Deputat-historyk Marzaluk: Rusifikacyja da nas pryjšła nie z Rasii

Hazieta «Źviazda» nadrukavała vializnaje intervju z deputatam Pałaty pradstaŭnikoŭ, historykam Iharam Marzalukom. Heta rekłamny artykuł, jaki apłacili AAT «Dambrova» i Ščučynskaje ŭnitarnaje pradpryjemstva ŽKH. Tamu materyjał vyjšaŭ na ruskaj movie, choć i ŭ biełaruskamoŭnaj haziecie.

Pavialičyć

Havorka zajšła ab staronkach historyi Rasijskaj Impieryi i Savieckaha Sajuza ChIX—XX stahodździaŭ. Marzaluk nie skvapicca na ciopłyja słovy na adras lidara Kastryčnickaj revalucyi Uładzimira Lenina: «Lenin — palityk numar adzin u XX stahodździ. Jaho vielič, fundamientalnaść i maštab majuć nadnacyjanalny charaktar».

A taksama na adras Kastryčnickaj revalucyi: «Toje, što siońnia nazyvajecca jeŭrapiejskimi kaštoŭnaściami, — heta nastupstvy Kastryčnika 1917 hoda. Usieahulnaje vybarčaje prava, vaśmihadzinny pracoŭny dzień, sacyjalnyja harantyi dla ludziej i mnohaje inšaje. U Jeŭropie heta nazyvajecca zavajovami jeŭrapiejskaj sacyjał-demakratyi, ale, pa sutnaści, heta ŭroki Vialikaha Kastryčnika».

Adzinaj pamyłkaj Lenina historyk nazyvaje razhrom Ruskaj pravasłaŭnaj carkvy. Prajekt SSSR jon ličyć paśpiachovym.

«Balšavicki prajekt fiederatyŭnaj dziaržavy, viadomy va ŭsim śviecie pad nazvaj SSSR, — heta adzinaja mahčymaść na toj čas zachavać u cełasnaści dziaržaŭnaść na adnoj šostaj častcy sušy. Dla mnohich małych narodaŭ leninski maderniscki prajekt staŭ adzinaj mahčymaściu stvareńnia ŭłasnaj nacyjanalnaj kultury — piśmienstva, movy, historyi. Heta była sapraŭdnaja kulturnaja revalucyja źvierchu. Nad hetymi prablemami pracavali šmatlikija navukova-daśledčyja instytuty ŭ SSSR.

Prablema była vyrašana nastolki paśpiachova, što mnohija małyja narody paśla raspadu Savieckaha Sajuza nastolki pavieryli ŭ svaju vyklučnaść, što va ŭsich svaich biedach i prablemach stali vinavacić ruskich».

U čarhovy raz dastajecca libierałam i jeŭrapiejcam. «Luboŭnyja šmatkutniki, admova ad siamiejnych kaštoŭnaściaŭ, artystyčnaja chvaravitaść, padkreślenaje pavaha da nietradycyjnaj seksualnaj aryjentacyi, vajaŭničy ateizm i mnohaje inšaje dali svaje šmatlikija ŭschody nie na svajoj radzimie, a ŭ Jeŭropie. Sučasnyja jeŭrapiejcy tak da kanca i nie zrazumieli razburalny charaktar taho, što pryjšło da ich z Rasii, jakaja, pierachvareŭšy na Siarebranaje stahodździe i pieraasensavaŭšy ŭsio stvoranaje ŭ toj čas, pryjšła da taho, ad čaho prapanavała admovicca ŭsim, — da viečnych siamiejnych kaštoŭnaściaŭ i prymata duchoŭnaha». Amal što havorka pra «skrepy», pra jakija hetak lubiać ciapier zhadvać u Rasii.

Cikava, što Marzaluk adnaznačna traktuje vajnu 1812 hoda jak «ajčynnuju», a tych ludziej, što išli vajavać u padtrymku Napaleona, ličyć «kałabarantami».

«Biełaruś — heta jeŭrapiejski paŭstanak, złučnaje źviano pamiž Uschodam i Zachadam. Z pryrodžanaj na hienietyčnym uzroŭni nacyjanalnaj i kanfiesijnaj pamiarkoŭnaściu. Biełaruś — adzinaja kraina ŭ Jeŭropie, dzie nie było antysiemityzmu. U nas niemahčymy byŭ Babin Jar u pryncypie. Vilhielma Kube ŭzarvali mienavita ŭ Minsku. A heta byŭ nie samy niazdatny i durny palityk u Hitlera. Z Erycham Kocham padobnaha va Ukrainie nie adbyłosia», — miarkuje Marzaluk.

Paśla hetaha idzie naskok na Apazicyju BNF u Viarchoŭnym Saviecie. «Bolšuju škodu, čym heta zrabiła nacyjanalistyčnaja frakcyja 12-ha sklikańnia, ujavić sabie ciažka. Balšavicki naskok u moŭnym pytańni vyklikaŭ poŭnaje adryńvańnie ŭ hramadstvie».

«Tradycyjnaje ahrarnaje hramadstva pa svajoj pryrodzie maje movu tytulnaj nacyi. Industryjalnaja epocha prynosić u štodzionnaje žyćcio dvuchmoŭje — u techničnaj vobłaści pačynaje daminavać mova toj nacyi, techničnaja kultura jakoj vyšejšaja abo ŭ kolkasnych adnosinach jakoj bolš. Rusifikacyja pryjšła da nas nie z Rasii, jaje krynica — industryjalizacyja Biełarusi ŭ paślavajenny čas. U šmatnacyjanalnaj krainie mova mižnacyjanalnych znosin vystupaje srodkam kamunikacyi siarod techničnaj intelihiencyi», — pierakanany Marzaluk.

Naprykancy nie abyšłosia biez kamplimientaŭ na adras ciapierašniaha kiraŭnictva krainy. «Biełaruś siońnia zastajecca na ŭsioj postsavieckaj prastory adzinym miescam dla biaśpiečnaha asabistaha pražyvańnia. I ŭ hetym niesumniennaja zasłuha našaha prezidenta Alaksandra Łukašenki. Ekanamičnyja ciažkaści časovyja, a my, tyja, što žyvuć na hetaj ziamli, viečnyja».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0