“Iluzijanistka” Jarmošyna (Pavieličeńnie kolkaści vybarcaŭ šlacham skaračeńnia nasielnictva)

---

 

mechanizmy falsyfikacyi

 

“Iluzijanistka” Jarmošyna

Pavieličeńnie kolkaści vybarcaŭ šlacham skaračeńnia nasielnictva

 

Kab vybary byli pryznanyja sapraŭdnymi, uładam tre było, kab na vybary pryjšli bolš za 50% vybarcaŭ. Na 20.00 15 kastryčnika – momant zakryćcia vybarčych učastkaŭ – u haradzkich akruhach skarystalisia svaim pravam hołasu mieniej za 40% vybarcaŭ, astatnija padtrymali zaklik demakratyčnaj apazycyi da bajkotu abo praihnaravali vybarčyja padziei. Tady vybarčyja kamisii, kab pavialičyć pracent jaŭki, pačali “ŭdakładniać” śpisy vybarcaŭ, pradastaŭlenyja im ŽESami za miesiac da vybaraŭ, u bok pamianšeńnia, maŭlaŭ, za hety čas niechta pamior, niechta vyjechaŭ. U Miensku za noč padliku hałasoŭ padnačalenyja Jarmošynaj takim čynam “vyniščyli” nie adzin pracent elektaratu. Spn.Jarmošyna zajaŭlaje, što heta zakonna. My źviarnulisia da viadomaha jurysta, čalca maskoŭskaj kalehii advakataŭ Hary Pahaniajły, z pytańniem, ci sapraŭdnyja, ź jurydyčnaha punktu hledžańnia, vyniki parlamenckich vybaraŭ, dasiahnutyja šlacham takoha “ŭdakładnieńnia śpisaŭ”?

 

— Pavodle sukupnych źviestak naziralnikaŭ, u bolšaści akruhaŭ vybary ŭ lubym razie nie adbylisia, bo kolkaść hramadzianaŭ, jakija pryjšli hałasavać, składała mienš za 50%. Užo tolki heta daje padstavu pryznać, što vybary nie adbylisia.

Ale naziralniki paviedamlajuć i pra fakty hrubych padtasovak vynikaŭ vybaraŭ. Siarod ich i toj, pra jaki vy kažacie, kali advolna, biez dakumentalnaha paćvierdžańnia – što niezakonna — źmianialisia śpisy vybarcaŭ pa ŭčastkach dy akruhach, i heta davała mahčymaść učastkovym i akružnym kamisijam pavialičvać pracent tych, chto pryjšoŭ na ŭčastki.

Inšy “fokus” kamisijaŭ byŭ toj, što ŭ vybarčyja urny pry papiarednim hałasavańni i pry hałasavańni na vyjeździe, dyj na samich učastkach, ukidalisia faktyčna niezapoŭnienyja biuleteni, jakija potym pryznavalisia niesapraŭdnymi. Ale raz hetyja biuleteni apynulisia tam, raz pad kolkaść ukinutych biuleteniaŭ była padtasavanaja kolkaść vybarcaŭ, što nibyta pryjšli na ŭčastki, takim čynam taksama źmianiałasia statystyka, i atrymlivaŭsia nieabchodny dla ŭčastkovych kamisijaŭ vynik, što vybary adbylisia ci, prynamsi, što maje być druhi tur. Heta ŭsio fiksavałasia ŭ dakumentach učastkovych i akružnych kamisijaŭ. Tamu Centravybarkam pryznaje vybary sapraŭdnymi. A naziralniki — nie.

 

— Jakija zakony parušali siabry vybarčych kamisijaŭ, pradstaŭniki ŭładaŭ?

— Usie pracedury, źviazanyja z chodam vybaraŭ, u tym liku daterminovaje ci vyjaznoje hałasavańnie, vyrazna prapisanyja ŭ Vybarčym kodeksie. Naturalna, siabry kamisijaŭ pavinny viedać i zachoŭvać hety paradak. Ale byli vypadki, kali faktyčna na ŭčastkach kamandavali nia sami siabry kamisijaŭ, a pradstaŭniki administracyi. Mienavita jany nastojvali, kab u suviazi ź niedastatkovaj jaŭkaj byli arhanizavany šyrokija vyjezdy, pryčym šmat u jakich vypadkach naziralnikam nie pradjaŭlali zahadzia składzienych śpisaŭ vybarcaŭ, da jakich vyjaždžajuć. Tamu niaredka akazvałasia, što ŭ hetych urnach paśla vyjaznoha hałasavańnia była vialikaja kolkaść biuleteniaŭ. A kab sfalšavać vyniki, asobna nie padličvalisia biuleteni, što byli ŭ urnach, naprykład, pa daterminovym hałasavańni, u urnach z vyjezdaŭ i ŭ stacyjanarnych urnach. Usio ssypałasia ŭ adnu kuču i tolki zatym pravodziŭsia padlik. Heta najhrubiejšaje parušeńnie, i čalcy kamisijaŭ naŭmysna dapuskali jaho, kab schavać falšavańni vybaraŭ.

