Aleh Chamienka: Nijakaha «svoj pacan» z vykładčykam być nie moža!
Lidar «Pałacu» — pra sistemu vyšejšaj adukacyi ŭ Biełarusi.
Ale svaju pracu lubić, jak i svaich studentaŭ, stavicca da ich z pavahaj i cikavaściu: naprykład, prosić u studenta dazvołu zirnuć u jaho kanśpiekt i spakojna prymaje admovu svajoj prośby), adnak ličyć, što pamiž vučniem i nastaŭnikam nijakaha panibractva być nie moža. U novaj sieryi «Zachapleńniaŭ» — Aleh Chamienka, lidar hurta «Pałac», z samym navukovym zachapleńniem prajekta.
Ja peŭny čas zajmaŭsia falkłoram nieprafiesijna, u tym sensie, što ŭ hetych zaniatkach nie było nijakaj sistemnaści: mnie było prosta cikava źbirać falkłor.
I tolki potym, kali ja pačaŭ vyvučać etnałohiju, to ździviŭsia, jak mocna falkłor źviazany z sacyjałohijaj, fiłasofijaj i kulturałohijaj. Mienavita apošniaja zaŭsiody cikaviła mianie, ale, na žal, u naš čas jaje nie vykładali.Voś čamu ja pastupiŭ u aśpiranturu pa kulturałohii: kab atrymać bolš tearetyčnych viedaŭ, kab sistematyzavać i pieraasensavać usie svaje praktyčnyja napracoŭki. Vykładčykam ja staŭ u pieršuju čarhu dziela ŭłasnaha raźvićcia.
Ja staŭ vykładčykam dziela samaŭdaskanaleńnia. Reč u tym, što
ŭ žyćci luboha darosłaha mužčyny nadychodzić čas, kali jon adčuvaje, što treba b jašče pavučycca. Ja nie liču, što heta niejki tam kryzis siaredniaha ŭzrostu. Heta prosta čas, kali stračvajecca vastrynia dumki, i tut užo prosta nieabchodna pačać aktyŭna zajmacca čymści, što moža dać novy šturšok dla ŭłasnaha raźvićcia.
Vialikaja častka studentaŭ, ź jakimi ja sustrakajusia, mnie ščyra padabajecca. A tyja, jakija mnie, moža, nie daspadoby, prosta prachodziać niejak niezaŭvažna. A naohuł,
kali kazać pra roznaść pakaleńniaŭ (majho i ciapierašniaha), to sučasnaja moładź bolš volnaja, ale i bolš ahresiŭnaja.I hetaja ahresija nie źviazanaja z žadańniem zrabić karjeru. Jana niadkul: nieabhruntavanaja, nieasensavanaja. Heta sproba pastavić siabie suprać sistemy. Ale pry hetym svajoj sistemy jany pakul nie ŭśviedamlajuć.
Nijakaha «svoj pacan» z vykładčykam być nie moža!
Abaviazkova pavinnaja być realnaja i jakasnaja dystancyja miž vykładčykam i studentam.Byvaje vielmi składana zrabić hetuju dystancyju pravilnaj, kali nie maješ surjoznych instrumientaŭ cisku na studentaŭ.
Ja ŭvachodžu ŭ aŭdytoryju — i studenty ŭstajuć.Ale ja zaŭvažyŭ, što heta zusim nie abaviazkova dla niekatorych vykładčykaŭ. Dla mianie heta pryncypovaja reč. Kali ja vitajusia z aŭdytoryjaj, to studenty (niavažna, 5 heta kurs ci zavočniki) pavinnyja padniacca. Ja navat prymušaju heta rabić. Heta moj asabisty padychod.
Jość niejkaje, ja b skazaŭ, univiersalnaje pačućcio spraviadlivaści. I ja liču, što studenty bolš pavahi vykazvajuć da tych vykładčykaŭ, jakich jany ličać spraviadlivymi.
Kali ja chaču pahladzieć kanśpiekt, to, pa- pieršaje, prašu dazvołu, a pa- druhoje, absalutna narmalna staŭlusia da situacyi, kali student mnie admaŭlajecca dać hety kanśpiekt. Pa sutnaści, heta jaho ŭłasnaja reč, i ŭ jaho jość prava dazvolić albo nie dazvalać vykładčyku zazirać u kanśpiekt.
