Žniom i siejem, a nijak nie zabahaciejem
Biełaruś zmałaciła rekordny za apošniaje dziesiacihodździe ŭradžaj.
Pavodle Ministerstva sielskaj haspadarki i charčavańnia, było sabrana bolš jak 7 miljonaŭ ton chleba. Za časy niezaležnaści hety vynik druhi paśla 1993 h. «Niakiepski hod!» — tak aceńvaje Vasil Staravojtaŭ, lehienda biełaruskaj sielskaj haspadarki. Praŭda, hučnyja zajavy pra «najvialikšy ŭradžaj u historyi Biełarusi» zusim nie karektnyja. U kamunistyčnym 1987-m pakazčyk byŭ 7804 tys. ton, a ŭ niezaležnickim 1993-m — 7508 tys. ton. Adnak navat pry takim uradžai sielskaja haspadarka zastajecca nierentabelnaj.
Dynamika zboraŭ pakazvaje, što pośpiech biełaruskich viaskoŭcaŭ zaležyć najpierš ad nadvorja, a nie ad umieńnia: u 1994—97 išoŭ uzdym (maksymum — 6420 tys. ton), u 1998—99 — rezki spad da 3600 tys. ton, a paśla — znoŭ padjom. Hety hod byŭ piatym u šerahu tych, kali spravy iduć uharu.
Źmianiajecca struktura sielskaj haspadarki. Kali ŭ siaredzinie 90-ch viadučaj kulturaj było žyta, to letaś — jačmień. Jaho dola — amal 30% ad unutranaha vałavoha zboru. Žyta letaś składała 21% ad ahulnaha abjomu. Raście dola ŭradlivaha trytykale (da 16,3% letaś) i pšanicy (u 2003-m — 14% ad vałavoha zboru va ŭsich haspadarkach krainy).
Adnoj z ekanamičnych pryčyn niaroŭnaha raźvićcia postsavieckaj sielskaj haspadarki Biełarusi možna nazvać mizernyja zarobki viaskoŭcaŭ. Zarobak u hetaj halinie nikoli nie pieravyšaŭ 49% ad ahulnarespublikanskaha ŭzroŭniu. I heta niahledziačy na toje, što z 1985 da 2002 h. kolkaść zaniatych u ahrasektary ludziej źmienšyłasia z 1081 da 472 tysiač čałaviek. U dva razy skaraciłasia kolkaść unošanych mineralnych uhnajeńniaŭ, u try razy — arhaničnych. Kolkaść zbožžaŭboračnych kambajnaŭ na 1000 ha źmienšyłasia amal udvaja, traktaroŭ — na tracinu (dadzienyja Minstatu na 2002 h.).
Kolkaść zahadaŭ źvierchu raście, ale na spravie jany vykonvajucca chiba pierad pryjezdam prezydenta ŭ peŭnuju haspadarku. Naprykład, pakul dziaržava patrabuje novaj techniki ajčynnaj vytvorčaści, staraja zamiežnaja vychodzić sa stroju.
Jak budziem žyć?
Try šlachi razhladalisia jak mahčymyja vychady z kryzysu dla biełaruskaj sielskaj haspadarki — dziaržaŭnaja padtrymka haliny, fermerstva i zamiežnyja investycyi. Najbolš ździejśnieny na siońnia — šlach dziaržaŭnaj padtrymki. Da kožnaj pasiaŭnoj kampanii prymajucca specyjalnyja zahady pa zabieśpiačeńni haspadarak technikaj, palivam. Pry ŭmovie abjadnańnia ź nierentabelnymi haspadarkami pradpryjemstva atrymlivaje padatkovyja lhoty na pieršy hod paśla ŭzbujnieńnia. Siarod ich — źmianšeńnie padatkaŭ na nieruchomaść, prybytak, ziemli.
Poŭnaściu hety artykuł možna pračytać u papiarovaj i pdf-versii "Našaj Nivy"
Siarhiej Trafiłaŭ