 

— Vychodzić, hetyja ludzi parušyli Vybarčy kodeks. Ale ž za heta treba adkazvać. Jakija varyjanty pakarańnia za takija ŭčynki praduhledžvaje zakanadaŭstva?

— Usio zaležyć ad ciažkaści praviny, źviazanaj z falšavańniem ci parušeńniami Vybarčaha kodeksu. Kali falšujucca vyniki hałasavańnia, to heta pramoje złoŭžyvańnie słužbovym stanoviščam, heta kryminalna karany padłoh. Falšavańnie vynikaŭ vybaraŭ naziralniki rasceńvajuć jak kryminalnyja dziejańni, ad kaho b jany ni zychodzili — ad siabroŭ kamisii, ad staršyni kamisii ci pradstaŭnika ŭłady, jaki “kamandavaŭ paradam”. Kali heta stanovicca dla nas zrazumiełym i fakty zafiksavanyja, naziralniki Biełaruskaha Hielsynskaha Kamitetu źviartajucca ŭ orhany prakuratury dla ŭzbudžeńnia kryminalnych spravaŭ.

 

— Ci možna paraŭnać pavodle stupieni sfalšavanaści hetyja vybary z tymi, što prachodzili niekali ŭ Savieckim Sajuzie?

— U Savieckim Sajuzie byli inšyja padychody da samoj vybarčaj kampanii. Za ŭsio adkazvała kamunistyčnaja partyja, mienavita jana nakiroŭvała dziejnaść sfarmavanych pad jaje nazirańniem i ŭpłyvam učastkovych i akruhovych kamisijaŭ. Nie było takoj zaviadzionki, kab vybarcy mahli nie pajści na vybary. Systema była dobra adładžanaja, ludziej litaralna zahaniali na vybarčyja ŭčastki. Vyłučaŭsia adzin kandydat, i za jaho addavali hałasy ŭsie 99,9% vybarcaŭ. Vyniki byli zahadzia viadomyja.

Siońniašnija vybary sapraŭdy nahadvajuć savieckija časy. Prezydenckaja vertykal žorstka vykonvała kamandy, što vychodzili z aparatu Łukašenki, uznačalvaŭ vybarčy štab sp.Miaśnikovič. My majem prykłady, skažam, u Ašmianskim rajonie, kali kiraŭnik administracyi rassyłaŭ dyrektaram pradpryjemstvaŭ žorstkija ŭkazańni pra nieabchodnaść daterminovaha hałasavańnia. Voś učora my atrymali vielmi surjozny dakument: staršynia Bieraściejskaha abłvykankamu nakiravaŭ usim kiraŭnikam pradpryjemstvaŭ dy ŭstanovaŭ u tych vybarčych akruhach, dzie vybary pavinny adbycca ŭ druhim tury, papiaredžańnie pra asabistuju adkaznaść ich za jaŭku padviedamnych im kalektyvaŭ… U suviazi z hetym my ŭžo źviarnulisia da hieneralnaha prakurora z prośbaj pra ŭzbudžeńnie kryminalnaj spravy suprać sp.Daŭhalova. Bo heta žyvoje parušeńnie kanstytucyi j vybarčaha kodeksu, pryncypu dobraachvotnaści volevyjaŭleńnia hramadzianaŭ. My aceńvajem heta jak istotnaje parušeńnie. Jano dyskredytuje ŭsiu systemu vybaraŭ i robić ich niedemakratyčnymi. Mienavita ŭ takich umovach dapuskajecca falšavańnie vybaraŭ.

Asabista dla mianie niama nijakaha sumnievu, što i ŭ druhim tury vyniki vybaraŭ buduć sfalšavanyja.

Hutaryła Taciana Śnitko