Lepš za lubyja kryžavanki. Dohlad unukaŭ ratuje mozh babul i dziadul ad stareńnia
Dapamoha ŭ vychavańni ŭnukaŭ moža dać mozhu pažyłych ludziej niečakany i praciahły šturšok. Navukoŭcy vyśvietlili, što babuli i dziaduli, jakija hladziać dziaciej, majuć značna lepšuju pamiać i maŭlenčyja navyki. Pryčym karyść prynosić sam fakt udziełu ŭ žyćci ŭnukaŭ, a nie kolkaść hadzin, praviedzienych ź imi.
Fota: Naša Niva
Daśledavańnie, apublikavanaje Amierykanskaj psichałahičnaj asacyjacyjaj (APA), pakazvaje, što aktyŭny ŭdzieł u dohladzie ŭnukaŭ słužyć svojeasablivym bufieram suprać uzrostavych kahnityŭnych parušeńniaŭ. Praściej kažučy, kamunikacyja z małymi dapamahaje starejšamu pakaleńniu daŭžej zachoŭvać jasnaść rozumu. Pra vyniki daśledavańnia piša vydańnie ScienceDaily, źviarnuŭ uvahu telehram-kanał Bel-Geek.com.
«Mnohija babuli i dziaduli rehularna dapamahajuć svaim dzieciam, što važna dla siemjaŭ i hramadstva ŭ cełym. My ž chacieli pravieryć, ci prynosić heta karyść samim starejšym — ci moža taki dohlad zapavolić ich stareńnie», — tłumačyć kiraŭnica daśledavańnia Fłavija Kierekieš z Tyłburhskaha ŭniviersiteta (Niderłandy).
Jak prachodziła daśledavańnie?
Navukoŭcy praanalizavali źviestki 2 887 čałaviek starejšych za 50 hadoŭ (siaredni ŭzrost udzielnikaŭ skłaŭ 67 hadoŭ). Daśledčyki nazirali za imi z 2016 da 2022 hoda, rehularna pravodziačy apytańni i testy na kahnityŭnyja zdolnaści.
Pad «dohladam unukaŭ» majucca na ŭvazie samyja roznyja zaniatki:
- načleh unukaŭ u babuli ci dziaduli;
- dapamoha z chatnimi zadańniami;
- sumiesnyja hulni i prahułki;
- supravadžeńnie ŭ škołu ci na hurtki;
- pryhatavańnie ježy.
Vyniki, jakija ŭražvajuć
Kali navukoŭcy paraŭnali vyniki testaŭ, akazałasia, što «aktyŭnyja» babuli i dziaduli nabirajuć značna bolš bałaŭ u testach na pamiać i maŭlenčuju sprytnaść. Hety efiekt zachoŭvaŭsia navat paśla ŭliku ahulnaha stanu zdaroŭja i ŭzrostu ŭdzielnikaŭ.
Što cikava: na vynik amal nie ŭpłyvała toje, nakolki časta babula prychodziła na dapamohu ci čym mienavita jana zajmałasia z unukam. Samym važnym byŭ sam fakt prynaležnaści da roli apiekuna. Asabliva jarka hetaja tendencyja prajaviłasia siarod žančyn: babuli, jakija dapamahajuć z unukami, sutykajucca z uzrostavym zhasańniem mozhu značna radziej za svaich adnahodak, jakija žyvuć «dla siabie».
Važna, kab dohlad nie byŭ prymusam
Adnak navukoŭcy robiać važnuju zaŭvahu: karyść dla mozhu napramuju zaležyć ad atmaśfiery ŭ siamji.
Kali babula dapamahaje dobraachvotna, adčuvaje padtrymku ad svaich dziaciej i kamunikacyja z unukami prynosić joj radaść — heta pracuje jak «eliksir maładości». Kali ž dohlad dziaciej stanovicca ciažkim i niepažadanym abaviazkam, jaki ŭsprymajecca jak ciažar, efiekt moža być advarotnym. Stres ad praźmiernaj nahruzki zdolny nie zapavolić, a navat paskoryć prablemy sa zdaroŭjem.
Takim čynam, navuka paćviardžaje staruju iścinu: ščylnaja suviaź pakaleńniaŭ — heta nie tolki pytańnie vychavańnia, ale i załoh doŭhaha i zdarovaha žyćcia dla starejšych.