«Maje dzieci viedajuć tolki biełaruskuju i anhielskuju, jak im prychodziłasia pakutavać praz toje, što havorać pa-biełarusku.»
«Hatovy, što mianie zakidajuć pamidorami»
«Naša Niva»: Siaržuk, jakim vietram na hety raz Vas zaniesła na Radzimu?
Siaržuk Sokałaŭ-Vojuš: Pryjaždžać dadomu zaŭsiody pryjemna i žadana, niezaležna ad taho, što tut robicca. Jana dla mianie navat z-za akijanu padajecca blizkaj. Ja prylacieŭ nie adzin, a z žonkaj i synami, jakija vielmi chacieli ŭbačyć krainu baćkoŭ. Śvietavit i Słavamir – amerykanskija skaŭty, tamu im było b cikava ŭbačycca i parazmaŭlać ź biełaruskimi skaŭtami, padzialicca dośviedam. Na letnija vakacyi dzieciam u amerykanskich škołach zadajuć zrabić jaki-kolviek prajekt, dyk starejšy zahareŭsia žadańniem pryśviacić jaho prablemie čarnobylskaj katastrofy. Sustrecca tut ź ludźmi, parazmaŭlać. Na 24 žniŭnia ŭ mianie kvitok nazad.
«NN»: Napeŭna, pryjechali ŭ Biełaruś nie z pustymi rukami?
SS: Kaniečnie, nie. Ja pryvioz z saboj novuju prahramu «Pieśni lisoŭčykaŭ», jakuju budu prezentavać mienskim słuchačam. Lisoŭčyki – heta biełaruskaja kavaleryja, jakaja navodziła strach daloka za miežami krainy. Jany mahli pieraadolvać vialikija adlehłaści za raz, bo išli biez usialakaha abozu, a charčavalisia tym, što znachodzili ci adbirali pa darozie. Kamandavaŭ imi pałkoŭnik Alaksandar Lisoŭski, ułasna ad jaho i pajšła nazva. Adnaho ź lisoŭčykaŭ na karcinie vyjaviŭ navat sam Rembrant.
Hetyja pieśni buduć vykananyja mnoju biez muzyčnaha supravadžeńnia. Ja nie čakaju stanoŭčych reakcyjaŭ, prymu, kali słuchačy abśviščuć i zakidajuć mianie hniłymi pamidorami, ale takim čynam ja sprabuju vyjści z kryzisu, jaki napatkaŭ bardaŭskuju pieśniu. Treba šukać novyja šlachi i vyjści, kab iznoŭ u ludziej źjaviłasia cikavaść da bardaŭ.
«NN»: A ci budzie asobnaja płytka?
SS: Chutčej za ŭsio jana budzie zapisanaja jašče ciapier, kali ja znachodžusia ŭ Biełarusi. Budu pisacca ŭ studyi Andreja Plasanava. Heta budzie adzinkavy zapis, što vyjdzie, toje vyjdzie. Ja nikoli dahetul nie pracavaŭ u studyi. Heta na płoščy ŭ mianie niama adsutnaści kompleksaŭ, a ŭ studyi… Nia viedaju, što z hetaha moža atrymacca. U kružełku, darečy, uvojduć i staryja pieśni, bo jakasnych zapisaŭ niama pa siońnia.
«Drakuła jak stanoŭčy hieroj»
«NN»: Siaržuk, a litaraturnaj pracaj ciapier zajmajeciesia? Čaho varta čakać paśla «Kryvavaha pamołu»?
