На працягу дзесяцігоддзяў агенты кубінскай разведкі лічыліся «зоркамі» Халоднай вайны: яны паспяхова прадухілялі замахі на Фідэля Кастра, вербавалі высокапастаўленых амерыканскіх чыноўнікаў і ахоўвалі кіраўнікоў дзяржаў ад Анголы да Панамы. Аднак захоп венесуэльскага дыктатара Нікаласа Мадура — аднаго з самых каштоўных кліентаў Гаваны — нанёс сур'ёзны ўдар па рэпутацыі гэтых спецслужбаў. Пра гэта піша WSJ у сваім аналітычным матэрыяле.
Элітныя падраздзяленні ЗША пачалі штурм рэзідэнцыі Мадура каля 2‑й гадзіны ночы ў суботу, 3 студзеня, па мясцовым часе. Амерыканскія вайскоўцы захапілі дыктатара разам з жонкай яшчэ да таго, як тыя паспелі схавацца ў бункеры.
Па словах старшыні Аб'яднанага камітэта начальнікаў штабоў генерала Дэна Кейна, аперацыя стала вынікам шматмесячнай працы разведкі ЗША і ўдзелу як мінімум аднаго інфарматара ўнутры венесуэльскага ўрада. Гэты чалавек дапамог зразумець звычкі Мадура: што ён еў, што насіў, дзе спаў і якія ў яго былі хатнія жывёлы.
Маштабныя страты Кубы
Як піша WSJ, кубінскі ўрад пацвердзіў гібель 32 афіцэраў, якія належалі да Рэвалюцыйных узброеных сіл і Міністэрства ўнутраных спраў. Менавіта яны складалі аснову аховы Мадура. Прэзідэнт Кубы Мігель Дыяс-Канель абвясціў двухдзённую жалобу па загінулых, назваўшы іх ахвярамі «тэрарыстаў у імперскай форме».
Аднак, паводле ацэнак былых агентаў і дысідэнтаў, на якіх спасылаецца выданне, рэальная колькасць задзейнічаных сіл была значна большай. Мяркуецца, што асабістую бяспеку Мадура забяспечвалі каля 140 кубінскіх афіцэраў. Дзясяткі з іх, як паведамляецца, атрымалі раненні або цяжкія апёкі падчас ракетнага абстрэлу і разлёту асколкаў. Міністр абароны Венесуэлы Уладзімір Падрына Лопес таксама пацвердзіў, што ЗША знішчылі значную частку службы бяспекі.
Што яшчэ горш для рэпутацыі кубінцаў, як заўважае былы міністр замежных спраў Мексікі Хорхэ Кастаньеда, яны не змаглі нанесці амерыканцам ніякай шкоды: ЗША не страцілі ніводнага салдата і ніводнай адзінкі тэхнікі.
Кубінская сістэма бяспекі
Як адзначае WSJ, савецкі КДБ доўгі час абапіраўся на шырокія сеткі кубінскіх інфарматараў у Лацінскай Амерыцы і Афрыцы, а досвед кубінцаў у абароне саюзнікаў, выяўленні хваляванняў і падаўленні іншадумства стаў прыбытковым прадметам экспарту. Пасля распаду Савецкага Саюза менавіта багатая нафтай Венесуэла стала выратавальным колам для кубінскай эканомікі і спецслужбаў.
Цяпер жа гэты саюз пад пагрозай. Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп заявіў, што Куба «гатовая абрынуцца», а дзяржсакратар Марка Рубіа дадаў, што «гэты бедны востраў захапіў Венесуэлу», і цяпер для яго надышлі цяжкія часы.
Былы афіцэр кубінскай разведкі Энрыке Гарсія, які збег у ЗША, тлумачыць логіку кубінскага рэжыму: людзі могуць галадаць, але рэпрэсіўны апарат павінен мець прывілеі. Калі ж рэжым страціць эканамічную падтрымку з боку Венесуэлы, ніякая сістэма не вытрымае на фоне беспрэцэдэнтнага эканамічнага крызісу на самім востраве.
Аўтар артыкула звяртае ўвагу на ўражальныя маштабы кубінскай машыны бяспекі. Для беднага вострава з насельніцтвам каля 10 мільёнаў чалавек разведвальная структура выглядае гіганцкай — яна налічвае каля 100 тысяч супрацоўнікаў.
Агенты ёсць літаральна ўсюды: на працоўных месцах, у школах і нават у кінатэатрах, а сетка інфарматараў ахоплівае кожны гарадскі квартал. Спецслужбы маюць сродкі для маніторынгу тэлефонных і кіберкамунікацый, а іх супрацоўнікі славяцца ўменнем праводзіць тайныя ператрусы ў дамах, не пакідаючы слядоў.
Гэты апарат даказаў сваю эфектыўнасць, задушыўшы пратэсты на Кубе ў 2021 годзе, а таксама адыграў ключавую ролю ў падаўленні апазіцыі ў Венесуэле.
Менавіта высокапастаўленыя афіцэры кубінскай вайсковай разведкі курыруюць велізарны сілавы блок Венесуэлы — перадусім таму, што ў іх уласных шэрагах рэдка здараюцца выпадкі ўкаранення чужых агентаў або дэзерцірства.
Групу кубінскай разведкі і бяспекі ў краіне ўзначальвалі ветэраны службы, у тым ліку Асдрубаль дэ ла Вега. Гэты афіцэр быў «ценем» Мадура і спаў у пакоі побач са зрынутым дыктатарам. Пра лёс дэ ла Вега на гэты момант нічога невядома.
Фатальная памылка разведкі
Як адзначае Седрык Лейтан, былы афіцэр вайсковай разведкі ЗША, разведка мае абсалютна крытычнае значэнне для аховы VIP-персон, аднак памылковыя дапушчэнні і ідэалагічная зашоранасць могуць пагоршыць здольнасць прымаць адэкватныя рашэнні.
У якасці прыкладу правільных паводзін эксперт прыводзіць прэзідэнта Расіі Уладзіміра Пуціна: як былы афіцэр КДБ, той прыкладае велізарныя намаганні, каб захоўваць поўную сакрэтнасць наконт сваіх перамяшчэнняў, дэталяў пражывання і працоўных месцаў.
На думку Лейтана, лад жыцця, штодзённыя звычкі і руціна, якія могуць здавацца банальнымі, насамрэч становяцца крытычна важнымі для выкарыстання ўразлівасцяў кіраўнікоў дзяржаў. Менавіта гэта і стала фатальным для Мадура. Лейтан выказвае здзіўленне, чаму венесуэльскі лідар не схаваўся ў якой-небудзь непрыкметнай кватэры пасярод Каракаса або ў сельскай мясцовасці.
«Калі вы сапраўды спрабуеце пазбегнуць арышту, вы ідзяце ў месцы, пра якія людзі не ведаюць», — цытуе словы эксперта WSJ.
Цяпер чытаюць
«Муж сышоў з Сіплым і Малым». Імаверна, пад Краматорскам украінцы адным махам убайдосілі трох беларускіх наёмнікаў18
Каментары