Hutarka z kardyjołaham: jak dapamahčy arhanizmu vyroščvać drobnyja sasudziki ŭ abychod prablemnych učastkaŭ

Heta taja śfiera, dzie my abhaniajem krainy ES, i jak abhaniajem! Dvojčy!

Pry hetym kardyjołahi kažuć, što masavaj zacikaŭlenaści ŭ zdaroŭi svajho serca siarod biełarusaŭ nie nazirajecca, navat niahledziačy na toje, što my praz adnaho majem svajakoŭ ci znajomych, jakija pieražyvali surjoznyja prablemy z sercam ci pamirali.

U pryvatnaści takuju pazicyju ahučyŭ kardyjołah staličnaha centra «Łode» Andrej Miściukievič — doktar vyšejšaj katehoryi, jaki ŭ 2008-m byŭ pryznany najlepšym u krainie.

Ź im my pahavaryli pra toje, jak čytaču zrabić tak, kab sutyknucca z kardyjołaham tolki na staronkach «NN», abo, kali ŭžo nie fartanuła, minimizavać škodu zdaroŭju.

Pavialičyć

Razmovu z «NN» Andrej pačaŭ sa statystyki.

Jon kaža, što letaś Biełaruś trapiła ŭ fokus mižnarodnaha daśledavańnia faktaraŭ ryzyki — ich usiaho kala dvaccaci: heta i kureńnie, i ŭžyvańnie ałkaholu, niedastatkovaja ci nizkaja fizičnaja aktyŭnaść, niezbałansavany racyjon, lišniaja vaha, padvyšany cukar i chalesteryn, złoŭžyvańnie sollu i hd.

«Dyk voś, — havoryć doktar, — 40,5% biełarusaŭ majuć try ci bolej faktary, razumiejecie? U nas 29,6% darosłaha nasielnictva kurać, a 52,8% užyvali ałkahol ciaham apošnich 30 dzion, 72,9% darosłych nie jaduć sadavinu i aharodninu ŭ rekamiendavanych abjomach. Siaredniuju normu pa soli — 5 hram/sutki — nie vykonvaje amal nichto, a bolš za 60,6% žyvuć ź lišniaj vahoj (25,4 ź ich — atłuścieńniem), z vysokim ciskam — 44,9% i tolki pałova ź ich prymajuć hipatenziŭnyja preparaty!

Sukupnaści niehatyŭnych faktaraŭ pryvodziać da išemičnych chvarobaŭ, da śmiarotnych stanaŭ: infarktaŭ, ciažkich arytmij, fibrylacyj žałudačkaŭ, raptoŭnych śmierciaŭ».

U takich umovach, ličyć doktar, ciažka kazać pra prafiłaktyku zachvorvańniaŭ — amal što kožny rana ci pozna prychodzić da kardyjołaha.

«Na niekatoryja faktary, naprykład spažyvańnie sadaviny, moža ŭpłyvać i ekanomika. Ale kureńnie, ałkahol… Usio zaležyć ad uzroŭniu adukacyi čałavieka i jaho ambicyj. Jak praviła, čym bolš paśpiachovy čałaviek, tym bolš jon choča žyć daŭžej i jakaśniej. Niejkaja patałohija abmiažoŭvaje jaho mahčymaści, i jon lečycca».

Doktar taksama kaža, što chvaroby serca — heta nie tolki serca, pry doŭhim nielačeńni jany ŭciahvajuć u patałahičny praces i inšyja orhany: nyrki, piečań, sasudy, vočy.

«Kali ŭžo čałaviek pryjšoŭ da nas i niešta paćvierdziłasia, to aceńvajecca ahulny stan arhanizma. Byvaje i tak, što čałavieka adpraŭlaje da nas inšy doktar: nieŭrołah, akulist… Ale kolki ich prychodzić? Byvaje, uśmichaješsia sam sabie, kali pryjdzie mužyk i na pytańnie «Što pryviało?» kaža: «Žonka adpraviła». A jon sam pa sabie chodzić ź ciskam pad 200 i ničoha, dumaje, što samo projdzie, nie adčuvaje za siabie adkaznaści, pakul nie pamre ci nie stanie invalidam. Nu i zvyčka takaja jość, ad mientalitetu savieckaha, vidać, pierakładvać adkaznaść za svajo zdaroŭje na kaho zaŭhodna, u tym liku — na doktara», — kaža kardyjołah.

