Prezydent Zymbabve Robert Habryel Muhabe — adnahodak Vasila Bykava. Sioleta 21 lutaha jon adznačyć 80-hodździe.
Afrykanskim palitykam takija hady — nie miaža. Adnak, mabyć, Muhabe nieviasioła. Chto viedaje, ci nie dałučyć Ameryka i jaho režym da vosi zła. Miž tym, kaliści imia Muhabe stajała ŭ adnym šerahu ź imiem Nelsana Mandeły i sam Buš-starejšy nazyvaŭ Zymbabve ŭzoram dla ŭsiaho rehijonu. Ciapier Muhabe paraŭnoŭvajuć z Hitleram, Poł Potam i... Łukašenkam. Jak adbyłasia takaja metamarfoza? I chto ž jon, afrykanski kaleha «baćki»?
Bijahrafija Muhabe — vielmi typovaja: vučań, a potym nastaŭnik u viaskovaj katalickaj škole. U pošukach novych viedaŭ jon kirujecca ŭ Paŭdniovuju Afryku, zatym u Anhliju. Vynikam stali zvańni bakalaŭra histaryčnych i ekanamičnych navuk. Paśla, u časy źniavoleńnia za nielehalnuju dziejnaść, eksternam byli nabytyja jašče try vyšejšyja adukacyi, u tym liku mahistarskaja pa filazofii. Viarnuŭšysia na radzimu, sarakahadovy specyjalist zastaje jaje ŭ stanie zaciažnoj kanfrantacyi.
Jak Radzivilicha Rodza ašukała
Vytoki jaje siahajuć u 1870 h., kali na paŭdniovaje ŭźbiarežža Afryki syšoŭ Džordž Sesył Rodz. Hety siamnaccacihadovy chvory na astmu junak byŭ apantany vialikaj misijaj — stvaryć suśvietnuju brytanskuju imperyju. Pačatkovy kapitał dla pastaŭlenaj mety mieŭsia, enerhii było až zamnoha, i chutka Rodz sapraŭdy pačaŭ dadavać novyja pravincyi da ŭładańniaŭ jaje vialikaści, nie zabyvajučy i siabie. Tak na mapie źjavilisia Radezii Paŭdniovaja i Paŭnočnaja, brytanskaja kalonija Ńjasalend (ciapier adpaviedna Zymbabve, Zambija, Malavi) i inš. Lehiendy chadzili pra bahaćcie niekaranavanaha karala Paŭdniovaj Afryki. I mnohija na jaho kvapilisia. Tak, adnojčy da Rodza zavitała pani Kaciaryna Radzivił (narodžanaja Ržavuckaja) — śviakroŭka słavutaj fundatarki pieršaj «Našaj Nivy» Maryi Mahdaleny. Žančynaŭ Rodz nie lubiŭ, ale pierad imiem Radzivił samleŭ i pryniaŭ tytułavanuju naviednicu. Da taho ž kniahinia niadrenna pisała i prapanoŭvała Rodzu svaje pasłuhi ŭ jakaści prapahandystki jaho planaŭ. Ale chutka Rodzu daviałosia mocna škadavać. Kali jon admoviŭsia apłačvać prajekty kniahini, jana paprostu padrabiła podpis na veksalach. Na hrošy miljanera Kaciaryna vydała šerah sensacyjnych knih ab žyćci eŭrapiejskaha bamondu, u tym liku dźvie ab rasiejskaj «raspucinščynie». Rodza ž hetyja skandały dy zastarełaja astma vypravili na toj śviet.
Miescam viečnaha spačynu Rodz sam abraŭ Paŭdniovuju Radeziju. Jana była jaho ŭlubionym stvareńniem. Joj advodziłasia rola krainy biełaha čałavieka ŭ Afrycy.
Radezijski kryzys
Apošniamu byli stvorany ŭsie ŭmovy dla bieskłapotnaha zamožnaha žyćcia za košt tubylcaŭ. Kazali, što žyćcio biełaha ŭ Radezii idzie pavodle pryncypu 1-2-3. Adna mašyna, dva basejny, troje słuhaŭ. U rukach biełych, što składali kala 5% nasielnictva, było skancentravana 70% ziamielnaha fondu krainy. Biełyja ličyli taki stan naturalnym i viečnym. Adnak časy źmianilisia. Bajučysia kančatkova stracić imperyju, Londan vyrašyŭ krychu refarmavać Radeziju, pašyryŭšy pravy čarnaskurych. U paraŭnańni z Paŭdniovaj Afrykaj i ZŠA mižrasavyja adnosiny vyhladali tut bolš talerantnymi: čornych i biełych navat možna było bačyć u adnoj čarzie. Adnak za hady dekalanizacyi ŭ Radezii apynułasia dosyć šmat biełych uciekačoŭ z susiednich krain — jak u nas rasiejskamoŭnych z Prybałtyki. Straciŭšy ŭsio, złyja na tubylcaŭ i na metrapoliju, što nie baraniła i nie čakała ich, jany maryli zachavać imperyju choć u minijatury. Pra toje ž maryli j miascovyja biełyja vajskoŭcy, adnym ź jakich byŭ były lotčyk Jan Śmit. Abapirajučysia na padtrymku Pretoryi, jon ździajśniaje pieravarot i abviaščaje stvareńnie niezaležnaj «biełaj» dziaržavy — Respubliki Radezii.
Poŭny varyjant artykułu hladzicie ŭ hazecie "Naša Niva".
Usiasłaŭ Šaternik
Kamientary