Deputatka Minharsavieta, jakaja chacieła skłaści paŭnamoctvy: Da žniŭnia ja zastavałasia apalityčnaj, pracesy ŭ žyćci krainy nijak mianie nie čaplali
Volha Ciesakova była (i zastajecca) samaj maładoj deputatkaj Minharsavieta. Paśla prezidenckich vybaraŭ, kali siarod paciarpiełych ad hvałtu siłavikoŭ akazalisia jaje znajomyja, jana paprasiła daterminova skłaści ź jaje paŭnamoctvy — nie adpuścili. Pasprabavała zrabić tak, kab jaje adklikali vybarščyki, ale bolšaść prahałasavała suprać. Paśla ŭsich sprob pakinuć miesca, dzie «zamiest źbićcia ludziej abmiarkoŭvali ramont łavačak», jana praciahvaje nieści deputackuju vachtu i navat źbirajecca na Usiebiełaruski narodny schod.
Raspytali Volhu pra toje, što jana źbirajecca tam rabić i jak źmianiłasia jaje ŭjaŭleńnie pra dziaržaŭny ład sa studenckich časoŭ.
— Patłumačcie kančatkova, adkul uziałasia navina, što vašu kandydaturu razam z deputatam Paŭłam Bačarnikavym nie ŭchvalili dla ŭdziełu va Usiebiełaruskim narodnym schodzie, bo vy adzinyja, chto raniej vykazvaŭsia suprać hvałtu i byŭ zaŭvažany na mirnych pratestach?
— Navina, ja tak razumieju, uziałasia z vysnoŭ peŭnaha telehram-kanała. Raz z 57 deputataŭ delehatami abrali tolki 55, mietadam vyklučeńnia niechta vyrašyŭ, što, chutčej za ŭsio, admiali nas z Paŭłam. Ale nasamreč nas ciapier u harsaviecie zastałosia 55.
— Ale dla vas stała navinoj toje, što vy ŭsio ž abranyja dla ŭdziełu ŭ schodzie…
— Tak, raniej ja navat nie cikaviłasia hetaj temaj, bo była ŭpeŭnienaja, što nie patraplu na mierapryjemstva. Na 6 studzienia ŭ Minharsaviecie zrabili anons paviestki pazačarhovaj siesii z abrańniem delehataŭ. Na joj mianie nie było, tamu zaćviardžeńnie majoj asoby i stała siurpryzam.
— Vas abrali biez vašaj ža zhody, a ciapier viadoma, što ŭdzielnikaŭ Usiebiełaruskaha narodnaha schodu źbirajucca ŭnieści ŭ Adzinuju knihu rehistracyi złačynstvaŭ. Heta ŭsio adno nie spyniaje vas admovicca ad udziełu ŭ mierapryjemstvie?
— Nu, kali tak užo zdaryłasia, nierazumna ŭsio heta bajkatavać, na moj pohlad. Pryjdziecca patrapić pad sankcyi, kali što. Ale pakul ja płanuju być dla ludziej krynicaj alternatyŭnaj infarmacyi adtul.
— Vy niejak rychtujeciesia da schodu? Ëść žadańnie vykarystać jaho na svaju karyść, vystupić z paradkam dnia, sapraŭdy aktualnym dla biełarusaŭ, kali b źjaviłasia takaja mahčymaść?
— Viedajecie, pa biełaruskim telebačańni ŭžo ž skazali, što va ŭsich delehataŭ jość svoj paradak, majecca płan raźvićcia na najbližejšyja piać hod. Ja, praŭda, kali daviedałasia pra heta, siadzieła doma i jeła buterbrod. Ale raz infarmacyju ahučyli, vidać, płan jość. I mnie daduć jaho pačytać, aznajomiać, moža, jak heta i robicca zvyčajna.
