«Ustalavańnie ŭ dziaržavach, sumiežnych z Rasijskaj Fiederacyjaj, režymaŭ … palityka jakich pahražaje intaresam RF»
Rasija zavieršyła farmiravańnie jurydyčnaj bazy dla ŭmiašańnia va ŭnutranyja spravy susiednich krain. Piša Jahor Lebiadok.
2 studzienia 2015 h. Pucin padpisaŭ Ukaz, jaki ŭnosić źmianieńni ŭ Pałažeńnie ab paradku prachodžańnia vajskovaj słužby ŭ rasijskaj armii. Šmatlikija ahladalniki źviarnuli ŭvahu na taki punkt Ukaza: «Vajskoŭcy, jakija źjaŭlajucca zamiežnymi hramadzianami, udzielničajuć u vykanańni zadač va ŭmovach vajennaha stanovišča, a taksama va ŭmovach uzbrojenych kanfliktaŭ u adpaviednaści z ahulnapryznanymi pryncypami i normami mižnarodnaha prava, mižnarodnymi damovami Rasijskaj Fiederacyi i zakanadaŭstvam Rasijskaj Fiederacyi».
Da hetaha punkta dadajuć kamientary, što, maŭlaŭ, Ukaz dazvoliŭ słužyć zamiežnikam u rasijskaj armii. Sp. A. Sidarevič navat napisaŭ, što «svaim ukazam ab słužbie zamiežnikaŭ u rasijskaj armii Pucin padkładvaje minu pad militarnyja struktury Biełarusi». Dyk što ŭ hetym ukazie novaha nasamreč? Pryncypova novaje va Ukazie tolki padaŭžeńnie hraničnaha ŭzrostu znachodžańnia na vajennaj słužbie, što, mabyć, abumoŭlena pavieličeńniem uzrostu nabližanych da Pucina hienierałaŭ. Zhadany punkt Ukaza jość tolki jurydyčnaj «kaśmietyčnaj» praŭkaj Pałažeńnia. A mina, kali ŭžyvać mietafaru sp. Sidareviča, dla Biełarusi, Hruzii, Ukrainy i h.d. była padkładzienaja jašče na pačatku 2000-ch hadoŭ.
Sprava ŭ tym, što, aproč Pałažeńnia, zaćvierdžanaha prezidentam Rasii, jość Fiederalny zakon «Ab vajskovym abaviazku i vajskovaj słužbie» 1998 hoda. U 2003 hodzie ŭ hety Zakon byli ŭniesieny źmieny. I voś mienavita ŭ toj čas byŭ dadzieny dazvoł słužyć u rasijskaj armii zamiežnikam, a taksama ŭniesieny punkt, jaki ŭ studzieni 2015-ha dadali (skapijavali) u Pałažeńnie. Tak što zamiežniki daŭno słužać u rasijskim vojsku, i ich nie tak šmat. Ale ŭpłyŭ hetaha zakona na Biełaruś było b nie pravilna razhladać asobna ad inšych aktaŭ zakanadaŭstva RF.