SS: «Kryvavy pamoł –2». Ja absalutna surjozna. Pracu nad knihaj viadu ŭžo dva hady. Maje hieroi ŭ ramanie traplajuć u Asmanskuju imperyju, i voś tut akazałasia, što ja absalutna ničoha nia viedaju pra Tureččynu. Pačaŭ rychtavać słoŭnik Asmanskaj imperyi, ładnaja takaja «knižačka» vyjšła, pracavaŭ z hod, ale maje hieroi vyrašyli nie zatrymlivacca ŭ Tureččynie i pierajechali ŭ Rumyniju. Ciapier voś šukaju znaŭcu rumynskaje movy, kab pierakłaści baladu piśmieńnika XIX stahodździa Budaja Dzielanu. Navat chacieŭ u ambasadu małdaŭskuju zajści ŭ Miensku, ale padumaŭ, što jany nia spraviacca z takim tvoram. Darečy, Drakuła ŭ druhoj častcy budzie stanoŭčym hierojem, jaki jakraz i budzie zmahacca z usioj niečyściu.
«NN»: «Kryvavy pamoł» krytykavali za praźmierna ciažkuju movu. Jak budzie z druhoj častkaj?
SS: Jašče horš. (Śmiajecca.) Ja vykarystaŭ tam usie viadomyja mnie leksyčnyja adzinki. Maja pazycyja takaja: kali słova supadaje z rasiejskim i jość inšy biełaruski adpaviednik, ja abaviazkova ŭžyvu apošni. Niachaj čytačy vučać movu. Ja ŭžyvaŭ leksemy sa słoŭnikaŭ Łastoŭskaha, Niekraševiča–Bajkova, dyjalektnych. Choć z dyjalektyzmami treba być vielmi aściarožnym. Niekali ja čuŭ, jak razmaŭlajuć dva kryminalniki, dyk adzin pa chodzie razmovy prydumlaŭ novyja słovy. Padobna j z aŭtarami dyjalektnych słoŭnikaŭ.
«Prabačcie mnie za Płošču»
«NN»: Siaržuk, čamu Vy nie byli na Płoščy?
SS: Mnie vielmi soramna praz heta. Ja chaču va ŭsich, chto byŭ u namiotach, paprasić prabačeńnia, što ja nia byŭ z vami. Heta ceły šerah i siamiejnych, i materyjalnych składanaściaŭ. Kaniečnie, ja b moh vyrvacca, ale nie zrabiŭ hetaha. Ja sačyŭ za padziejami Płoščy praź Internet. Telefanavaŭ siabram u Biełaruś, cikaviŭsia apošnimi navinami. Ja, ledźvie pieramahajučy soram, zatelefanavaŭ siabram paśla ich vyzvaleńnia z turmaŭ. Jany skazali: «Nie pieražyvaj, pasiadziš i ty». Voś tolki kali budzie nastupnaja takaja mahčymaść i ci budzie ŭvohule?
«NN»: Dyk niaŭžo Vy nijak nie paŭdzielničali ŭ prezydenckich vybarach?
SS: Niahož – kaniečnie, paŭdzielničaŭ. Ja źbiraŭ podpisy za Alaksandra Milinkieviča, napeŭna, adziny ŭ Ńju-Jorku. Dakładniej, podpisy chacieŭ źbirać bahata chto, ale ich nie rehistravali. Ja zrabiŭ chitrej, zarehistravaŭšysia praz Navapołacak. Tre było bačyć tvary dyplamataŭ u pasolstvie, kali ja prynios tyja podpisy. Ničoha padobnaha jany nie čakali. Paśla ŭdałosia zładzić amal 100-adsotkavy ekzyt-poł na svaim vybarčym učastku. Milinkievič nabraŭ mienš za pałovu hałasoŭ, ale bolš za Łukašenku. Musiŭ być druhi tur.
«Kampleksuju pa-biełarusku»
«NN»: Siaržuk, što źmianiłasia ŭ krainie za hetyja piać hadoŭ, jakija Vy nie byli ŭ Biełarusi?
