Kniha hoda-2010: «Ładździa Rospačy»

Tradycyjny štohadovy knižny rejtynh NN.

Tradycyjny štohadovy knižny rejtynh NN.

Z hetaha hoda pieramožcy buduć abiracca ŭ dźviuch naminacyjach — siarod mastackaj i histaryčnaj litaratury.

Sioleta najlepšymi knihami, na dumku ekśpiertaŭ «NN», stali «Ładździa Rospačy. Pieršaje niepadcenzurnaje vydańnie» Uładzimira Karatkieviča i «Vybranaje» Mikoły Jermałoviča.

Siarod nazvanych 72 vydańniaŭ pieravažaje mastackaja litaratura. Asobnyja knihi nazyvalisia adrazu čatyrma ekśpiertami. Heta Aleś Sałaviej «Tvory», zbor tvoraŭ u dvuch tamach Łarysy Hienijuš, «Ładździa rospačy» Uładzimira Karatkieviča, «Novaje nieba» Adama Hłobusa. Z adnaho boku, heta śviedčyć pra peŭnuju jednaść pohladaŭ, ale ź inšaha — ab abmiežavanaści: nazvanyja knihi — pieravydańnie viadomych tvoraŭ z novymi dadatkami.

Tolki ŭ dvuch rejtynhach byŭ adznačany adzin i toj ža małady aŭtar — Maks Ščur z knihaj «Almahama».

Maładych nazyvali i inšyja, ale asoby, čyju knihu paličyli vartaj adrazu niekalki ekśpiertaŭ, bolš nie znajšłosia. Knihi vychodziać mizernymi nakładami, asabliva debiutantaŭ, i da kniharań časam nie dachodziać. I kali jašče ŭ Minsku sioje-toje z navinak adšukać možna, to čym dalej za kalcavuju, to nie zaŭždy i kniharniu ŭdajecca znajści.

Admietna, što na hety raz ekśpierty adznačyli niekalki pierakładaŭ zamiežnaj litaratury: Vonehut, Niemi, Takarčuk, Šymborska, Radary, Dykiens. Pryčym pierakłady nie tolki z susiedniaj polskaj ci raspaŭsiudžanaj anhlijskaj, ale i niablizkaj šviedskaj i italjanskaj.

Paraniejšamu nazyvajuć šmat knih pa historyi. Hetaja halina praciahvaje papaŭniacca novymi daśledavańniami, da jakich u saviecki čas nie dazvalali źviartacca. Nie pieršaje dziesiacihodździe nie mienšaje ŭvaha da historyi Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Sioleta prysutničajuć knihi Jermałoviča, Bochana, Stankieviča, Macuka.

Što da vydaviectvaŭ, to dalahlad ekśpiertaŭ abmiežavany ŭ asnoŭnym minskimi vydaŭcami. Usich było nazvana bolš za dva dziasiatki (26). I siarod ich tolki adno znachodzicca pa-za miežami stalicy (prajekt «Haradzienskaja biblijateka») i jašče siem — u inšych krainach (Litva, Polšča, Rasija).

Heta jašče raz paćviardžaje, što rehijanalnyja vydaviectvy drukujuć niedastatkova knih, ale i toje, što vychodzić, nie ŭdajecca prasunuć na staličny knižny rynak.

Lidarami pa kolkaści zhadanych knih zastajucca niezaležnyja vydaviectvy «Łohvinaŭ», «Miedysont» i «Knihazbor». Siarod dziaržaŭnych — «Mastackaja litaratura» i «Litaratura i mastactva».

Vynikovy rejtynh padajecca pavodle padliku bałaŭ pa dziesiacibalnaj škale. Za kožnaje pieršaje miesca ŭ śpisie naličvajecca 10 bałaŭ, za druhoje — 9 i hetak dalej.

Śpisy najlepšych knih, składzienyja ekśpiertami

Andrej Chadanovič, staršynia Biełaruskaha PEN-Centra:

1. Uładzimir Karatkievič. Ładździa Rospačy. Pieršaje niepadcenzurnaje vydańnie. — Minsk: Miedysont.

2-3. Hienadź Buraŭkin. Listy da zapatrabavańnia. — Minsk: Knihazbor.

Uładzimir Niaklajeŭ. Kon. — Minsk: Limaryus.