Chaciełasia b spadziavacca, što ŭ mianie budzie mahčymaść skazać niešta ad siabie, ale małavierahodna. Dumaju, tam buduć vystupać zahadzia ŭchvalenyja dakładčyki, jakija nibyta pradstaŭlać mierkavańnie ŭsiaho harsavieta.
Ale ŭ lubym razie ja padrychtuju niejki manałoh. Ad mianie i tych ludziej, jakija da mianie źviartajucca, jakich chvaluje nieapraŭdany hvałt, žorstkaść i pierakrojvańnie zakonaŭ na luby ład. Ja padumaju, jak heta aformić i danieści da ŭsich udzielnikaŭ schodu.
— Vy sami chacieli daterminova skłaści svaje paŭnamoctvy, a paśla, kali nie atrymałasia, paprasili vybarščykaŭ adklikać vas. Kali i paśla hetaha nie vyjšła pakinuć post, jak vy na heta adreahavali? Jak «praź niežadańnie» vykonvajecie svaje deputackija abaviazki ciapier?
— U ramkach biełaruskaha zakanadaŭstva deputat moža daterminova skłaści paŭnamoctvy tolki ŭ vypadku chvaroby, pa rašeńni suda ci jakraz pa inicyjatyvie vybarščykaŭ. Sama dziaržava nie adpuściła mianie tamu, što nie chacieła stvarać taki precedent: jak heta, čałaviek abrany i choča syści? Takoha nie było, heta vyklučeńnie z praviłaŭ. Dumaju, u sistemy byŭ strach: kali biez nastupstvaŭ adpuściać mianie, šmat chto rušyć uśled pa maim prykładzie.
Maje vybarščyki šlacham hałasavańnia, bolšaściu hałasoŭ, taksama admovilisia mianie adklikać. U mianie dvajakija emocyi ad hetaha. Z adnaho boku, ja rasstroiłasia. Ja ehaistka pa natury i, pierš za ŭsio, caniu ŭłasny kamfort. A toje, što ja zastanusia na miescy, dzie nie chacieła b być da vosieni 2021 hoda, — nie samaje pryjemnaje ŭ maim žyćci. Ź inšaha boku, ja razumieju ludziej: u majoj asobie jany ŭbačyli adzinuju mahčymuju krynicu atrymańnia infarmacyi ŭ zakrytaj, nieprazrystaj viertykali. U mianie adbylisia pieravybary, vychodzić.
Adnak abiracca na druhi termin ja dakładna nie źbirajusia. I nie źbirałasia jašče da žnivieńskich padziej. Heta źviazana i z majoj niepadrychtavanaściu, i ź nieapraŭdanymi čakańniami. Minharsaviet — šalonaja sacyjalnaja nahruzka ŭ dadatak da asnoŭnaj pracy. Ty abaviazany vieści pryjom, paśmichacca, kali ciabie abražajuć nieznajomyja ludzi. Heta ŭsio vielmi ciśnie psichałahična.
U kancy śniežnia ja zaviała telehram-kanał, kudy ludzi mohuć nakiroŭvać pytańni da mianie, nie zavitvajučy na asabisty pryjom. Heta šmat u čym spraściła kamunikacyju: mnie dasyłajuć śpisy pytańniaŭ. U asnoŭnym, jany pakul tyčylisia dobraŭparadkavańnia, kapramontaŭ.
— Kali ciapier vy lepš razumiejecie, jak pracuje sistema znutry, vy ŭsio jašče ličycie, što vas abrali ŭ Minharsaviet sumlennym šlacham?
— Mnie zdajecca, tut nieadnaznačnaja situacyja. Z adnaho boku, bolšuju častku hałasoŭ mnie dakładna nie malavali. Usio ž ja ŭznačalvała Kaardynacyjnuju radu orhanaŭ studenckaha samakiravańnia Studenckaha haradka BDU i Kaardynacyjnuju radu žyłoha kompleksu «Studenckaja vioska», mianie sapraŭdy mnohija viedali. I ciapier mnohija ludzi, što prychodziać da mianie na pryjom, žychary Dziaržynskaj akruhi №23, ščyra pryznajucca, što vielmi radyja, što hałasavali za mianie.
