Sioma Hranin. Paparaci i paparacy...

Paparaci i paparacy...

Madernizavanaje Kupalle ŭ styli «treci sektar»

Hetaje miesca słavicca siarod mieścičaŭ svajoju pryhažościu. Na vieličnym abryvie vyšynioj ź dzieviacipaviarchovy dom, pa-nad nievialikaj rečkaj Łučosaj, ź vidam na pryhožy les na tym bierazie i brodam unizie. Tam adpačyvajuć roznyja kampanii, byvaje, navat nie najlepšyja, ale hetym razam tutaka sabralisia chłopcy j dziaŭčaty, što nazyvajuć siabie «Siomaja hrań», kab paŭdzielničać u kupalskim śviacie.

Śmiećcie

Pieršaja hrupa, nazvanaja kimści łaskava «pracoŭnaju», pryjšła na miesca jašče a 9.30. Jana znajšła, što pryhožaje miesca zabrudžanaje ŭščent butelkami, słoikami, polietylenavymi pakietami i navat bitym škłom. Pryjšłosia pieršyja paŭhadziny pryśviacić prybirańniu terytoryi.

Paśla była ŭstalavanaja «štabnaja» pałatka, a dužyja chłopcy vyciahnuli niekalki biarvieńniaŭ z-pad abryvu, bo na miescy drovaŭ nie znajšłosia.

Tradycyi

Da prychodu asnoŭnaj hrupy ŭdzielnikaŭ pracoŭnaja hrupa zrabiła kupalskaje koła na vysokim słupku, abaplała jaho dubovymi, klanovymi, biarozavymi halinkami i listotaj, uplała kalarovyja stužki. Dziaŭčaty taksama splali dźvie lalki-rusałki i narabili viankoŭ. Chłopcy zrabili płyt, jaki pavinien budzie potym ranicaj papłyści z vohniščam i rusałkami pa race. I, hałoŭnaje, naciahnuli pa perymetry abryvu drot ź biełymi syhnalnymi ściažkami. Kab hości nia padali — vysoka.

Hości

Pryjšli: bajkiery ź vielizarnym pryhožym matacyklem, ankalahičnyja chvoryja z svaim doktaram (na ŭsialaki vypadak), nastaŭniki škoły, ź jakoj supracoŭničaje «Siomaja hrań», siabry arhanizacyi i ich siabry.

Hulni

Preludyja da kupalskaha vohnišča stvarałasia z hulniaŭ. Spačatku ŭsie zaciata «treśli vaviorku», potym «łavili ciacierku», a paźniej hulni išli asobna ŭ hrupach.

Niačyściki

Moładź z vajskova-spartovaha klubu «Miadźviedź» vykonvała rolu tradycyjnych na Kupalli niačyścikaŭ. H.zn. toj samaj ciomnaje siły, što raniej nibyta pieravaročvała kalosy, valiła płaty, prypirała dźviery kołam i rabiła inšuju brudnuju pracu.

U zadaču apranutych u kamuflažy, razmalavanych u ciomnaje (naturalnyja kamandas) chłopcaŭ uvachodziła kraści Kupalinku, vuholle z vohnišča, nu, i inšyja škody.

Kupalinka

Pieršuju škodu jany zrabili tady, kali nichto nie čakaŭ — u čas vybaraŭ Kupalinki (samaje pryhožaje dziaŭčyny). Hałasavańnie prachodziła šumam, i niačyściki ŭparta adstojvali svaju kandydaturu. Tolki potym usie «biełyja» zrazumieli, čamu Kupalinka akazałasia apranutaja całkam u čornaje (takim čynam, kali jaje skraści i schavać u lesie, znajści budzie ciažej).

Šoŭ

Paśla vybaraŭ instruktary taho ž klubu «Miadźviedź» prademanstravali scenku, jak u čornym zavułku na dziaŭčynu napadaje chłopiec, kab abrabavać. Udzielničaŭ navat nož. Ale dziaŭčyna, jakaja nasamreč dobra vałodaje samba, tak «adkatała» hetaha chłopca, što hledačy pačali chvalavacca za jaho zdaroŭje. Praź niekalki chvilin jany ž prademanstravali boj na pachodniach, jaki hladzieŭsia ŭ śviatle faraŭ matacyklaŭ, jak niejkaje kinošnaje vidovišča. Chłopca-instruktara znoŭ litaralna «zataptali», ale ŭsio skončyłasia biez traŭmaŭ.

