adzin ci dva razy. Ale starajusia trymać siabie ŭ rukach i spakojna hladzieć na ŭsie prablemy. Bolš za toje, navat supakojvajuć tych, u kaho emocyi bjuć praz kraj.

— Vam dorać kvietki na pracy?

— Ja lublu žyvyja kvietki. Tyja, što rastuć, a nie jakija potym daviadziecca vykidvać. Mnie ich zaŭsiody vielmi škada. Choć na dzień naradžeńnia bukiety dorać.

— Jość takoje vykazvańnie: «Kiepski toj sałdat, jaki nie maryć stać hienierałam». Moža, ministr abarony maryć stać prezidentam?

— Ni-ko-li! Bo ŭ hetym vypadku da mianie prystavili b pastajannuju achovu. A značyć, ja nie zmahła b spakojna pajechać i adpačyć u svajoj vioscy…

Kamientary da artykuła