Dyk z čym źviartajucca čaściej za ŭsio da kardyjołaha? Doktar kanstatavaŭ, što apošnim časam sardečnyja chvaroby mocna pamaładzieli. Ale na pieršym miescy siarod moładzi tyja, chto praźmierna źviartaje ŭvahu na svajo zdaroŭje: asabliva heta datyčyć prahramistaŭ, inšych ofisnych rabotnikaŭ

«Haradskija žychary siońnia nie pieranosiać niejkich kałasalnych fizičnych nahruzak: nie stajać cełyja dzień u poli, hruba kažučy, drovy nie koluć. Fizičnyja pierahruzki zamianili pierahruzki psichaemacyjnyja. Asabliva pad ich traplajuć prahramisty, kiraŭniki, rabota jakich źviazanaja z kampjutarami i vialikaj adkaznaściu. Ad chraničnych stresaŭ u čałavieka — u zaležnaści ad typu niervovaj sistemy i adaptacyi — moža ŭźnikać vielmi šyroki śpis skarhaŭ, bolšaść jakich źviazanaja z sercam: pavyšeńni pulsu, lohkija arytmii, skački cisku, boli ŭ hrudzinie.

Kali čałaviek hladzić u internecie simptamatyku, to jamu zdajecca, što ŭ jaho infarkt, pačynajecca panika i strach śmierci. I kali da nas prylataje taki voś napałochany junak, ja adrazu pytaju: kim pracuješ, stresy jość? Jany zbolšaha intravierty, jakija ŭsio ŭ sabie trymajuć, i sindrom hetych nieadreahavanych emocyj vyklikaje dysbałans u niervovaj sistemie. Dyk voś, u 90—95% heta ŭsio funkcyjanalnyja parušeńni, jakija ŭ narodzie viadomyja jak VSD — viehieta-sasudzistaja dystanija, ale my siońnia vykarystoŭvajem sučasnuju kłasifikacyju chvarobaŭ, dyk tam nazva trochi strašniejšaja — samataformnaja dysfunkcyja viehietatyŭnaj niervovaj sistemy. Zvyčajna nijakich paškodžańniaŭ karanarnych sasudaŭ ci źmienaŭ u mijakardzie niama, lačeńnie tut adno: źmianšeńnie psichaemacyjnych nahruzak, zaniatki sportam — basiejn vielmi dobra, naprykład, dapamahaje.

Bo, byvaje, pačynajuć sami sabie lačyć tachikardyju, jakoj niama, a stresy nie abmiažoŭvajuć. Treba prosta psichasamatyčnyja faktary prybrać, brać paŭzy ŭ rabocie, kali treba. Časam prapisvajucca preparaty, jakija trochi palapšajuć suviaź pamiž CNS i pieryfieryjnaj niervovaj sistemaj. Nu i varta abmiažoŭvać kavu, čaj, cyharety, prymać kantrasnyja dušy».

Ludzi siaredniaha i stałaha vieku źviartajucca ŭžo z patałohijami, jak praviła. Siarod lidaraŭ — heta išemičnaja chvaroba serca, trambozy, karanarnyja sindromy.

«U krainach eks-SSSR častata raźvićcia infarktu — dva na tysiaču nasielnictva va ŭzroście 40—49 hod, 50—59 hod — šeść na tysiaču, 60—64 — 17 čałaviek na tysiaču. I dalej statystyka imkliva raście. Da 50 hadoŭ u mužčyn infarkty zdarajucca ŭ piać razoŭ čaściej, čym u žančyn, ale paśla 70 hadoŭ statystyka ŭraŭnivajecca.

Pik infarktaŭ u mužčyn — zimni pieryjad z 4 da 8 ranicy, u žančyn — vosień, 8—12 hadzin dnia. Kab nivielavać hetyja ranišnija piki, treba vykarystoŭvać preparaty, jakija prafiłaktujuć unutrykaranarnyja trambozy.

