U Hrecyi prapanujuć pieranakiravać reki dla zabieśpiačeńnia Afin vadoj

U kancy listapada 2025 hoda ŭ Afinach byŭ abvieščany nadzvyčajny stan praź niedachop vady. Ułady Hrecyi prapanujuć maštabny dziesiacihadovy płan vyratavańnia stalicy ad zasuchi, jaki vyklikaŭ burnuju dyskusiju. Z padrabiaznaściami znajomić Le Monde.

Vadaschovišča Mornas. Fota: AP Photo / Thanassis Stavrakis

Siońniašni stan vadaschovišča Mornas, jakoje znachodzicca na adnajmiennaj race i źjaŭlajecca asnoŭnaj krynicaj vady dla hrečaskaj stalicy, vyklikaje tryvohu. Jak piša Le Monde, uzrovień vady ŭpaŭ nastolki nizka, što z-pad jaje pavierchni znoŭ pakazalisia ruiny vioski Kalia, jakuju zatapili jašče ŭ 1979 hodzie padčas budaŭnictva damby. Heta adbyvajecca ŭpieršyniu z časoŭ katastrafičnaj zasuchi 1993 hoda.

Statystyka niaŭmolnaja: za apošnija dva hady kolkaść apadkaŭ u rehijonie źniziłasia na 25%, a siaredniaja tempieratura pavietra padniałasia na 2,3 °C u paraŭnańni z 1960-mi. Navat śniehapady hetaj zimy nie mohuć kampiensavać deficyt, bo reziervy vadaschovišča zastajucca na 200 miljonaŭ kubamietraŭ mienšymi za normu.

Na hetym fonie kansiervatyŭny ŭrad krainy abviaściŭ płan na vypadak najhoršaha scenara: inviestycyjnuju prahramu koštam 2,5 miljarda jeŭra, raźličanuju na dziesiać hadoŭ. Jana pavinna zabiaśpiečyć vadoj Atyku i častku astravoŭ Ehiejskaha mora jak minimum na try dziesiacihodździ.

Płan uklučaje nie tolki budaŭnictva sučasnych zavodaŭ pa desalinizacyi marskoj vady, ale i nadzvyčaj składany prajekt pavarotu dźviuch rek z hornaha rehijona Eŭrytanija. Tolki na hetuju častku rabot płanujecca vydatkavać 535 miljonaŭ jeŭra. Premjer-ministr krainy Kiryjakas Micatakis adznačyŭ, što Hrecyja zajmaje druhoje miesca ŭ Paŭdniovaj Jeŭropie pavodle ryzyki vodnaha kryzisu, tamu maštabnyja inviestycyi źjaŭlajucca pytańniem nacyjanalnaj biaśpieki.

Arhumienty suprać

Adnak takija ambicyjnyja namiery sustreli žorstki supraciŭ u rehijonach, adkul płanujuć zabirać vadu. Miascovyja fiermiery i pradprymalniki adčuvajuć siabie achviarami staličnych intaresaŭ. Ludzi aburanyja tym, što resursy źbirajucca nakiravać na paliŭ paloŭ u Atycy i patreby maštabnaha staličnaha turyzmu, u toj čas jak miascovym žyviołavodam brakuje vady navat dla svaich statkaŭ.

Aktyvisty zajaŭlajuć, što rašeńnie ab pavarocie rek prymałasia biez usialakich kansultacyj z hramadstvam. Jany bajacca za los unikalnaha mikraklimatu, bahataj fłory i faŭny, u tym liku redkich vidaŭ stronhi i vydraŭ. Bolš za toje, źniknieńnie paŭnavodnych rek moža pachavać pierśpiektyvy raźvićcia vodnaha turyzmu.

Dadatkovuju napružanaść vyklikaje pravavy bok pytańnia. Zhodna ź niadaŭna pryniatym zakonam, va ŭmovach nadzvyčajnaha stanovišča bujnyja infrastrukturnyja pracy mohuć pačynacca biez prazrystych tendaraŭ. Heta daje padstavy dla padazreńniaŭ u karupcyi i atrymańni zvyšprybytkaŭ asobnymi kampanijami. 

Navukovaja supolnaść i ekśpierty ŭ halinie hidratechniki taksama vykazvajuć surjoznyja sumnievy nakont efiektyŭnaści płana ŭradu. Jany adznačajuć, što prajekt zasiarodžany vyklučna na pavieličeńni abjomaŭ pastavak vady, ale absalutna ihnaruje nieabchodnaść rehulavańnia popytu.

U płanie niama nijakich abmiežavańniaŭ na vykarystańnie vady dla pryvatnych basiejnaŭ ci palivu sadoŭ u bahatych rajonach. Bolš za toje, u krainie praciahvajecca budaŭnictva vielizarnych data-centraŭ i elitnych kompleksaŭ nieruchomaści, jakija spažyvajuć kałasalnuju kolkaść vady.

Śpiecyjalisty źviartajuć uvahu na toje, što kala 50 miljonaŭ kubamietraŭ vady štohod prosta hublajecca z-za niaspraŭnych trub na šlachu ad Mornasa da stalicy.

Zamiest darahoha pavarotu rek navukoŭcy prapanujuć inviestavać u ramont sietak, paŭtornaje vykarystańnie ściokavych vod i madernizacyju sielskaj haspadarki, jakaja zabiraje 80% usich vodnych resursaŭ krainy. Pavodle ich słoŭ, pierachod na kropielnaje arašeńnie i vyroščvańnie zasuchaŭstojlivych kultur byŭ by značna bolš racyjanalnym i ekałahičnym krokam, jaki adpaviadaje jeŭrapiejskim dyrektyvam. 

Takim čynam, Hrecyja apynułasia pierad nieabchodnaściu vybaru pamiž realizacyjaj maštabnaha infrastrukturnaha prajekta dla patreb miehapolisa i zachavańniem ekałahičnaj stabilnaści dy ekanamičnych intaresaŭ pravincyi.

Kamientary da artykuła