Rakava j Čubryk: Pieramieny niepaźbiežnyja
Supracoŭniki daśledčaha centru Instytutu pradprymalnictva i menedžmentu praanalizavali nastupstvy nafta-hazavaha kanfliktu z Rasiejaj.
Na sajcie «Našie mnienije» eksperty Alena Rakava i Alaksandar Čubryk analizujuć upłyŭ rostu cenaŭ na enerharesursy na biełaruskuju ekanomiku. Heta j rost cany rasiejskaha hazu dla Biełarusi z 46,67 da 100 dalaraŭ ZŠA za tysiaču kubametraŭ, i ŭstalavańnie myta za naftu ŭ pamiery 29,3% ad pamieru ŭnutryrasiejskaha myta, a taksama novy abaviazak abkładać ustalavanymi ŭ Rasiei mytami ekspart naftapraduktaŭ.
Pry hetym, adznačajuć specyjalisty, u bližejšyja hady sytuacyja z pastaŭkami rasiejskich enerhanośbitaŭ budzie tolki paharšacca: u 2011 h. biełarusy pačnuć atrymlivać haz pa eŭrapejskich koštach, a myta na naftu dla našaj krainy ŭzraście praz dva hady da 35,6% ad pamieru dziejučaha ŭ Rasiei myta.
Na dumku A. Rakavaj i A. Čubryka, hetyja źmieny nehatyŭna adabjucca na dynamicy ekanamičnaha raźvićcia Biełarusi i zapatrabujuć ad uradu karektyroŭki ekanamičnaj palityki.
Eksperty adznačajuć, što ŭstojlivy rost biełaruskaj ekanomiki ciaham apošnich hadoŭ u najbolšaj stupieni abaviazany tannym rasiejskim enerhanośbitam i mahčymaści reekspartavać u Eŭropu naftapradukty. Dla paraŭnańnia — košt tysiačy kubametraŭ rasiejskaha hazu dla susiedniaj Ukrainy byŭ udvaja vyšejšy. Udzielnaja vaha naftapraduktaŭ u eksparcie ŭ minułym hodzie składała kala 40% (u 2002 h. tolki 18%), što pa roznych padlikach pryniesła krainie prybytak kala 3 młrd dalaraŭ. Heta dazvoliła ŭradu padvyšać zarobki nasielnictva i nie refarmavać ekanomiku, miarkujuć admysłoŭcy. U vyniku takoha subsydyjavańnia «niezaŭvažanymi» zastavalisia zaležnaść biełaruskaha ekspartu ad kańjuktury na źniešnich rynkach, a taksama źnižeńnie kankurentnazdolnaści ajčynnych tavaraŭ na ŭnutranym i źniešnich rynkach.
Vyniki pieramovaŭ pa enerhanośbitach apynulisia kampramisnymi, što zrabiła nastupstvy padaražańnia mienš balučym. Adnak adčujucca jany ŭžo ŭ biahučym hodzie. Źmieny niepaźbiežnyja ŭ strukutry prybytkaŭ i vydatkaŭ dziaržbiudžetu, a taksama ŭ sfery źniešniaha handlu. Vydatki biudžetu pavialičacca za košt naŭprostavych adličeńniaŭ na haz, aciapleńnie i elektraenerhiju, dadatkovaha subsidyjavańnia sielskaj haspadarki, ŽKH i enerhietyki, a taksama za košt pavieličeńnia abjomu lhotaŭ.
Dla vyrašeńnia prablemy padtrymańnia stabilnaha valutnaha kursu Nacbank i Ministerstva finansaŭ pravodziać aktyŭnuju pracu pa pryciahnieńni resursaŭ na źniešnich rynkach. Viaducca pieramovy ab mahčymaści atrymańnia ŭ Rasiei stabilizacyjnaha kredytu ŭ pamiery 1,5 młrd. dalaraŭ ZŠA. Viałasia taksama havorka pra pryciahnieńnie vialikich kredytaŭ ź Kitaju, a taksama z dapamohaju Raiffeisen Bank. Atrymańnie admysłovaha kredytnaha rejtynhu dazvoliła b Biełarusi raźličvać na źniešnija hrašovyja zajomy šlacham vypusku i raźmiaščeńnia eŭrabondaŭ.
Adnoj z važniejšych prablemaŭ ajčynnaj ekanomiki bačycca jaje vysokaja enerhajomistaść. Zachady pa jaje likvidacyi z metaj padvyšeńnia efektyŭnaści biełaruskaj enerhietyki mohuć prynieści adčuvalny pazytyŭny dla ekanomiki efekt. Adnak adbycca heta moža tolki ŭ siarednie‑ i doŭhaterminovaj perspektyvie. Tym časam, užo siońnia praz padaražańnie enerharesursaŭ adbyvajecca zaŭvažnaje źnižeńnie kankurentnazdolnaści ajčynnaj pradukcyi na ŭnutranym i źniešnim rynkach. Rasiejski pakupnik, čyj dabrabyt pastupova ŭzrastaje, pačynaje hublać cikavaść da biełaruskich tavaraŭ. I heta, razam z vytvorčaściu ułasna rasiejskich zamianialnikaŭ biełaruskich tavaraŭ i prychodam na rasiejski rynak bujnych zamiežnych kampanijaŭ, stvaraje asnoŭny vyklik dla biełaruskich vytvorcaŭ. Nieprymalnaja zaležnaść ad rasiejskaha rynku, što stałasia pryčynaju palityčnaha šantažu z boku Rasiei, robić nieabchodnym padvyšeńnie kankurentnazdolnaści biełaruskaj pradukcyi i vychadu jaje na alternatyŭnyja rynki.
Novaja sytuacyja, što skłałasia na pačatku hodu, moža pryvieści niachaj i da niepaśladoŭnych krokaŭ u bok liberalizacyi ekanomiki praz pryciahnieńnie źniešnich investycyjaŭ i častkovaj pryvatyzacyi dziaržmajomaści.
Inšaha sposabu kampensavać deficyt ekanamisty nie pradbačać. Tolki sioletniaje pavyšeńnie cenaŭ nafty vykliča dadatkovaje pieravyšeńnie raschodaŭ biudžetu nad dachodami nia mienš čym na 0,8 młrd dalaraŭ, a hazu — na 0,4 młrd.