U studzieni 2026 hoda ŭ Čačersku paśla maštabnaj rekanstrukcyi znoŭ adkryłasia haradskaja ratuša. Raboty na abjekcie, jaki źjaŭlajecca pomnikam architektury XVIII stahodździa i ŭvachodzić u «Załatoje kalco» Homielščyny, vialisia z 2024 hoda. Ciapier tut možna padniacca na naziralnuju placoŭku, vypić harbaty z hrafiniaj i pabačyć biŭni mamantaŭ.
Prajekt kaštavaŭ prykładna 2 miljony rubloŭ, srodki byli vyłučany ŭ ramkach dziaržaŭnaj prahramy pa pieraadoleńni nastupstvaŭ katastrofy na ČAES.
Da pačatku rabot histaryčny budynak padyšoŭ u stanie, jaki patrabavaŭ nieadkładnaha ŭmiašańnia. Apošni raz ramont tut pravodziŭsia ŭ kancy 2000-ch, adnak prablemy ź vilhaćciu i znosam draŭlanych kanstrukcyj zastavalisia niavyrašanymi.
Staryja draŭlanyja kanstrukcyi piaci viežaŭ — centralnaj i čatyroch vuhłavych — byli całkam demantavanyja. Dla ich adnaŭleńnia vykarystoŭvali śpiecyjalny brus, jaki pa indyvidualnaj zamovie vyrablali ŭ Rasii — tolki tam znajšłosia pradpryjemstva, zdolnaje vypuścić materyjał ź nieabchodnymi charaktarystykami tryvałaści.
Budynku viarnuli histaryčnuju vyšyniu ŭ 33 mietry i adnavili naziralnuju placoŭku ź fluhieram. Što praŭda, aktyvisty ŭ śfiery achovy spadčyny adznačajuć, što naziralnaj placoŭki histaryčna nie isnavała — jaje niama na fota pačatku XX stahodździa, ale jana jość na zdymkach savieckaha času, pierad vajnoj.
Taksama ŭnutry budynka stvaryli novuju vintavuju leśvicu z hranitu.
Kab vyrašyć prablemu pieraŭvilhatnieńnia muravanych ścien, prymianili śpiecyjalnuju sanirujučuju tynkoŭku. Jaje recepturu raspracoŭvali i vyrablali pad zakaz u Hrodnie.
Paśla zaviaršeńnia rekanstrukcyi ŭ budynku znoŭ adkryŭsia Čačerski historyka-etnahrafičny muziej, fondy jakoha naličvajuć bolš za 20 tysiač pradmietaŭ. Siarod najbolš kaštoŭnych ekspanataŭ — biŭni mamanta i pryłady pracy epochi palealitu (uzrost kala 30 tysiač hadoŭ), a taksama kalekcyja ŭnikalnych abrazoŭ Babickaj ikanapisnaj škoły. Asobnaja zała, «Tronnaja», pryśviečana pieryjadu hrafaŭ Čarnyšovych. Dla turystaŭ praduhledžany elemienty animacyi, naprykład, sustreča z akciorami ŭ kaściumach XVIII stahodździa, i dehustacyja pradukcyi miascovaha vinzavoda.
Hieamietryja zamiest chaosu
Unikalnaść Čačerskaj ratušy niemahčyma razhladać u adryvie ad historyi samoha horada. Da 1770‑ch hadoŭ Čačersk mieŭ typovuju dla siaredniaviečča chaatyčnuju płaniroŭku, sfarmiravanuju vakoł zamka i dziacinca.
Situacyja źmianiłasia paśla pieršaha padziełu Rečy Paspalitaj, kali ŭ 1774 hodzie rasijskaja impieratryca Kaciaryna II padaryła miastečka svajmu favarytu, pieršamu biełaruskamu hienierał-hubiernataru Zacharu Čarnyšovu. Hraf, jaki byŭ prychilnikam jeŭrapiejskaha kłasicyzmu, vyrašyŭ całkam pierabudavać pasielišča. Jon źnios staryja ŭmacavańni i ŭkaraniŭ novuju, stroha hieamietryčnuju sietku vulic.
Viadomy daśledčyk biełaruskaj architektury Juryj Čanturyja adznačaŭ, što płaniroŭka Čačerska maje dziŭnaje padabienstva z prajektam rekanstrukcyi Łondana paśla Vialikaha pažaru 1666 hoda aŭtarstva Krystafiera Rena. U asnovie lažała ideja stvareńnia vidavych pierśpiektyŭ, jakija zamykalisia architekturnymi daminantami.
U centry hetaj sistemy była pabudavana ratuša. Vakoł jaje, na adnolkavaj adlehłaści, raźmiaścili čatyry chramy-ratondy: try pravasłaŭnyja carkvy i adzin kaścioł, ź jakich da našych dzion acaleła tolki Spasa-Praabraženskaja carkva, aŭtarstva jakoj prypisvajecca Džakama Kvarenhi.
Sam budynak ratušy ŭ svajoj architektury spałučaje kłasicyzm z elemientami psieŭdahotyki, takimi jak śpičastyja zaviaršeńni akon, što było charakterna dla taho času.
A ci była ratuša?
Choć budynak tradycyjna nazyvajuć ratušaj, historyki dahetul spračajucca nakont jaho realnaj funkcyi. Dakumientalna nie vyznačana, ci vykonvaŭ hety budynak funkcyju mahistrata, dla jakoj pieršapačatkova pryznačaŭsia.
Jość vierahodnaść, što pryhožaja pabudova z vyraznymi viežami słužyła chutčej simvałam novaj ułady i centram horadabudaŭničaj kampazicyi, čym realnym administracyjnym abjektam. Zatoje dakładna viadomy bolš poźni los budynka: archiŭnyja dadzienyja śviedčać, što ŭ 1863 hodzie tut raźmiaščałasia sielskaje vučylišča, a ŭ 1884 hodzie — apteka.
Siońnia, paśla zaviaršeńnia restaŭracyi, budynak praciahvaje słužyć horadu, ciapier užo ŭ jakaści zachavalnika jaho historyi.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆAdnavili most tam, dzie jaho nie mahło być, bo nie zmahli znajści jaho realnaje miesca. Što za restaŭracyja adbyvajecca ŭ Žyličach?
Padčas restaŭracyi sinahohi ŭ Vaŭkavyskim rajonie znajšli padmurak nieviadomaha budynka
Pad Ružanskim pałacam adkrylisia nieviadomyja raniej sutareńni — jany vytrymali pažary i ciažkuju budaŭničuju techniku
Kamientary
Našy Historyki siońnia robiać šmat dzie tolki dazvolenaju impieryj historyju Biełarusi -Litvy, cikava na fatazdymkie ikony , Ŭnijacki styl ? 19s. Akupacyja, biez supracivu, dziela Maskoŭskich impieryjalistaŭ i ich słužak vandroŭki