Ale ja nie vyklučaju, što maju kandydaturu «ŭchvalili» źvierchu, tamu što vypadkovamu čałavieku trapić u deputaty, mnie zdajecca, nierealna. Mahło być ukazańnie «amaładzić harsaviet».
— Pry hetym padčas vybaraŭ adrazu vylezła infarmacyja pra toje, što studentaŭ prymušajuć vas padtrymlivać.
— Usio, što bačyła ja, było dobraachvotna. U samym pačatku my pahutaryli sa studentami i vyrašyli vyłučyć maju kandydaturu. Jana była łahičnaja, u tym płanie, što na toj ja momant pradstaŭlała arhanizacyju ŭ BDU, jakaja zajmałasia prablemami studentaŭ — u pryvatnaści ŭsio, što tyčycca kamfortnaha žyćcia ŭ internatach. Mnie, kali ščyra, zdavałasia, što maładyja deputaty robiać toje ž samaje.
My atrymali maralnuju padtrymku ad kiraŭnictva BDU, potym paznajomilisia z administracyjaj Maskoŭskaha rajona. U majoj kamandzie akazaŭsia studencki aktyŭ niedzie z 20-30 čałaviek. Plus dapamahać vyklikalisia roznyja arhanizacyi ŭ składzie Asamblei BDU: Studencki Sajuz, BRSM i nšyja. Kali było žadańnie, ludzi adtul dapamahali mnie sa zboram podpisaŭ, ź pikietami (kampanija, darečy, išła zimoj), z fotasiesijami i inšymi rečami.
— Vam viadoma, jak adbyvaŭsia padlik hałasoŭ?
— Mnie viadomyja tolki ahulnyja pracesy: tym bolš ja była naziralnicaj na prezidenckich vybarach-2015.
Sama za siabie ja prahałasavała daterminova, bo mnie tak było zručna: na vychodnych było šmat spraŭ. I navat nie čakała viečarovych vynikaŭ, mnie pra ich paviedamili ŭžo zranku, na nastupny dzień.
— Vy pajšli ŭ harsaviet, byli aktyvistkaj u studenckich arhanizacyjach, ale pry hetym kazali, što da žniŭnia 2020 byli apalityčnaj. A jak takoje mahčyma? Jak možna być apalityčnym deputatam?
— Va ŭniviery ja prosta žyła pa zakonach BDU. Tam usio prosta i zrazumieła. A kali ja pryjšła ŭ harsaviet, mnie nichto nie vydaŭ, umoŭna skažam, knižku «Dapamožnik deputata», jakuju možna było b pračytać i zrazumieć usie abaviazki. Nie razumiejučy da kanca, jak pracuje harsaviet, ja zastavałasia apalityčnaj.
— Dyk navat na žyćcio studentaŭ tak ci inakš upłyvaje palityka, a vy ž pradstaŭlali ich intaresy…
— Prosta mianie pracesy ŭ žyćci krainy nijak nie čaplali. Mnie było nie asabliva cikava, jak projdzie prezidenckaja kampanija, nie było cikava, što tam u parłamiencie vyrašajuć. I tym bolš u harsaviecie. Ja viedała, što maje znajomyja, maja siamja pracujuć, usio ŭ nas narmalna, prablem niama. Zabojstvaŭ i złačynstvaŭ my sami nie bačyli. A ŭ čym prajaŭlajecca palityka dla abyvaciela? U tym, što ŭ ciabie ŭsio narmalna.
— Ličycie takuju pazicyju racyjanalnaj?
— Ciapier razumieju, što heta niapravilna. Z adnaho boku, u takoj pazicyi jość zdarovy davier: ty daručyŭ kvalifikavanym ludziam zajmacca tvaim žyćciom. Jany ž lepš raźbirajucca ŭ mnohich pracesach. Ź inšaha boku, heta prostaja abyjakavaść: nam prosta lanota pačytać zakanadaŭstva, raźbiracca ŭ palityčnych pracesach.