4. Valancin Akudovič. Archipiełah Biełaruś. — Minsk: Halijafy.

5. Aleś Razanaŭ. Z apokryfa ŭ kanon. — Minsk: Łohvinaŭ.

6. Volha Babkova. …I cudy i strachi. — Minsk: Łohvinaŭ.

7-8. Adam Hłobus. Novaje nieba. — Minsk: Halijafy.

Maks Ščur. Amalhama. — Minsk: Łohvinaŭ.

9. Natałka Charytaniuk. Trynaccać historyj pra miortvaha kata. — Minsk: Łohvinaŭ.

10-12. Kurt Vonehut. Bojnia № 5, abo Kryžovy pachod dzietak. Pierakład z amierykanskaj P. Kaściukieviča. — Minsk: Łohvinaŭ/Biblijateka «Baćkaŭščyny».

Mikael Niemi. Papularnaja muzyka ź Vituły. Pierakład sa šviedskaj V. Ćvirka. — Minsk: Łohvinaŭ/Kniharnia «Naša Niva».

Volha Takarčuk. Praviek dy inšyja časy. Pierakład z polskaj M. Šoda. — Minsk: Łohvinaŭ.

Leanid Hałubovič, litkrytyk:

1. Aleś Razanaŭ. Z apokryfa ŭ kanon. — Minsk: Łohvinaŭ.

2. Aleś Sałaviej. Tvory. — Minsk: Limaryus.

3. Adam Hłobus. Novaje nieba. — Minsk: Halijafy.

4. Danuta Bičel. Most śviatoha Franciška. — Minsk: Miedysont/Kniharnia piśmieńnika.

5. Maryja Vajciašonak. Asadnica. — Minsk: V. Chursik.

6. Visłava Šymborska. Dvukropje. Pierakład z polskaj N. Maciaš. — Minsk: Pro Chrysto.

7. Maksim Ščur. Malhama. — Minsk: Łohvinaŭ.

8. Barys Piatrovič. Płošča. — Vilnia.

9. Łada Alejnik. Piasočny hadzińnik. — Minsk: Litaratura i mastactva.

10. Jury Stankievič. Pjaŭka. — Minsk: Halijafy.

Ludmiła Rubleŭskaja, litaraturny ahladalnik haziety «Biełaruś siehodnia»:

1. Uładzimir Karatkievič. Ładździa Rospačy. Pieršaje niepadcenzurnaje vydańnie. — Minsk: Miedysont.

2. Viktar Šnip. Proza i paezija ahniu. — Minsk: Mastackaja litaratura.

3. Ryhor Baradulin. Pierakulenaje. Oprokinutoje. — Moskva: Vriemia.

4. Leanid Dajnieka. Nazavi syna Kanstancinam. — Minsk: Litaratura i Mastactva.

5. Volha Babkova. …I cudy, i strachi. — Minsk: Łohvinaŭ.

6. Adam Hłobus. Novaje nieba. — Minsk: Halijafy.

7. Mikałaj Nikałajeŭ. Historyja biełaruskaj knihi. T.1. Knižnaja kultura VKŁ. — Minsk: Biełaruskaja encykłapiedyja.

8. Hanna Kislicyna. Čałaviek postmadernu ŭ sučasnaj biełaruskaj litaratury. — Minsk: Prava i ekanomika.

9. Hanna Kandraciuk. Dziadoŭskaje turne z Anatolem S. — Biełastok: Niva.

10. Aksana Sprynčan, Jaraš Mališeŭski. Niezvyčajnaja encykłapiedyja biełaruskich narodnych instrumientaŭ. — Minsk: Mastackaja litaratura.

Centr biełaruskaj knihi ŭ Hrodnie:

1. Łarysa Hienijuš. Zbor tvoraŭ u 2 tamach. — Minsk: Limaryus.

2. Časopis ARCHE za 2010 hod. — Minsk.

3. Apanas Cychun. Ulubiony ŭ svaju ziamlu. — Harodnia/Urocłaŭ: Haradzienskaja biblijateka.

4. Jan Stankievič. Kryŭja-Biełaruś u minułaści. — Biełastok: Biełaruskaje histaryčnaje tavarystva; Vilnia: Instytut biełarusistyki.

