У Вільні малыя дзеці замежнікаў будуць хадзіць толькі ў літоўскамоўныя школы. Але для беларускамоўнай гімназіі зробяць выключэнне

Гарадская рады Вільні 28 студзеня прыняла пастанову, паводле якой дзеці з краін, што не ўваходзяць у Еўрасаюз і прыбываюць у Літву ўпершыню, павінны ісці толькі ў літоўскамоўныя пачатковыя школы, паведамляе LRT.

Беларуская гімназія ў Вільні. Фота: «Наша Ніва»

Рашэнне падтрымаў 31 дэпутат, 8 прагаласавалі супраць, а 11 устрымаліся. 

Паводле новых правіл, дзеці іншаземцаў з дазволам на пастаяннае або часовае пражыванне, якія раней не вучыліся ў Літве і прэтэндуюць на атрыманне пачатковай адукацыі, змогуць падаць заяву праз электронную сістэму і выбраць да трох муніцыпальных школ з літоўскай мовай навучання. Прынамсі адна з выбраных школ павінна быць замацавана за дзіцём па месцы жыхарства, а ўсе школы ў спісе маюць быць пазначаны ў парадку прыярытэтнасці.

Змены будуць тычыцца толькі тых іншаземцаў, якія прыбудуць у Вільню пасля ўступлення рашэння ў сілу, і не будуць распаўсюджвацца на прыватныя школы.

Віцэ-мэр Вільні Вітаўтас Міталас, які ініцыяваў змены, адзначыў, што рашэнне актуальнае і тычыцца выключна пачатковай адукацыі.

Чыноўнік адзначыў, што высокая канцэнтрацыя замежных вучняў у рускамоўных школах замінае авалодванню літоўскай мовай, таму інтэграцыю трэба пачынаць у пачатковай школе, калі засваенне мовы найбольш эфектыўнае.

Рашэнне выклікала занепакоенасць, асабліва з боку членаў Беларускай асацыяцыі бацькоў у Літве. Яны звярнулі ўвагу на тое, што важна захаваць выбар для беларускіх дзяцей, у тым ліку магчымасць вучобы па-беларуску ў гімназіі Францішка Скарыны ў Вільні — адзінай дзяржаўнай школе за межамі Беларусі, дзе выкладаюць на беларускай мове.

26 студзеня дыпламатычны дарадца Святланы Ціханоўскай Дзяніс Кучынскі правёў адмысловую сустрэчу з прадстаўнікамі Віленскай рады і мэрыі. Асноўным фокусам размовы было захаванне Беларускай гімназіі імя Скарыны, каб падтрымліваць беларускую мову, культуру і ідэнтычнасць. Прадстаўнікам самакіравання быў перададзены ліст ад бацькоў беларускіх дзяцей, падпісаны больш за 200 асобамі, у тым ліку інтэлігенцыяй, грамадскімі дзеячамі і палітыкамі.

Літоўскі бок падкрэсліў, што разумее важнасць беларускай культуры і мовы, асабліва ў кантэксце супрацьстаяння «рускаму свету», і лічыць інтэграцыю беларусаў у літоўскае грамадства праз адукацыю вельмі важнай.

У выніку сустрэчы бакі дамовіліся шукаць рашэнні, якія дазволяць захаваць дзейнасць Беларускай гімназіі, забяспечыць магчымасць паступлення ў яе новых вучняў, а таксама падтрымліваць беларускую мову і культуру ў Літве.

Цяпер Віленская гарадская рада прыняла працэдурную пастанову, якая дазваляе Беларускай гімназіі імя Скарыны прыняць новых вучняў у 2026—2027 навучальным годзе, калі будуць вольныя месцы.

Па даных Дзяржаўнага аўдытарскага офіса, доля замежных дзяцей, якія вучацца па-літоўску, зніжаецца. У 2024—2025 навучальным годзе толькі 44% вучняў вучыліся па-літоўску, а амаль палова — па-руску (29%) і па-ўкраінску (21%). У выніку 52% замежных вучняў не здолелі дасягнуць мінімальнага ўзроўню па літоўскай мове ў 2025 годзе, а 58% — па літоўскай мове і літаратуры на базавым узроўні.

Каментары да артыкула