My nie pryzvyčailisia brać na siabie adkaznaść za toje, jak my žyviom. Tak my i dapuścili ŭ krainie samavolstva. A kali chočaš niešta źmianić, treba nie maŭčać, vychodzić z zony kamfortu, umieć damaŭlacca z roznymi ludźmi. Ja dahetul siabie pierasilvaju, kab žyć mienavita pa takim scenary ŭklučanaści.
— Jakaja ciapier atmaśfiera siarod vašych kaleh? Ci padtrymlivaje niechta vašu pazicyju?
— My bačymsia, u asnoŭnym, na siesijach. Sa mnoj usie vitajucca, što ŭžo niadrenna (śmiajecca). Kamuści chapiła śmiełaści vykazać krytyku ŭ moj adras napramuju, a niechta robić heta na «Žoŭtych źlivach». Ad niekatorych pavažanych mnoj ludziej takoha brudu ja nie čakała navat u miežach dziełavoj etyki.
Biezumoŭna, adrazu paśla vybaraŭ nie adna ja chacieła niejkaj reakcyi ad ułady na toj hvałt, što adbyŭsia ŭ krainie. Ale deputaty na ŭsie zapyty atrymlivali vyklučna adpiski: heta nie ŭ vašaj kampietencyi. Pry tym, što pa zakonie deputaty nie prosta pradstaŭlajuć intaresy hramadzian, ale i abaraniajuć ich pravy, svabody. Na spravie ž navat moj zapyt u prakuraturu nakont niepravamiernaści karać ludziej za bieł-čyrvona-biełuju tkaninu na bałkonie pieranakiroŭvajecca ŭ MUS, i, chutčej za ŭsio, ja znoŭ atrymaju adpisku.
Nam daŭno treba zrabić zakanadaŭstva niedvuchsensoŭnym: kab jaho nie čytaŭ na svaju karyść niejki bok. I nam taksama patrebnaje pašyreńnie paŭnamoctvaŭ deputataŭ. Kab my pierastali čuć kožny raz: heta nie ŭ vašaj kampietencyi.
— U vas jość niejki strach za svajo žyćcio? Kali tak, jak vy ź im spraŭlajeciesia?
— Ja hatovaja da busikaŭ, što mohuć mianie zabrać, jašče sa žniŭnia. Paśla taho jak napisała zajavu na imia staršyni Minharsavieta z prośbaj daterminova skłaści ź mianie deputackija paŭnamoctvy. Hatovaja paśla taho, jak pačała zaŭvažać, što za mnoj sočać. Pryčym nie chavajučysia. Kali zrazumieła, što mianie prasłuchoŭvajuć. I kali mnie prostym tekstam skazali: kali patrapišsia znoŭ na maršy, to pojdzieš pa kryminałcy, a nie pa administracyjnaj spravie.
Kaniečnie, prosta tak žyć u hetych realijach niemahčyma. Tamu ja źviarnułasia pa psichałahičnuju dapamohu.
— Vy naradzilisia ŭ Rasii i niejak kazali, što, choć i žyviacie ŭ Biełarusi, adčuvajecie siabie ruskaj, pryčym «sa znakam jakaści». Cikava, ci niešta źmianiłasia?
— Viedajecie, raniej ja nie bačyła roźnicy pamiž biełarusami i ruskimi. Ciapier jana jość, i mnie chočacca dumać, što ja ŭsio ž biełaruska. Biełarusy ciapier prajaŭlajuć toj nabor maralnych jakaściaŭ, da jakich ja imknusia. Ludzi vierać u siabie, źjaiviłasia pačućcio svabody, spraviadlivaści, salidarnaści. I chočacca vieryć, što hetyja jakaści buduć nie sonnymi, a jarka vyjaŭlenymi.
Kamientary