Valer Kalinoŭski. Paŭnočna-Atlantyčny aljans rychtuje novuju daktrynu
№ 06 (127) 1999 h.
Paŭnočna-Atlantyčny aljans rychtuje novuju daktrynu
Kali pradstaŭniki biełaruskaj delehacyi ŭ Štabie viarchoŭnaha kamandavańnia abjadnanych siłaŭ NATO ŭ Eŭropie spytali ŭ svaich surazmoŭcaŭ — niamieckich i amerykanskich aficeraŭ, ci staŭ śviet paśla padzieńnia berlinskaje ściany, raspadu sacyjalistyčnaha lahieru i SSSR, bolš stabilny, tyja na peŭny čas zadumalisia, ale adkaz ich byŭ karotkim: «Nie, śviet nia staŭ bolš stabilnym. Chutčej naadvarot». Adnak viartacca ŭ raniejšuju epochu «stabilnaj kanfrantacyi» dvuch lahieraŭ i dźviuch systemaŭ ni ŭ kaho asablivaha žadańnia nia vyjaviłasia — ni ŭ biełarusaŭ, ni ŭ nataŭcaŭ.
Dla mnohich biełaruskich hramadzianaŭ, vychavanych u časy «chałodnaj vajny», NATO ŭsio jašče ŭjaŭlajecca voraham, što brazhaje supersučasnaj zbrojaj. Ale palaki, čechi, ukraincy i dziasiatak inšych nacyjaŭ bačać u NATO efektyŭnuju systemu kalektyŭnaj biaśpieki. Śviet niepaznavalna źmianiŭsia za apošnija dziesiać hadoŭ i NATO, jakomu ŭžo nie supraćstaić nijaki mocny praciŭnik, źmianiŭsia taksama. Sam NATO imkniecca źmianić padazronaje ci nehatyŭnaje ŭjaŭleńnie pra siabie, štohod zaprašajučy kala 20000 haściej u svaju štab-kvateru ŭ Bruseli.
Hramadzianskija čynoŭniki i vajskoŭcy sa strukturaŭ NATO navat uviali ŭ svoj moŭny zvarot specyjalny termin — «prazrystaść». NATO prystasoŭvajecca da źmienaŭ u śviecie, refarmujučy svaju daktrynu adpaviedna patrabavańniam novaha času. Vyniki pošukaŭ aptymalnaj sučasnaj madeli biaśpieki ŭ Eŭraatlantyčnym rehijonie buduć padviedzienyja 23—25 krasavika na samicie NATO ŭ Vašynhtonie. Hety samit budzie nia stolki jubilejnym mierapryjemstvam, pryśviečanym 50-m uhodkam NATO, kolki kanceptualnym.
— Vašynhtonski samit adznačyć histaryčnuju fazu ŭ evalucyi Atlantyčnaha aljansu. U Vašynhtonie my zavieršym farmavańnie novaha abličča NATO: aljans, jakomu daručana pavyšać stabilnaść i biaśpieku ŭ cełaj Eŭraatlantyčnaj prastory, arhanizacyi z novymi mechanizmami, prystasavanymi dla vykanańnia hetaj zadačy, z novymi partnerami i novymi metami na XXI st., — tak sfarmulavaŭ svaje čakańni ad Vašynhtonskaha samitu hieneralny sakratar Chaŭjer Sałana.
Stratehičnaja kancepcyja zamacuje pierachod NATO ad čysta abarončych funkcyjaŭ da vykanańnia dynamičnych stratehičnych zadačaŭ ustalavańnia kalektyŭnaj biaśpieki na eŭrapiejskim kantynencie, praviadzieńnia miratvorčych aperacyjaŭ, dapamohi pry likvidacyi nastupstvaŭ stychijnych biedztvaŭ, baraćby z pašyreńniem zbroi masavaha źniščeńnia, teraryzmam... Jak raskazaŭ pradstaŭnik Italii ŭ NATO Nikoła de Santys, u prajekcie novaj daktryny zakładzienyja 4 asnoŭnyja nakirunki.
Pieršy: pašyreńnie zony stabilnaści ŭ Eŭropie praz dyjaloh i supracoŭnictva pamiž Zachadam i Ŭschodam, stvareńnie ŭsieabdymnaj biaśpieki na kantynencie, uklučajučy SNH i Rasieju praz prahramu «Partnerstva dziela miru».