Na pačatku 2000-ch hadoŭ u Rasii pačała składacca, tak by mović, jurydyčnaja i ideałahičnaja baza taho, što adbyvałasia ŭ Hruzii 2008-ha i va Ukrainie 2014-ha. Tak, jašče ŭ 2001 hodzie Pucin padpisaŭ Fiederalny zakon (FZ), jaki maje losavyznačalnaje značeńnie dla padziej va Ukrainie ŭ sakaviku 2014-ha, a mienavita FZ «Ab paradku pryniaćcia ŭ Rasijskuju Fiederacyju i ŭtvareńnia ŭ jaje składzie novaha subjekta Rasijskaj Fiederacyi». Navošta taki zakon, kali b nie było płana pašyreńnia terytoryi RF? Cikava, što niepasredna vajennaja realizacyja siońniašnich padziej va Ukrainie vykładajecca ŭ vajennaj daktrynie Sajuznaj dziaržavy Biełarusi i Rasii, jakaja zaćvierdžana pastanovaj Vyšejšaj dziaržaŭnaj rady ŭ tym ža 2001 hodzie. U daktrynie jość nastupnaje apisańnie adnaho z varyjantaŭ uzbrojenaha kanfliktu: «2.3 Uzbrojenyja kanflikty i łakalnyja vojny, raźviazanyja suprać dziaržaŭ-ŭdzielnic, mohuć stać śledstvam sprob vyrašyć terytaryjalnyja i inšyja supiarečnaści z dapamohaj srodkaŭ uzbrojenaj baraćby. Va ŭzbrojenym kanflikcie na baku praciŭnika mohuć dziejničać asobnyja farmiravańni jak rehularnych, tak i irehularnych vojskaŭ. Łakalnaja vajna moža vieścisia hrupoŭkami vojskaŭ (sił), razhornutymi ŭ rajonie kanfliktu z uzmacnieńniem ich za košt častkovaha stratehičnaha razhortvańnia, pierakidki vojskaŭ, sił i srodkaŭ z druhich napramkaŭ. Va ŭzbrojenym kanflikcie i łakalnaj vajnie praciŭnik budzie praśledavać abmiežavanyja vajenna-palityčnyja mety». U kožnaj vajennaj daktrynie razhladajucca varyjanty abarony ad stratehičnych i apieratyŭnych dziejańniaŭ, viadomych jaje stvaralnikam i jakija jany sami mohuć vykarystać. Takim čynam, kali zamianić słova «praciŭnik» na RF, zhadać pra praviadzieńnie rasijskimi vojskami maštabnych «vučeńniaŭ» u Rastoŭskaj vobłaści, a tak sama što da irehularnych vojskaŭ u Rasijskaj impieryi adnosilisia vojska kazakoŭ i vojska z adroznaj ad rehularnaha sistemaj kamplektavańnia, to daktryna Sajuznaj dziaržavy amal całkam apisvaje vajennyja dziejańni ŭ Krymie i va Ukrainie, praŭda vajna była nie suprać tak zvanaj Sajuznaj dziaržavy…
U 2002-m hodzie byŭ pryniaty FZ «Ab vajennym stanoviščy», dzie aznačana, što ahresijaj suprać Rasii źjaŭlajecca napad na jaje vojski niezaležna ad miesca ich dysłakacyi. U 2008-m hodzie pradstaŭnik Rasii ŭ AAN V. Čurkin spasyłaŭsia na hety punkt i art. 51 Statutu AAN, kab padać padziei ŭ Hruzii jak samaabaronu. Ale ž tolki ŭ 2009-m hodzie, užo paśla ŭvodu rasijskich vojskaŭ u Hruziju, D. Miadźviedzievym byŭ padpisany zakon, jaki vyznačaje ŭmovy vykarystańnia Uzbrojenych sił Rasii za miažoj.
Abodva hetyja zakony vielmi važnyja dla nas, tamu što na terytoryi Biełarusi raźmiaščajucca dva rasijskich vajennych abjekta — RŁS «Vołha» (kala h. Baranavičy) i 43-ja radyjostancyja 31-ha vuzła suviazi (kala h. Vilejka). Biezumoŭna, što napad na hetyja abjekty, dakładniej - na rasijskich vajskoŭcaŭ na ich, Rasija tak sama moža skarystać dla ŭvodu vojskaŭ u Biełaruś dla «samaabarony». Varta adznačyć, što ŭ adpaviednaści z pahadnieńniami ab arendzie RŁS «Vołha» i radyjostancyi, Rasija aranduje nieruchomuju majomaść da 2020 hoda i abodva abjekty nie majuć statusu vajennych baz.
Vierniemsia da Ukaza i FZ ab słužbie zamiežnikaŭ. U mirny čas hetyja pravavyja akty nie hetakija ŭžo i strašnyja dla Biełarusi, pakolki jany dazvalajuć słužyć zamiežnikam tolki na pasadach sałdat i siaržantaŭ, słužba na aficerskich pasadach dla zamiežnikaŭ nie praduhledžvajecca. Voś kali dla biełarusaŭ zrobiać u hetym sensie vyklučeńnie, tady, kaniečnie, treba chvalavacca za našyja VPS (dzie ŭsie lotniki — aficery) dy i za inšyja rody vojskaŭ. Ale ž Ukaz i FZ Rasija moža skarystać dla lehalizacyi i nadańnia sacyjalnych ilhot šarahovym pradstaŭnikam svajoj «piataj kałony» u vypadku vajennaha kanfliktu na Biełarusi, anałahičnaha ŭkrainskamu.