Na minułym Kupalli hety ž instruktar pry vykanańni adnaho z trukaŭ vylacieŭ hałavoj uniz z abryvu. Usie bajalisia, što nia vyžyvie. Adnak ničoha nia zdaryłasia — heta ž Kupalle. Na hety raz vyrašyli abyścisia biez takich hałavałomnych (litaralna) trukaŭ.

Kradziož

Śviatło vyklučyli, i niačyściki pačali svoj sok. Praź niekalki chvilinaŭ čakańnia niechta vyliŭ vadu ŭ prostaje (nie kupalskaje) vohnišča, kala jakoha siadzieła Kupalinka. Usie razam aślepli, dym zaścialiŭ miascovaść, a niačyściki z vojem skrali Kupalinku.

Bitva

Ale niezdarma prostyja udzielniki byli papiaredžanyja, što, kali skraduć Kupalinku, nie čakaj kachańnia ŭvieś hod. Takoje kožny paličyŭ by nieprymalnym, i biełarusy kinulisia ŭ boj. Niekalki chvilinaŭ ściežka ŭ lesie, pa jakoj niačyściki chacieli ŭciahnuć dziaŭčynu, vyhladała, jak dyvan ź ciełaŭ. Niechta z «čystych» prabiraŭsia pa ciełach z krykam «Kalečyć budu!», niechta roŭ, niechta prosta kryčaŭ. Adbili, a paśla niekalki chvilinaŭ chadzili i šukali siarod drevaŭ chto hadzińniki, chto klučy, chto hrošy. Ale heta taki adrenalin, skažu ja vam! Darečy, niačyściki, miž inšym, niekalki čałaviek abiarnuli ŭ svaju vieru — namazaŭšy im vuhlem tvar.

Vohnišča

U dvanaccać pačałosia samoje dziejstva. Vohnišča razharałasia marudna (usiudy vakoł prajšła zaleva z navalnicaju, a na miescy śviata było čuvać tolki hrymoty i krychu pakrapała), tamu pryjšłosia dapamahčy jamu kupalskimi pieśniami. Sprava pajšła, pajšoŭ i karahod. Usie čakali, chto stanie ščaślivy na ŭvieś hod — na kaho abryniecca słup z kupalskim kołam. I dačakalisia. Pacirajučy łob, ščaślivym staŭ adzin z chłopcaŭ. Z dapamohaju dźviuch dziaŭčat, što ŭ karahodzie byli źleva i sprava (usie vyrašyli, što ščaścia stuknuła stolki, što treba dzialicca), jon vykanaŭ pieśniu i zamacavaŭ svajo prava.

Paśla kožny rabiŭ, što chacieŭ, na vybar — hulali ŭ hulni, łavili niačyścikaŭ (albo čyścikaŭ — nie raźbiareš), tancavali, siadzieli i piakli bulbu, pili piva.

Pošuki

Niechta zhadaŭ, što niabłaha było b znajści paparać-kvietku. Ale j tut nie abyšłosia bieź niačystych: jany pasieli ŭ lesie i zapalvali śviečki-źnički, kab błytać ludziej. Apošnija, takim čynam, błukali z paŭhadziny, hublajučy adstałych, jakich niačyściki mazali sažaj. Ale znajšli, adrazu z pryzam — majkaj z Ameryki.

Ačyščeńnie

Niačyściki tak nadakučyli, što dva chłapcy vyłavili adnaho ź ich i pierakinuli cieraz vohnišča — jak viadoma, razam z zakidam u krapivu, heta metad, kab ačyścić niačyścika. Tych jak vietram zduła.

Vianki

Pačało śvitać, dziaŭčaty pajšli varažyć — spačatku kidali vianki na drevy (u kaho začepicca). Chłopcy kinulisia leźci na dreva, kab trapić u kandydaty ŭ abranyja. Paśla dziaŭčaty pajšli zapuskać vianki na vadu. U pieradśvitalnaj imhle vielmi pryhoža vyhladali hetyja vianki ź śviečkami na ich.

Pobač paleźli ŭ vadu kupacca chłopcy.

Rusałki

Apošnim akordam staŭsia zapusk płyta z rusałkami i vohniščam na im. Jamu pažadali dapłyści minimum da Dźvinsku, a lepš u Švecyju, da partneraŭ arhanizacyi. Paśla niekatorym aktyŭnym udzielnikam śviata ŭručyli dyplomy ź lahatypami śviata.

Zastałosia prybrać za saboj.

A čamu nazyvajecca «paparacy i paparaci»? Bo ŭsio było źniata na videa i fota, i hetyja fotazdymki možna budzie pabačyć u Internecie. Tak nam abiacali z adnaho on-line časopisa.

Sioma Hranin, Viciebsk