Ale ja padkreślu, što lekavaja terapija — heta, chaj abaviazkovaja, u šerahu vypadkaŭ, ale ŭsio ž dadatkovaja padtrymka dla arhanizma. Tut važna pamiatać pra toje, z čaho my pačynali — faktary ryzyki. Bo sardečnyja chvaroby ludzi nažyvajuć sabie sami ŭ asbalutnaj bolšaści vypadkaŭ: skažam, ledź nie kožny abo praz adnaho — heta ludzi ź lišniaj vahoj ci z atłuścieńniem. Byli ŭ mianie maładyja žančyny z treciaj stupieńniu atłuścieńnia! Tłušč jon ža nie tolki pad skuraj, ale i serca im abrastaje. I tut voś ja nie prymaju nijakich adhavorak: tak, jość chvaroby, jakija ŭpłyvajuć na mietabalizm i čałaviek chutčej za inšych nabiraje vahu. Ale ja pryviadu žorstki prykład: pahladzicie na fota z nacysckich łahieraŭ. Vy ŭbačycie tam kahości tłustaha? Nie, tamu što ludziej tam prosta nie karmili, byli skura dy kostki, chacia siarod ich byli chvoryja na cukroŭku, naprykład. Ja heta da taho, što raściom my tolki ad taho, što prychodzić u nas zvonku, kali spažyvajem bolš, čym možam patracić. Elemientarnaje nievykananie praviłaŭ zbałansavanaha charčavańnia: ranicaj mnohija buterbrod zrabili, a ŭviečary z raboty pryjšli i adjelisia. Abo čałaviek kaža: «Dyk ja ž adzin raz na dzień jem! Heta hienietyka!» Darujcie, ale mazhi jość tolki ŭ vas, jak u indyvida, u asobna ŭziatych kletak mazhoŭ niama — kali vy jaścio raz na dzień, to kletki łoviać sihnał, što arhanizm isnuje ŭ ekstremalnych umovach, kali ježa pastupaje tolki raz na dzień i nieviadoma, ci pastupić jana nastupny raz. Nu i zapavolvajecca mietabalizm, jak vynik, bolš enierhii adkładajecca ŭ vyhladzie tłušču. A kolki mužčyn chodziać z žyvocikami! Heta nazyvajecca abdaminalny typ atłuścieńnia, zapomnicie: u mužčyny narmalnaj ličycca talija da 94 santymientaŭ, a 102 i vyšej — krytyčna, u žančyn — da 80-ci, a 88 — krytyčna. Kali bolej, to rychtujciesia rana ci pozna pryjści da kardyjołaha. Abo jaduć kaŭbasy, marharyny, sasiski, a potym dziviacca ŭ analizy: čamu taki chalesteryn vysoki, čamu parušanyja lipidnyja frakcyi? A toj ža chalesteryn utvaraje blaški, miescy takich blašak užo — zona ryzyki. Ujavicie, što

sasudy našyja ełastyčnyja, jany zvužajucca ci pašyrajucca ŭ zaležnaści ad situacyi. Dyk voś, pry aterasklerozie ŭ ich źjaŭlajucca blaški, i kali raptoŭna źmianiajucca ŭmovy — skažam, čałaviek vyjšaŭ z łaźni i rezka akunuŭsia ŭ chałodnuju vadu, — to sasudy z pašyranaha stana rezka zvužajucca, a luby spazm, kali jość blaška, moža pryvieści da nadryvu sasuda. U tym miescy ŭtvarajecca zhustak kryvi, jaki pierakryvaje sasud całkam abo častkova. Ad hetaha ŭźnikaje išemija, ažno da infarktu.

A pryčyna dzie tady? U charčavańni, u tym liku», — papiaredžvaje doktar.

Doktar taksama kaža, što baćki z chvarobami serca nie aznačajuć aŭtamatyčny dyjahnaz i dzieciam: abciažaranuju spadčynnaść možna nivielavać vyklučeńniem inšych faktaraŭ ryzyki.