5. Michaś Andrasiuk. Vulica dobraj nadziei. — Minsk: Miedysont/Kniharnia piśmieńnika.

6. Aleś Sałaviej. Tvory. — Minsk: Limaryus.

Knižny sałon, Minsk:

1. Uładzimir Karatkievič. Ładździa Rospačy. Pieršaje niepadcenzurnaje vydańnie. — Minsk: Miedysont.

2. Aleś Sałaviej. Tvory. — Minsk: Limaryus.

3. Priedystorija biełarusov s drievniejšich vriemien do CHIII vieka. Składalnik A.Taras. — Minsk: Charviest.

4. Anatol Taras. Kostieł v našiej žiźni. — Minsk: FUAinform.

5. Časopis «Asoba i čas» № 3+CD. — Minsk: Limaryus.

6. Łarysa Hienijuš. Zbor tvoraŭ u 2 t. — Minsk: Limaryus.

7. Anatol Butevič. Karaleva nie zdradžvała karalu. — Minsk: Litaratura i mastactva.

8. Ryhor Baradulin. Maładzik nad stepam. — Minsk: Miedysont.

9. Džani Radary. Pryhody Čypalina. Pierakład ź italjanskaj A.HibokHiboŭskaha. — Minsk: Charviest.

10. Oksana Kotovič, Janka Kruk. Zołotyje praviła narodnoj kultury. — Minsk: Adukacyja i vychavańnie.

Internetkrama Prastora.by:

1. Uładzimir Karatkievič. Ładździa rospačy. Pieršaje niepadcenzurnaje vydańnie. — Minsk: Miedysont.

2. Mikoła Jermałovič. Vybranaje. — Minsk: Knihazbor.

3. Ryhor Baradulin. Pierakulenaje. Oprokinutoje. — Moskva: Vriemia.

4. Letapisy i chroniki Biełarusi. Siaredniaviečča i rańniemaderny čas. — Biełastok: Biełaruskaje histaryčnaje tavarystva; Vilnia: Instytut biełarusistyki.

5. Butevič Anatol, Jahoŭdzik Uładzimir. Na dałoniach viečnaści. — Minsk: Kavaler.

6. Niemi Mikael. Papularnaja muzyka ź Vituły. Pierakład sa šviedskaj V.Ćvirki. — Minsk: Łohvinaŭ/Kniharnia «Naša Niva».

7. Lankievič Andrej. Pahanstva. — Vilnia: Arx Baltica printing house.

8. Uścinovič Jury. Jaśka i konik jahony Hryŭka. — Minsk: Łohvinaŭ.

9. Čarlz Dykiens. Olivier Tvist. Pierakład z anhlijskaj Ja. Białasina. — Minsk: Halijafy.

10. Maślanicyna Iryna, Bahadziaž Mikoła. Biełaruś daletapisnaja. — Minsk: Litaratura i mastactva.

Aleś Mazanik, minski «Knižny kirmaš»:

1. Mikoła Jermałovič. Vybranaje. — Minsk: Knihazbor.

2. Valancin Akudovič. Archipiełah Biełaruś. — Minsk: Halijafy.

3. Adam Hłobus. Novaje nieba. — Minsk: Halijafy.

4. Andrej Chadanovič. Niesimietryčnyja sny. — Minsk: Łohvinaŭ.

5. Siarhiej Kalenda. Kazki: historyi (nie) pra nas. — Minsk: Halijafy.

6. Danuta Bičel. Most Śviatoha Franciška. — Minsk: Miedysont.

7. Biełaruskaja navukovaja terminałohija (u čatyroch knihach). Dadatak da časopisa ARCHE.

8. Letapisy i chroniki Biełarusi. Siaredniaviečča i rańniemaderny čas. Dadatak da časopisa ARCHE.

9. Anton Łuckievič. Da historyi biełaruskaha ruchu. 2¬ie pašyranaje vydańnie. — Biełastok: Biełaruskaje histaryčnaje tavarystva; Vilnia: Instytut biełarusistyki.

10. Uładzimir Lachoŭski. Školnaja adukacyja ŭ Biełarusi padčas niamieckaj akupacyi. 1915-1918. — Biełastok: Biełaruskaje histaryčnaje tavarystva; Vilnia: Instytut biełarusistyki.

Kniharnia «Eŭryka», Minsk:

1. Juryj Bochan. Vajary Hrunvaldskaj bitvy. — Minsk: Biełaruś.

2. Mikoła Jermałovič. Vybranaje. — Minsk: Knihazbor.

3. Pavłovič R. K. Małoiźviestnyje stranicy istorii BSSR v hody Vielikoj Otiečiestviennoj vojny (1941¬1944). — Minsk: Smełtak, V.Chursik.