SS: Krainu tatalna spojvajuć. Ja byŭ uražany ad kolkaści ŭbačanych na vulicach padletkaŭ z butelkami piva ŭ rukach. Pryčym robiać heta metanakiravana. My ź dziećmi pajechali na mašynie ŭ Sitna da Sieviarynca. Na darozie hałasuje maładaja kabietka, pjanaja, z noh valicca. Jana nam i paviedamiła, što plaška harełki, pryviezienaj z Rasiei, kaštuje 2100 rubloŭ. Što heta takoje, adkažecie? Kali b heta była kankurencyja, to ceny vahalisia b u rajonie sta-dvuchsot rubloŭ, a tut... Kolki maich byłych navapołackich siabrukoŭ paśpivalisia, i nie pieraličyš. Ubačyŭ adnaho: «Druh, pamahaj, daj na butelku».
«NN»: A źmienaŭ da lepšaha chiba niama?
SS: Jak ni baluča, ale niama. Nie havaryć ža pra čyściniu vulicaŭ. Maje dzieci viedajuć tolki biełaruskuju i anhielskuju, jak im prychodziłasia pakutavać praz toje, što havorać pa-biełarusku.
«NN»: Vy zastajeciesia hramadzianinam Biełarusi?
SS: Tak. Ja nie razumieju, našto mnie mianiać hramadzianstva. Ja nia ŭmieju razmaŭlać inakš, jak pa-biełarusku. Ja praciahvaju kampleksavać na našaj movie.
Hutaryŭ Źmicier Pankaviec
❏
«Ciapier nas šmat»
Kancert Sieržuka Sokałava-Vojuša 22 žniŭnia sabraŭ poŭnuju zalu Domu litaratara. Publika pačała źbiracca za hadzinu da kancertu. Na pačatku pra znanaha biełaruskaha barda raspavioŭ jaho adnahrupnik Vincuk Viačorka. Raspačaŭ kancert Alaksandar Plasanaŭ, lider hurtu «PLAN».
Sokałaŭ-Vojuš praśpiavaŭ cykl pieśniaŭ pra kasinieraŭ, vykanaŭ akapelna kolki piesień z novaha albomu «Lisoŭčyki». Źviartajučysia pamiž pieśniami da prysutnych, Siaržuk zaznačyŭ: «U tyja časy, pra jakija tut kazaŭ Vincuk, my nizavošta nie sabralisia b takoj kolkaściu, kab pasłuchać biełaruskuju pieśniu. Ciapier nas šmat, i chutka my vyjdziem ščylnymi radami».
SP
❏
Siarhiej Vituška pra lisoŭčykaŭ i pryjezd Vojuša
«Kolki času minuła, a Vojuš zastajecca raniejšym, hetki lichi kazak u siadle, jaki jašče i šabielkaj pamachvaje. Sapraŭdy, pieśni kranali za dušu. Ich nichto ŭžo tak ščyra nie zaśpiavaje jak, Siaržuk. Ź ironijaj, ź lohkim cynizmam, jon nie saromiejecca heta rabić, bo maje prava na heta, jak i ŭsio našaje pakaleńnie.
Vielmi ździviła novaja nizka śpievaŭ Sieržuka «Pieśni lisoŭčykaŭ». Niekali Sokałaŭ napisaŭ pieśniu «Dzie Kupała načavała», dyk paśla ja bačyŭ jaje ŭ niejkim zborniku jak narodnuju. I voś ciapier taksama stylizacyja pad narodnyja śpievy. Aryhinalny i ŭdały krok.
Ale na miescy Sieržuka ja b asabliva nie vychvalaŭsia toj našaj historyjaj, bo našy dajary ŭrešcie prajhrali vajnu maskavitam, tamu i hladzicca ŭsio krychu niedarečna. Treba zachoŭvać u hetym pytańni załatuju siaredzinu.
Vielmi ŭściešyła, što Siarhiej u Miensk pryjechaŭ nie adzin, a razam z žonkaj i synami. Treba ŭsim nam pavučycca ŭ Vojuša, jak daloka ad Radzimy možna vychoŭvać biełarusikaŭ».
Ciapier čytajuć
U restaranie «Mak.baj» na zahad Łukašenki pierajmienavali amierykana. Jak nazvali?8
Kamientary