Žančyny vychodziać z-pad kantrolu
Voźmiem za punkt A 1900 h., za punkt B — 1999 h. i źmierym adlehłaść, jakuju prajšli žančyny šlacham emansypacyi za sto hadoŭ. Vynik budzie adpaviadać sumie niekalkich daŭniejšych sto-, a to j tysiačahodździaŭ. U XX st. na histaryčnuju scenu ŭpieršyniu vyjšli hieraini. Ich losy pramovista śviedčać pra toje, što sacyjalnyja, nacyjanalnyja i emansypacyjnyja ŭzrušeńni byli ŭzajemna abumoŭlenyja. Kožnaje dziesiacihodździe — jak čarhovaja prystupka — niesła źmieny, admaŭleńnie paradku, jaki skłaŭsia byŭ napiaredadni, rujnavała śvietapohlady. Adpaviedna źmianialisia i hieraini.
Pačatak: Ciotka
Pa hadoch Ałaiza Paškievič mahła b być Bahuševičavaj dačkoju. Jaje časam byŭ piaredadzień padzieńnia imperyjaŭ. Paetka, zasnavalnica Biełaruskaje sacyjalistyčnaje hramady, nastaŭnica, karespandentka «Našaj Nivy», aktorka ŭ Bujnickaha, aŭtarka dziciačych čytanak, vydaŭnica pieršaha časopisu dla moładzi, felčarka ŭ psychijatryčnaj lakarni, u čas vajny sanitarka ŭ tyfoznym baraku… Pieršaja jana kazała pra nieabchodnaść pracavać z žančynami, pra ich vyznačalnuju rolu ŭ baraćbie za vyzvaleńnie narodu. Ale pieršaj baraćbitcy za vyzvaleńnie biełaruskich žančynaŭ davodziłasia addavać daninu j patryjarchalnaści hramadztva: «Ciotka» — adziny jaje žanočy pseŭdanim. Astatnija dvadcać vosiem — mužčynskija.
10-ja: Pałuta Badunova
Z synkretyčnaje kulturnicka-adradženskaj dziejnaści jana chutka vykryštalizavała dla siabie palityku. I — pieršaja siarod žančynaŭ — zajmałasia joju prafesijna. CK Biełaruskaj sacyjalistyčnaj hramady, Rada BNR, CK partyi eseraŭ. Jak mnohija kalehi, adčuŭšy «zakručvańnie hajek», adjechała za miažu. Jak mnohija kalehi, viarnułasia ŭ biełarusizacyju z Prahi ŭ Homiel. Finał typovy: rasstreł u 1937-m, reabilitacyja ŭ 1989-m.
20-ja: Paŭlinka
Biełarusizacyja, karanizacyja, adukacyja, emansypacyja vyvieli na histaryčnuju arenu sialanskuju dziaŭčynu, adkryli pierad joj zakazanyja raniej šlachi. «Ja kałhaśnica maładaja, žyvu viesieła, ani dbaju», — zahałosić Paŭlinka hadoŭ praź dziesiać.
Poŭny varyjant artykułu hladzicie ŭ hazecie "Naša Niva".
Siarhiej Mikulevič