4. Priedystorija biełarusov s drievniejšich vriemien do CHIII vieka. Składalnik A. Taras. — Minsk: Charviest.

5. Julija Čarniaŭskaja. Ot «tutejšych» — k nacii. — Minsk: FUAinform.

6. Biełaruska-niamiecki słoŭnik. Pad red. M. Kurjanki, Ł. Barščeŭskaha, T. Vajlera. — Minsk: Źmicier Kołas.

Arsień Lis, litaraturaznaŭca:

1. Anton Łuckievič. Da historyi biełaruskaha ruchu. 2¬ie pašyranaje vydańnie. — Biełastok: Biełaruskaje histaryčnaje tavarystva; Vilnia: Instytut biełarusistyki.

2. Aleś Sałaviej. Tvory. — Minsk: Limaryus.

3. Encykłapiedyja kultury Biełarusi. t.1. — Minsk: Biełaruskaja encykłapiedyja.

4. Łarysa Hienijuš. Zbor tvoraŭ u 2 tamach. — Minsk: Limaryus.

5. Uładzimir Konan. Historyja estetyčnaj dumki Biełarusi. t.1. — Minsk: Biełaruskaja navuka.

6. Taćciana Vałodzina. Cieła čałavieka. Słova, mif, rytuał. — Minsk.

7. Natalla Hardzijenka. Biełarusy ŭ Vialikabrytanii. — Minsk: Miedysont/Biblijateka «Baćkaŭščyny».

8. Juryj Bochan. Vajary Hrunvaldskaj bitvy. — Minsk: Biełaruś.

9. Anatol Astapienka. Ihdzie izradzilisia i askormleny suć pabozie… — Sankt¬Pieciarburh: Nievskij Prostor.

10. Aleś Marcinovič. Piaščota stałaha liścia. Historyja ŭ asobach. — Minsk: Mastackaja litaratura.

Michaś Kazłoŭski, krajaznaŭca i vydaviec:

1. Stanisłaŭ Stankievič. Biełaruskija elemienty ŭ polskaj ramantyčnaj paezii. — Biełastok: Biełaruskaje histaryčnaje tavarystva; Vilnia: Instytut biełarusistyki.

2. Zora Kipiel. Dni adnaho žyćcia… — Minsk: Źmicier Kołas.

3. Leanid Dajnieka. Nazavi syna Kanstancinam. — Minsk: Litaratura i mastactva.

4. Mikoła Jermałovič. Vybranaje. — Minsk: Knihazbor.

5. Nił Hilevič. Dźviery ŭ historyju. — Minsk.

6. Arsień Lis. Gloria victis! — Minsk: Łohvinaŭ/Kniharnia «Naša Niva».

7. Uładzimir Dudzicki. Tvory. — Minsk: Limaryus.

8. Łarysa Hienijuš. Zbor tvoraŭ u 2 t. — Minsk: Limaryus.

9. Viktar Hardziej. Tryadzinstva. — Minsk: Mastackaja litaratura.

10. Džani Radary. Pryhody Čypaliny. Pierakład ź italjanskaj A.Hibok-Hiboŭskaha. — Minsk: Charviest.

Aleś Paškievič, historyk:

1. Uładzimir Lachoŭski. Školnaja adukacyja ŭ Biełarusi padčas niamieckaj akupacyi. 1915¬1918. — Biełastok: Biełaruskaje histaryčnaje tavarystva; Vilnia: Instytut biełarusistyki.

2. Andrej Macuk. Baraćba mahnackich hrupovak u VKŁ (1717—1763 hh.). — Minsk: Miedysont.

3. Natalla Hardzijenka. Biełarusy ŭ Vialikabrytanii. — Minsk: Miedysont/Biblijateka «Baćkaŭščyny».

4. Biełaruska-niamiecki słoŭnik. Pad red. M.Kurjanki, Ł.Barščeŭskaha, T.Vajlera. — Minsk: Źmicier Kołas.

5. Valerij Karbalevič. Aleksandr Łukašienko. Političieskij portriet. — Maskva: Partizan.

6. Radziviły. Albom partretaŭ ChVIII-XIX st. — Minsk: Biełaruskaja encykłapiedyja.

7. Lankievič Andrej. Pahanstva. — Vilnia: Arx Baltica printing house.

8. Biełaruskaja navukovaja terminałohija (u čatyroch knihach). Dadatak da časopisa ARCHE.

9. Juryj Bochan. Vajary Hrunvaldskaj bitvy. — Minsk: Biełaruś.

10. Valancin Akudovič. Archipiełah Biełaruś. — Minsk: Halijafy.

Aleh Dziarnovič, historyk:

