Adam Hlobus. Nievialikaje pra vialikich
№ 35 (96) 15 śniežnia 1997 h.
Adam Hlobus
Nievialikaje pra vialikich
Sionahon
Sej-Sionahon žyła ŭ asiarodździ, vyzvalenym ad pracy, padatkaŭ, vajny, i znachodziła bieźlič temaŭ, kab pisać hienijalnyja «Zanatoŭki kala ŭzhałoŭja».
Džojs
Kab acharaktaryzavać adnym jomkim słovam postać Džejmsa Džojsa, dastatkova skazać «dubliniec». A jon hetaha vielmi nie chacieŭ, jon žadaŭ nazyvacca Ulisam.
Cheminhuej
Kožny raman, jaki b vialiki nia byŭ, možna źvieści da adnaho anatacyjnaha skazu. Tvor «Stary j mora» Ernesta Cheminhueja možna pierakazać tak: «Dzied złaviŭ vialikuju rybinu, a jaje źjeli akuły imperyjalizmu».
Jerafiejeŭ
Tvory Venedykta Jerafiejeva nosiać na tvary dobrasardečnuju ŭśmiešku, poŭnuju kiepskich zuboŭ.
Šekśpir
Uiljamu Šekśpiru darujecca ŭsio, naviet biazdarnaja pastanoŭka «Ramea i Džuljety» ŭ samadziejnym teatry Mienskaha traktarnaha zavodu.
Basio
Macua Basio žyŭ u epochu, jakaja nia viedała ŭspyšak fotaaparataŭ, a tamu addana vieryŭ u azareńnie.
Buniuel
Jak revalucyjna nastrojeny siurrealist, Łuis Buniuel nia moh nie skazać: «Navuka — vorah čałavieka».
Borchies
Chorchie Łuis Borchies lubiŭ chavacca ŭ błytaninie sapraŭdnaha j vydumanaha.
Homes de ła Serna
Z usich viasiołych hišpancaŭ, nad čyimi staronkami daviałosia paśmiajacca, Ramon Homes de ła Serna samy ekscentryčny j najviesialejšy. «Nudysty cudoŭnyja ludzi, — kazaŭ Ramon, — tolki kali doŭha pasiadziać, abaviazkova prylepiacca da kresłaŭ».
Miro
Žuan Miro samy infantylny z dadaistaŭ. U jahonyja siemdziesiat jamu było, nasamreč, try hady. Miro samy kranalny žyvapisiec XX stahodździa. Jaho lubiš, jak dzicia, ščyra i samaaddana.
Dali
Salvador Dali maryŭ być hišpanskim karalom, a kali nie karalom, dyk prydvornym žyvapiscam, kštałtu Vełaskiesa ci Hoi, a ŭ sapraŭdnaści Dali byŭ karalom u mastackaj pravincyi Siurrealizm, zasnavanaj Bretonam.
Surbaran
Francyska Surbaran namalavaŭ zbanki, ź jakich vylecieli duchi. Jany pakinuli sasudy ŭ 1640 hodzie, a takoje ŭražańnie, niby tolki što.
El Hreka
U tvorach Talera de Daminika Teotakapułasa — El Hreka — źziaje vyklučna miesiačnaje śviatło, jak i ŭ pałotnach Pabła Pikasa. Sonca Hišpanii zanadta zyrkaje dla vačej žyvapisca.
Cheminhuej
Ernest Cheminhuej majstar pieraŭtvareńniaŭ. Ź luboha stolika ŭ kaviarni jon moh za adno imhnieńnie zrabić pracoŭny piśmovy stoł.
Leanarda
Ni kropli sumnievaŭ, Leanarda da Vinčy — najvialikšy z mastakoŭ, ale hledziačy na jahonyja šedeŭry, nie mahu pazbycca nijakavataści, bo ŭsio namalovana niazručnaj dla mianie, levaj rukoju. Razhladać tvory Leanarda ŭsio adno, jak čytać tekst u lusterku, dzie zamiest Leanarda da Vinčy — ..................
Mocart
Doŭha-doŭha vybiraŭ svajho adnaho-adzinaha kampazytara na ŭsie najčarniejšyja i najščaśliviejšyja vypadki, i vybraŭ Amadeja Mocarta.
Chimenes
Pisać vieršy ŭ stałym vieku nieprystojna. Sivy čałaviek, jaki havoryć rytmizavanymi dyj zaryfmavanymi skazami, vyklikaje śmiech ci, u lepšym varyjancie, spačuvańnie. I tolki ŭ tych vyklučnych vypadkach, kali ŭ paetyčnuju formu ŭkładajecca admietnaje śvietarazumieńnie, kali vieršy piša mudry mastak, ja zhodny słuchać i čytać paeziju, nie zvažajučy na ŭzrost aŭtara. Da takich paetaŭ naležaŭ Chuan Ramon Chimenes.
Makijaveli
Traktat Nikoły Makijaveli «Hasudar» nie čytajuć dyktatary, da jakich jon adrasavany. «Hasudara» čytajuć i pieračytvajuć zaŭziatyja zmahary z tyranijaju j realnym, uvasoblenym u žyćcio makijavelizmam. Tak i musić być, bo vołat, pieramahajučy cmoka, sam pieratvarajecca ŭ pačvaru, tyrana j hasudara.
Uald
Irlandziec Askar Uald paraŭnaŭ irlandzkaje mastactva z raskołatym lusterkam pakajoŭki. Peŭna, u hetym patreskanym lusterku jon i ŭbačyŭ žachlivy tvar svajho hieroja — Daryjana Hreja.
Aleša
Jury Aleša zmoh napisać pra siabie vydatny radok: «Ja byŭ himnazistam nievysokaje klasy».
Čaplin
Kinabłazan Čarli Čaplin nazvaŭ sučasnaść «stahodździem złačynstvaŭ». Komik, jaki lepiej za ŭsich syhraŭ rolu Hitlera, mieŭ racyju, bo ŭ XX stahodździ markiz de Sad i Zachier Mazoch pračytvajucca jak liryki.
Džojs
Raman Džejmsa Džojsa «Ulis» — prajekcyja čałaviečaha mozhu.
De Sad
Jość tolki adziny, nie ałhalahničny varyjant čytańnia prozy Danatjena Alfonsa Fransua de Sada — raskryvać knihi naŭzdahad, čytać chutka j niadoŭha.
Malevič
Na znakamitaje pałatno Kazimiera Maleviča «Čorny kvadrat» niahiehły mienski peckul, jaki dvaccać hadoŭ vykładaje žyvapis u Biełaruskaj akademii mastactvaŭ, aburaŭsia nastupnym čynam: «Nu, pajechaŭ ja ŭ Maskvu pahladzieć na hety kvadrat... Nu, pahladzieŭ... I što? Jon ža kryvy!»
Van Hoh
Vincent Van Hoh namalavaŭ słaniečnik, adrezaŭ sabie vucha, namalavaŭ aŭtapartret z adrezanym vucham i zastreliŭsia ŭ žycie. Va ŭsioj trahiedyi mianie biantežyła adna akaličnaść: Van Hoh adrezaŭ sabie vucha tupoj brytvaj.