U ideale nastaŭnik pavinien być majstram u samym šyrokim sensie: vučań prychodzić da majstra i, zrazumieła, pavinien pieraŭzyści svajho nastaŭnika, inakš usio biessensoŭna.Jak čaściakom vyhladaje navučańnie? Siadzić umoŭny majstar i 70 vučniaŭ, jakim hety majstar «pa barabanie». My pavažali svaich vykładčykaŭ bolej, čym ich pavažajuć ciapier. Heta źviazana z zaŭvažnym źnižeńniem statusu vykładčyka vyšejšaj škoły.
Studenty nie durnyja i bačać, što bolšaść vykładčykaŭ, asabliva maładych — praktyčna žabraki: navat kab naležna apranucca, zvyčajnamu vykładčyku (nie dacentu, nie prafiesaru, a maładomu śpiecyjalistu), treba ekanomić na ŭsim, bo jaho zarobak vielmi nizki. Mienavita tamu ŭ biełaruskaj sistemie vyšejšaj adukacyi taki mocny niedachop maładych vykładčykaŭ.
Ja ŭpeŭnieny, što tracina studentaŭ śpisvaje, i mianie heta zusim nie razdražniaje. Kali heta pieratvarajecca ŭ praviła, dyk navošta jaho pryciskać. Ja viedaju, što jość u internecie pa pytańniach biletaŭ. I kali ja baču vidavočna internetaŭski tekst, ja navat mahu nazvać sajt, ź jakoha ŭziaty adkaz na pytańnie. Ale ŭsio heta nieistotna.
Samaje hałoŭnaje — ubačyć, ci razumieje student što- niebudź z taho, što śpisaŭ.I voś tady ty adčuvaješ, chto siadzić pierad taboj: čałaviek, jaki realna budzie dumać, niešta stvarać i pracavać, abo prosta toj, kamu treba «śpichnuć» čarhovy ekzamien.
Treba razumieć, što
vyšejšaja škoła — heta nieNaohuł, siońnia my možam nazirać surjoznuju devalvacyju paniaćcia «vyšejšaja adukacyja», i, kali ščyra, jana zusim nie patrebnaja značnaj častcy ludziej.prafiesijna-techničnaja vučelnia. Vyšejšaja adukacyja nie daje prafiesii, a prapanuje asensavać i palepšyć jaje.
Da navuki ŭ humanitarnych pradmietach staŭleńnie siońnia samaje abyjakavaje.
U nas dumajuć (i heta vielmi baluča), što navuka moža isnavać tolki pry techničnych VNU. Heta nadzvyčajnaja pamyłka,heta nievierahodna niapravilny padychod! Jany nie razumiejuć, što kulturałohija abo fiłasofija — heta stryžań navuki. I
nie razumiejuć, što ŭsio stvoranaje našymi technołahami stała mahčymym tolki dziakujučy fiłasofskamu, mietadałahičnamu, kulturałahičnamu i sacyjalnamu padychodam. Biez hetaha nie było i nie budzie realnych adkryćciaŭ u matematycy, fizicy i h.d.
Ja chaču adčuć usio, ale nie chaču ŭsio pieražyć. To bok mnie cikava vykładać, ale ciahnuć usio heta paŭnavartnasna ja nie vielmi žadaju. I z hetaje pryčyny ja vykładaju nie na poŭnuju staŭku i nie imknusia mieć dadatkovyja hadziny ci być kurataram.
Usie studenty roznyja: jość tyja, kamu absalutna nie cikavaja navuka, jakuju jany pryjšli vyvučać, jość tyja, kamu cikava i jany «kapajuć» da samaj sutnaści. A jość takija, što spačatku prosta «kamiennyja», ale na piatym kursie, hladziš, pačynajuć realna pracavać, zarablać hrošy i ŭvachodzić u prafiesiju bieź cisku vykładčyka. Vielmi cikava nazirać za hetym svojeasablivym pracesam staleńnia i stanaŭleńnia. Ja ž nie tolki vykładaju, ja naziraju za tym, jak mianiajucca asoby. Ale ž pry hetym ja i sam mianiajusia: jość, naprykład, niekatoryja paniaćci, jakija dva hady tamu ja tłumačyŭ tak, a ciapier tłumaču
Kamientary