1. Kurt Vonehut. Bojnia № 5, abo Kryžovy pachod dzietak. Pierakład z amierykanskaj P.Kaściukieviča. — Minsk: Łohvinaŭ/Biblijateka «Baćkaŭščyny».

2. Arsień Lis. Gloria victis! — Minsk: Łohvinaŭ/Kniharnia «Naša Niva».

3. Biełaruskaja navukovaja terminałohija (u čatyroch knihach). Dadatak da časopisa ARCHE.

4. Radziviły. Albom partretaŭ ChVIII-XIX st. — Minsk: Biełaruskaja encykłapiedyja.

5. Łarysa Hienijuš. Zbor tvoraŭ u 2 tamach. — Minsk: Limaryus.

6. Andrej Miacielski. Mscsiłaŭskaje kniastva i vajavodstva ŭ XII¬XVIII stst. — Minsk: Biełaruskaja navuka.

7. Juryj Bochan. Vajary Hrunvaldskaj bitvy. — Minsk: Biełaruś.

8. Mikoła Jermałovič. Vybranaje. — Minsk: Knihazbor.

9. Siarhiej Kavaloŭ. Šmatmoŭnaja paezija Vialikaha Kniastva Litoŭskaha epochi Reniesansu. — Minsk: Knihazbor.

10. Leanid Marakoŭ. Represavanyja miedycynskija i vieterynarnyja rabotniki Biełarusi. 1920–1960. — Minsk: Miedysont.

* * *

Dziasiatka najlepšych knih 2010 hoda vyhladaje tak:

1. Uładzimir Karatkievič. Ładździa Rospačy. Pieršaje niepadcenzurnaje vydańnie. — Minsk: Miedysont. — 40 bałaŭ.

2. Mikoła Jermałovič. Vybranaje. — Minsk: Knihazbor. — 38 bałaŭ.

3. Aleś Sałaviej. Tvory. — Minsk: Limaryus. — 32 bały.

4. Łarysa Hienijuš. Zbor tvoraŭ u 2 tamach. — Minsk: Limaryus. — 31 bał.

5. Adam Hłobus. Novaje nieba. — Minsk: Halijafy — 24 bały.

6. Juryj Bochan. Vajary Hrunvaldskaj bitvy. — Minsk: Biełaruś. — 19 bałaŭ.

7. Valancin Akudovič. Archipiełah Biełaruś. — Minsk: Halijafy. — 17 bałaŭ.

8–9. Aleś Razanaŭ. Z apokryfa ŭ kanon. — Minsk: Łohvinaŭ.

Ryhor Baradulin. Pierakulenaje. Oprokinutoje. — Moskva: Vriemia. — pa 16 bałaŭ.

10–11. Leanid Dajnieka. Nazavi syna Kanstancinam. — Minsk: Litaratura i Mastactva.

Priedystorija biełarusov s drievniejšich vriemien do CHIII vieka. Składalnik A. Taras. — Minsk: Charviest. — pa 15 bałaŭ.

***

Najlepšyja knihi papiarednich hadoŭ

2009 — Aleh Łatyšonak. Nacyjanalnaść — Biełarus. — Vilnia: Instytut Biełarusistyki/Biełastok: Biełaruskaje histaryčnaje tavarystva;

2008 — Hałasy zza niebakraju: antałohija paezii śvietu ŭ biełaruskich pierakładach XX st. Ukłaŭ Michaś Skobła. — Minsk: Limaryus;

2007 — Pavieł Sieviaryniec. Listy ź lesu. — Vilnia: Instytut biełarusistyki/Kniharnia «Naša Niva»;

2006 — Jury Turonak. Madernaja historyja Biełarusi: zbor tvoraŭ. — Vilnia: Instytut biełarusistyki;

2005 — Hienijuš Łarysa. Kab vy viedali: z epistalarnaj spadčyny (1945–1983) — Minsk: Limaryus.

Kamientary da artykuła