Druhi: imknieńnie NATO ŭmacavać «eŭrapiejski składnik» u sfery biaśpieki i abarony, heta značyć uzmacnić rolu eŭrapiejskich krainaŭ u vyrašeńni prablem biaśpieki biez pryciahnieńnia siłaŭ ZŠA i Kanady. U pryvatnaści, užo ciapier siły evakuacyi z Kosava, jakija raźmieščanyja ŭ Makiedonii, składzienyja mienavita eŭrapiejskimi krainami. ZŠA nia ŭdzielničajuć u hetych siłach.
— Eŭrapiejcy biaruć na siabie bolš adkaznaści na svaim kantynencie, i ZŠA hatovyja adyści ŭbok dy pahladzieć, jak heta ŭ ich atrymajecca. Ciapier mnohija amerykancy ličać, što pakolki ŭ Eŭropie nie adbyvajecca ničoha składanaha, my pavinny krychu dystancyjavacca. Adnak dośvied pakazvaje, što nieabchodnaść našaj prysutnaści ŭ Eŭropie ŭsio ž jość, — zaznačyŭ pałkoŭnik Uzbrojenych Siłaŭ ZŠA Słejtan.
Treci: rearhanizacyja vajennaj struktury NATO. Paśla zakančeńnia «chałodnaj vajny» vajskovaja nasyčanaść Zachodniaj Eŭropy skaraciłasia ažno na 80%: na 31% skaročanyja Vajenna-marskija siły, na 45 — Vajenna-pavietranyja, u try razy — da sta tysiačaŭ — skaročanaja prysutnaść amerykanskich vajskoŭcaŭ u Eŭropie. Raniej u NATO było čatyry rehijanalnyja kamandavańni, ciapier zastałosia try, kolkaść štaboŭ źmienšyłasia z 65 da 20. Usio heta dazvoliła aščadzić hrošy i nakiravać ich na stvareńnie mabilnych siłaŭ. Pavodle Nikoła de Santysa, struktura vojskaŭ NATO ciapier šmatuzroŭnievaja. Pieršy ŭzrovień — asnoŭnyja siły krainaŭ NATO, jakija znachodziacca ŭ minimalnaj bojehatoŭnaści.
«Ciapier my nia bačym niepasrednaj pahrozy svaim krainam, ale nielha vykidać parason tolki tamu, što siońnia niama daždžu», — zaznačaje Nikoła de Santys. Druhi ŭzrovień — siły nieadkładnaha i chutkaha reahavańnia, jakija mohuć aperatyŭna ŭmiašacca ŭ kryzysnuju sytuacyju zhodna z dadzienym im mandatam. Prykład ich dziejnaści — Bośnija. I treci ŭzrovień — siły ŭzmacnieńnia, jakija ŭklučajucca, kali ŭźnikaje surjozny zaciažny kryzys, jak u Kosavie.
— NATO nie patrebnyja bolej vialikija tankavyja złučeńni, bo niama pahrozy, suprać jakoj my možam ich zadziejničać, — zaznačyŭ palityčny daradca italjanskaj delehacyi pry Eŭraatlantyčnaj Radzie Frančeska Faranzoni. — Patrebnaje chutkaje ŭzajemadziejańnie partneraŭ dla padtrymańnia miru, patrebny novy vid vojskaŭ — hibryd zvyčajnych vajskovych farmavańniaŭ i palicejskich siłaŭ, jakija mahli b zabiaśpiečyć praviadzieńnie vybaraŭ, svabodu ŚMI ŭ krainach, dzie pravodziacca miratvorčyja akcyi i inšaje. Takija siły ŭžo byli aprabavanyja ŭ Bośnii, stvoranyja jany byli na prykładzie italjanskich karabineraŭ z samym aktyŭnym udziełam italjancaŭ.
Čaćvierty: ustalavańnie ščylnych adnosinaŭ ź inšymi eŭrapiejskimi instytutami dla ŭrehulavańnia kryzysaŭ u Eŭropie. Aficery NATO pryznajuć, što ich blok nia moža samastojna vyrašać ciapierašnija prablemy biaśpieki, etničnych kanfliktaŭ, raspadu dziaržavaŭ, finansavaj niestabilnaści i masavych chvalavańniaŭ. Ź inšaha boku, supracoŭniki štab-kvatery NATO pryznajuć, što dla taho, kab aljans moh prymianiać svaje siły dla padobnych aperacyjaŭ, patrebny mandat takich arhanizacyjaŭ jak AAN, ABSE, jakija pavinny vyznačać miežy adkaznaści NATO ŭ Eŭropie i śviecie.
Zrešty, ciapier, paśla nataŭskaha ŭmiašańnia ŭ juhasłaŭska-albanski kanflikt, sytuacyja ŭ Eŭropie rezka źmianiajecca.
Valer Kalinoŭski, Brusel — Miensk