Zahnanyja ŭ kut znajšli vyjście
12 kastryčnika ŭviečary biełaruskija Internet-staronki zamilhacieli paviedamleńniami,što demakratyčnyja kandydaty mohuć uvadnačas admovicca ad dalejšaha ŭdziełu ŭ vybarach.Tłumačyłasia heta žorstkimi pavodzinami ŭładaŭ, jakija skasoŭvali rehistracyju najbolš perspektyŭnym, najbolš mocnym kandydatam. Lidery kaalicyi «5+» abviaścili pra terminovuju naradu 13-ha z hetaj nahody j presavuju kanferencyju paśla jaje.
Takaja perspektyva napałochała ŭłady. Užo 13 kastryčnika staršynia Centravybarkamu Lidzija Jarmošyna abviaściła, što CVK nia budzie pieraškadžać apytańniu vybarcaŭ na vychadzie z vybarčych učastkaŭ (ekzyt-puł) 17 kastryčnika. U 2001 h. pazycyja Jarmošynaj była bolš žorstkaj: nielha, i ŭsio!
«Sensacyjaŭ nia budzie», — hetymi słovami pačaŭ 13 kastryčnika presavuju kanferencyju kaalicyi «5+» staršynia AHP Anatol Labiedźka. Nasupierak abvieščanamu napiaredadni, kiraŭnictva kaalicyi vyrašyła nie zdymać kandydataŭ-«dubloraŭ» ź pieradvybarčaj honki. Bolš za toje: taktyka zdymańnia «dubloraŭ» u akruhach na karyść macniejšaha taksama budzie spynienaja. Niama nijakaje harantyi, što pakinuty adziny demkandydat dojdzie da finišu. «Sami macniejšyja kandydaty prosiać nas pakinuć astatnich», — adznačyŭ staršynia PBNF Vincuk Viačorka.
Havoračy pra vybarčuju kampaniju, lidery «piaciorki» adznačyli vykarystańnie administracyjnaha resursu dziela arhanizacyi daterminovaha hałasavańnia.
Na vybarčym učastku №480 Kołasaŭskaj 106-j akruhi za pieršy dzień, 12 kastryčnika, jak skazaŭ lider PKB Siarhiej Kalakin, prahałasavała 42% usich vybarcaŭ. Jon miarkuje, što daterminova na vybarčych učastkach prahałasuje kala 30% vybarcaŭ. «Ličyć hetyja hałasy volevyjaŭleńniem našych vybarcaŭ ja b nia staŭ».
U akruhach, dzie nie zastałosia demakratyčnych kandydataŭ, «piaciorka» zaklikała hałasavać za kandydata «suprać usich». Pa vynikach vybarčaj kampanii kaalicyja maje vypuścić «čornuju knihu» parušeńniaŭ, zroblenych uładnymi strukturami padčas vybarčaj kampanii j referendumu. Siarod mieraŭ, jakija prymie «5+» paśla kampanii, Labiedźka nazvaŭ i takuju: dempartyi buduć damahacca ŭniasieńnia ŭ śpis biełaruskich čynoŭnikaŭ, jakim zabaronieny ŭjezd u inšyja krainy, tych, chto budzie zajmacca falsyfikacyjami.
Siarhiej Kalakin pakazaŭ numar «SB — Biełarusi siehodnia» za 14 kastryčnika (nastupny dzień ad pres-kanferencyi) z ahitacyjaj za referendum: «Sam numar nadrukavany jašče ŭ vychadnyja dni. Vychodnyja źviestki tut paznačanyja ŭ 800 tys. asobnikaŭ, a nasamreč addrukavana 3 młn 200 tys. asobnikaŭ, jakija dali arhanizacyjam suviazi dla raspaŭsiudu. Heta faktyčny kradziež biudžetnych srodkaŭ, bo hrošaj u biudžecie na heta niama».
Lidery kaalicyi padtrymali taktyku, ahučanuju pravaabaroncam Hary Pahaniajłam u «Narodnaj Voli»: u kabincy dla hałasavańnia adarvać pałovu referendumnaha biuleteniu z podpisami siabroŭ vybarčaj kamisii j zabrać z saboj. Adarvanuju častku možna pieradać albo demakratyčnamu naziralniku na samim učastku, albo ŭ miesca, ahučanaje demkandydatami praź niezaležnuju presu. «Mnohija siabry kamisijaŭ zadumalisia paśla abviaščeńnia hetaj taktyki: kudy pojduć ichnyja podpisy? Jany ž praź niejki čas mohuć być dałučanyja da kryminalnaj spravy, bo havorka idzie pra falsyfikacyi», — adznačyŭ Labiedźka. Kaalicyja spadziajecca, što hetuju taktyku joj udasca realizavać prynamsi ŭ Miensku i bujnych haradach. «My majem šmat źviestak, što siabry vybarčych kamisijaŭ admaŭlajucca ad falsyfikacyjaŭ», — adznačyŭ Kalakin.
«18-ha nie zakančvajecca historyja Biełarusi, 17-ha nie zakančvajecca našaja baraćba z hetym režymam. Našaja asnoŭnaja zadača — zrabić tak, kab padtrymka hramadzianami demakratyčnaj apazycyi składała nie 25%, jak letam biahučaha hodu, a 50%», — vyznačyŭ kirunak dziejnaści «piaciorki» Labiedźka.
Apazycyja niečakana pierachapiła inicyjatyvu ŭ vybarčaj honcy. Ułada baicca bajkotu. Šok vybarcaŭ, jakija 17 kastryčnika pabačać, što ź biuleteniaŭ vykraślenyja demakratyčnyja kandydaty, pieradvyznačyć los referendumu. Adkładajučy kančatkovaje vyrašeńnie losu vybaraŭ na subotu 16-ha, demakraty majuć usie vyhody: napoŭnicu vykarystoŭvajuć mahčymaść ahitavać suprać referendumu dy prapahandavać svaje idei. Aproč taho, pahrozaju bajkotu «Piaciorka» zmušaje łukašenkaŭcaŭ da suboty ŭstrymacca ad masavych karnych zachadaŭ suprać demakratyčnych kandydataŭ. Pytańnie tolki ŭ tym, ci chopić apazycyi rašučaści j adzinstva dla ažyćciaŭleńnia supolnaha planu.
Arkadź Šanski