Навукоўцы НАСА выявілі звышстойкія бактэрыі, якія абышлі стэрылізацыю і могуць выжыць пры палёце на Марс

Мікраарганізмы вытрымалі ўздзеянне радыяцыі, інтэнсіўную хімічную ачыстку і амаль поўную адсутнасць вільготнасці ў самых чыстых лабараторыях свету. Навукоўцы спадзяюцца выкарыстаць іх патэнцыял у біятэхналогіях і медыцыне.

Чыстка падлогі ў памяшканнях Цэнтра касмічных палётаў імя Роберта Годарда. Фота: NASA

Стэрыльныя пакоі NASA лічацца аднымі з самых чыстых месцаў на нашай планеце. Гэтыя высокатэхналагічныя лабараторыі спраектаваны як непераадольны бар'ер для любых зямных мікраарганізмаў, каб прадухіліць выпадковы занос біялагічнага забруджвання на іншыя планеты падчас касмічных місій. Аднак нядаўняе даследаванне навукоўцаў паказала, што нават у такіх экстрэмальных умовах, дзе пануюць пастаянная дэзынфекцыя, ультрафіялетавае апраменьванне і востры дэфіцыт пажыўных рэчываў, жыццё знаходзіць шчыліны для існавання.

Як паведамляе Live Science, міжнародная група даследчыкаў ідэнтыфікавала 26 новых відаў бактэрый, якія раней не былі вядомыя навуцы, што ставіць новыя пытанні перад сістэмай планетарнай абароны.

Дзевяць з 26 бактэрый, выяўленых у памяшканнях НАСА. Фота: матэрыялы навуковага артыкула ў часопісе Microbiome

Гэтыя ўнікальныя мікраарганізмы былі выяўленыя ў памяшканнях Касмічнага цэнтра імя Кенэдзі ў Фларыдзе, дзе ў 2007 годзе праводзілася зборка пасадачнага модуля «Фенікс» (Phoenix) для вывучэння Марса.

Аднак узровень тагачасных тэхналогій не дазваляў дэталёва вывучыць іх геном. Толькі дзякуючы сучасным метадам секвеставання навукоўцы змаглі расшыфраваць ДНК гэтых жывучых «суседзяў» касмічнай тэхнікі.

Стратэгіі выжывання і рызыкі міжпланетарнага забруджвання

Высветлілася, што новыя віды не проста выжылі ў агрэсіўным асяроддзі, але і выпрацавалі цэлы шэраг адаптацыйных механізмаў. Яны навучыліся ствараць трывалыя біяплёнкі для замацавання на паверхнях, эфектыўна аднаўляць пашкоджаную радыяцыяй ДНК і ўпадаць у стан глыбокага спакою ў выглядзе спор, якія могуць існаваць гадамі ў чаканні спрыяльных умоў.

На думку аўтараў даследавання, здольнасць гэтых бактэрый супрацьстаяць жорсткім метадам ачысткі робіць іх патэнцыйна небяспечнымі касмічнымі падарожнікамі. Калі мікроб здольны вытрымаць апрацоўку моцнымі хімікатамі ў лабараторыі, ён цалкам можа перажыць і касмічнае падарожжа на Марс.

Каб пацвердзіць гэтую гіпотэзу, даследчыкі пачалі будаўніцтва спецыяльнай камеры планетарнага мадэлявання ў Саудаўскай Аравіі. У гэтай устаноўцы, паўнавартасная праца якой пачнецца ў 2026 годзе, бактэрыі будуць падвяргацца ўздзеянню нізкага ціску, інтэнсіўнай радыяцыі, экстрэмальнага холаду і высокіх доз ультрафіялетавага выпраменьвання, якія імітуюць умовы на паверхні Марса.

Тэхнік аналізуе ўзор пад ультрафіялетавым святлом. Фота: NASA

Даследчыкі сцвярджаюць, што ідэнтыфікацыя гэтых незвычайна стойкіх арганізмаў і вывучэнне іх стратэгій выжывання маюць вялікае значэнне. Любы мікроб, здольны пракрасціся праз стандартны кантроль чыстых пакояў, можа таксама абысці меры планетарнай абароны, прызначаныя для прадухілення забруджвання іншых планет зямным жыццём.

Новыя магчымасці

Для NASA гэтыя адкрыцці, несумненна, прывядуць да ўдасканалення пратаколаў дэзактывацыі і ўдасканаленых сістэм выяўлення, каб забяспечыць стэрыльнасць касмічных караблёў.

Нягледзячы на рызыкі для касмічных місій, адкрыццё гэтых «супербактэрый» абяцае значныя выгады для іншых галін навукі. Вывучэнне механізмаў іх неверагоднай устойлівасці адкрывае новыя перспектывы для біятэхналогій і медыцыны. Разуменне таго, як менавіта гэтыя арганізмы спраўляюцца з пашкоджаннямі геному і агрэсіўнымі хімічнымі рэчывамі, можа дапамагчы ў распрацоўцы новых лекавых прэпаратаў і ахоўных матэрыялаў.

Каментары да артыкула