Pavialičyć

«Tut treba skazać, što, naprykład, žančyny dzietarodnych hadoŭ amal što zastrachavanyja ad sardečnych askładnieńniaŭ, ale tolki jany traplajuć u mienapaŭzu, to kolkaść chvorych pavialičvajecca. Mužčyny ž naadvarot — da 50 hadoŭ čaściej za žančyn atrymlivajuć infarkt, ale da 75 hod situacyja vyraŭnivajecca». 

«Nie treba taksama dumać, što infarkty abminajuć maładych, tamu ŭ junackim uzroście možna nie kłapacicca pra siabie. Nie, siarod usich infarktaŭ 5% — infarkty ad praciahłaha spazmu karanarnaj arteryi, što ŭłaściva maładym. Pryčynaj moža stać ałkaholnaja ci tytuniovaja intaksikacyja, narkatyčnaja intaksikacyja, sumieščanyja z praciahłymi fizičnymi ci emacyjnymi pierahruzkami», — zaścierahaje doktar.

Jon kaža, što spazm adčuvajecca anhinoznym bolem u hrudzinie, kali serca nie moža zadavolić patrebu arhanizma ŭ kisłarodzie.

Asabliva Andrej Miściukievič prosić papiaredzić na staronkach haziety amataraŭ vialikich navahodnich stałoŭ.

«Jość takoje paniaćcie, jak «bankietny infarkt», jaho dola nie małaja — kala 8%. Pryčyny: čałaviek vielmi šmat pajeŭ, šmat tłustaj ježy daŭ rost chalesterynu, heta ŭsio razam pryviało da rostu trambaksanaŭ, jakija vyklikajuć spazm arteryj, a pavyšeńnie kancentracyi ałkaholu da 1,5 pramile abaročvajecca źnižeńniem funkcyj levaha žałudačka, tachikardyjaj, rostam dyjastaličnaha cisku i aktyvacyjaj simpata-adrenałavaj sistemy z pavyšeńniem uzroŭniu katechałaminaŭ.

Słovam, pačynajecca toj samy doŭhi spazm, kali kisłarodu treba šmat, a sasudy — vuzkija. Čałaviek moža navat nie paśpieć adčuć anhinozny bol, bo laža najety spać, a ŭžo nie pračniecca. Tamu treba pra heta pamiatać za stałom, viedać mieru», — pravadžaje paradaj na śviaty doktar. Budzie anhinozny bol, parušeńnie dastaŭki kisłarodu da tkanak.

Dyk ci možna niešta zrabić, kali išemičnuju chvarobu serca ŭžo pastavili?

«Ja tut znoŭ apieluju da faktaraŭ ryzyki: treba ich vyklučyć sa svajho žyćcia. Nielha praźmierna ŭžyvać ałkahol, nielha chranična adčuvać psichaemacyjnuju nahruzku, sačyć za ciskam, cukram, chalesterynam, prymać leki — heta ja chaču padkreślić, bo isnuje tendencyja takaja, što ludzi leki nie prymajuć uvohule.

Taksama vielmi važna zajmacca sportam! I heta toj vypadak, kali chvaroba serca — nie apraŭdańnie pasiŭnaści. Ja nie kažu pra siłavyja nahruzki vysokija, heta abaviazkovyja 60 chvilin aerobnaj nahruzki, možna navat pa leśvicy padymacca. A ŭ asnoŭnym — lohki bieh, płavańnie, chadźba. Čamu heta važna?

Išemičnaja chvaroba moža prajaŭlacca dyfuznym paškodžańniem sasudaŭ, kali jany zvužajucca i ŭ vyniku pryvodziać da haładańnia serca. A nahruzki raźvivajuć kałateralnaje krovazabieśpiačeńnie: arhanizm adčuvaje, dzie jość niejkaja prablema ŭ sasudzie, dzie moža raźvicca infarkt, i padstrojvajecca pad nahruzki tak — vyroščaje drobnyja sasudziki ŭ abychod, paralelna prablemnamu ŭčastku. I takich ludziej — navat kali zdarajecca niejkaja katastrofa — jana budzie praciakać lahčej, častka mijakarda zastaniecca žyćciazdolnaj. Ahułam statystyka kaža, što ŭ tych papulacyjach, dzie zajmajucca sportam nie mienš za 30 chvilin na dzień, praciahłaść žyćcia bolšaja na 7 hadoŭ».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0