Biezumoŭna, što vajennaje i palityčnaje zakanadaŭstva Rasii ŭ 2000-ch nie spyniłasia. U 2012 hodzie Dziaržduma RF razhladała zakonaprajekt A. Mitrafanava «Ab dziaržaŭnym rehulavańni stvareńnia i dziejnaści pryvatnych vajennych kampanij». Tahačasny premjer-ministr RF V. Pucin na pytańnie adnosna lehalizacyi pryvatnych vajennych kampanij adkazaŭ: «Heta sapraŭdy instrumient realizacyi nacyjanalnych intaresaŭ biez pramoha ŭdziełu dziaržavy». Adnak zakonaprajekt nie byŭ pryniaty. Letaś anałahičny zakonaprajekt «Ab pryvatnych vajenna-achoŭnych kampanijach (PVAK)» u Dziarždumu ŭnios deputat H. Nasoŭka. Zhodna z apošnim prajektam (pakul viernuty deputatu) najmać hetyja struktury mohuć nie tolki jurydyčnyja asoby, ale i fizičnyja, a tak sama zamiežnyja krainy. Siarod pasłuh PVAK jość supravadžeńnie kałon, miedyjacyja i alternatyŭnaje ŭrehulavańnie vajennych kanfliktaŭ, vajenny kansałtynh. Što razumieć pad «alternatyŭnym» — nie ŭdakładniajecca. Zakonaprajekt zabaraniaje PVAK zachoplivać zamiežnyja terytoryi, skidvać ułady ci padryvać kanstytucyjny paradak, ale ab adkaznaści za hetyja učynki ŭ prajekcie nie havorycca. Takim čynam, možna prosta rasfarmavać bataljon VDV, zrabić ź jaho PVAK, farmalna naniać na srodki, da prykładu, aliharcha ci «maryjanietačnaj krainy» i zasłać u zonu intaresaŭ RF dla «vajennaha kansałtynhu». I kali hetaja PVAK skinie dzieści ŭładu, to farmalna Rasija nie pry čym i navat zmoža pakazalna likvidavać PVAK jak jurydyčnuju asobu. Ale pakul što hety varyjant tolki prajekt. Pakul.
A voś što nie prajekt i na što treba źviarnuć uvahu ŭ hod vybaraŭ na Biełarusi, tak heta na novuju vajennuju daktrynu Rasijskaj Fiederacyi. U papiaredniaj vajennaj daktrynie Rasii 2010-ha hoda da zamiežnaj vajennaj niebiaśpieki adnosiŭsia taki punkt: umiašańnie ŭ ich [sajuźnikaŭ RF] unutranyja spravy. 26 śniežnia 2014 h. V. Pucin zaćvierdziŭ novy varyjant vajennaj daktryny. U novaj daktrynie źjaviŭsia jašče adzin cikavy dla Biełarusi punkt: da zamiežnaj vajennaj niebiaśpieki adniesienaje i «ŭstalavańnie ŭ dziaržavach, sumiežnych z Rasijskaj Fiederacyjaj, režymaŭ … palityka jakich pahražaje intaresam Rasijskaj Fiederacyi». Takim čynam, kali na vybarach 2015 h. biełaruski narod vyrašyć «ustalavać» palityčny režym, jaki nie žadaje być u JEAES i budzie pravodzić niezaležnuju ad RF (dy inšych krain) palityku — a heta jość pahrozaj intaresam Rasii — to biełaruski narod raptam apyniecca vajennaj, mienavita vajennaj, a nie palityčnaj ci ekanamičnaj, niebiaśpiekaj dla Rasii.
Uvohule, tyja hieapalityčnyja padziei, što adbyvajucca z udziełam Rasii na praciahu apošniaha dziesiacihodździa, płanavałasia na pačatku 2000-ch. I, pa ŭsim vidać, heta daloka nie kaniec. Mina ŭsio jašče aktyŭnaja i pad nami…