Sieržyk Karboŭski. Sensacyja praciahvajecca
№ 3 (160), 17 — 24 studzienia 2000 h.
SENSACYJA PRACIAHVAJECCA
Jašče adnyja vyniki pierapisu
U apošnim numary «NN» słavuty navukoviec d-r Hanorys Kaŭza apublikavaŭ vyniki daśledavańnia proźviščaŭ u telefonnych daviednikach, ź jakich vynikaje, što biełarusaŭ niama, a jość lićviny j nadzvyčaj ahresiŭnaja mienšaść — sakuny. Hetyja źviestki ja paprasiŭ prakamentavać svajho blizkaha znajomaha, adnaho ź viadučych admysłoŭcaŭ u halinie etnalohii — prafesara Tutsifiłoviča.
Fakt niesupadzieńnia źviestak aficyjnaha pierapisu z vynikam analizu proźviščaŭ u telefonnych daviednikach zusim nie ździviŭ pavažanaha prafesara. Jon rastłumačyŭ, što aficyjnyja źviestki — heta jašče tolki śpis nacyjaŭ.
Kab atrymać vyniki pierapisu, ich, jak pakazvaje samo hetaje słova, treba pierapisać nanoŭ, što j zrabiŭ pavažany d-r Hanorys Kaŭza. Sp.Tutsifiłovič nia zhodny z tym, što novaj nacyjanalnaj bolšaściu stalisia lićviny. Najbolšy z narodaŭ — pakazaŭ jon palcam — paznačany ŭ śpisie pad numaram 8. Heta ahułamy, nazva jakich pamyłkova padadzienaja tam u adzinočnym liku. Jany vyznajuć budyzm (jak vidać z nazovu — ahu, łamy!) i, dasiahnuŭšy nirvany, abyjakavyja da stanovišča ŭ krainie.
Zhodna ź inšaj hipotezaj, vajaŭničyja indziejcy ahułamy nazvanyja tak z-za vokliču, jakim jany hukali svojskuju žyviołu. Jany pierakačavali na ŭschod razam z NATO i stalisia vielizarnaju niebiaśpiekaj dla svajho ŭschodniaha susieda — rasiejcaŭ. Naprykład, jany siłkom adabrali ŭ ich litaru «jo», tak što jana bolš nie sustrakajecca ŭ rasiejskich hazetach i knihach — chto nia vieryć, moža pravieryć. Jak paviedamiła adna inšaziemnaja vyviedka, apošnija pieramohi čačencaŭ tłumačacca jakraz tym, što zahady rasiejskim vojskam addavali, nie ŭžyvajučy «jo» i vyrazu na jaje asnovie, i takija zahady akazalisia niezrazumiełymi dla žaŭnieraŭ.
Šanoŭnaha spadara Tutsifiłoviča nadzvyčaj zasmuciła toje, što pradstaŭniki dvuch vielmi słynnych narodaŭ, na žal, całkam źnikli z etničnaj karty našaj krainy. Adnyja ź ich užo daŭno žyvuć tut i tamu ŭziali sabie imia «tutyja»; a druhija pryjšli jašče za bałckim substratam, i tamu jašče tutejšyja za ich. Niečakanaje j trahičnaje źniknieńnie hetych nacyjaŭ, napeŭna, i stałasia hałoŭnym vynikam pierapisu.
Sieržyk Karboŭski