Здароўе44

Хочаце жыць доўга — шукайце раён з нармальнымі дрэвамі. Навукоўцы высветлілі, што дрэвы ратуюць ад інфарктаў, а газоны могуць нават нашкодзіць здароўю

Шмат гадоў азеляненне лічылася нечым аднародным: маўляў, галоўнае, каб было больш зеляніны. Але новае маштабнае даследаванне амерыканскіх вучоных паказала, што азеляненне бывае розным. Пакуль дрэвы пад вокнамі рэальна ратуюць нашы сасуды і сэрца, простыя палеткі і газоны могуць нават пагаршаць статыстыку. 

У сучасных жылых раёнах у Беларусі дрэвавыя насаджэнні практычна адсутнічаюць, азеляненне тэрыторыі складаюць лапікі газонаў паміж парковак. Фота: забудоўшчык ЖК Мінск Свет

Новая праца амерыканскіх навукоўцаў, апублікаваная ў часопісе Environmental Epidemiology, упершыню дэталёва разабрала ўплыў розных тыпаў расліннасці на здароўе сэрца, выкарыстаўшы для гэтага штучны інтэлект і погляд з ракурсу пешахода, заўважыў тэлеграм-канал cybulinka.

Погляд вачыма пешахода

Даследчыкі ўжылі алгарытмы глыбокага навучання для аналізу 350 мільёнаў панарам сервісу Google Street View па ўсіх Злучаных Штатах. Нейрасетка літаральна па пікселях разбірала кожную выяву, вылучаючы дрэвы, траву і іншую зеляніну (кусты ці кветкі).

Штучны інтэлект аналізуе вулічныя панарамы: алгарытм падзяляе выяву на пікселі, пазначаючы дрэвы цёмна-зялёным колерам, траву — светла-зялёным, а іншую расліннасць (кветкі і кусты) — жоўтым. Такім чынам навукоўцы змаглі дакладна падлічыць долю кожнага тыпу зеляніны, якую бачыць пешаход. Фота: Environmental Epidemiology

Гэтыя звесткі супаставілі з гісторыяй здароўя 88 788 удзельніц маштабнага «Даследавання здароўя медсясцёр» (Nurses’ Health Study), за якімі назіралі на працягу 18 гадоў. Такі падыход дазволіў навукоўцам ацаніць менавіта тое асяроддзе, якое людзі бачаць штодзень перад сваімі вокнамі і падчас прагулак.

Дрэвы ратуюць, трава — не заўсёды

Вынікі аналізу былі неадназначнымі.

Навукоўцы зафіксавалі, што высокі працэнт бачных дрэў у радыусе 500 метраў ад дома статыстычна звязаны са зніжэннем рызыкі сардэчна-сасудзістых захворванняў, прычым гэтая сувязь была найбольш выразнай для ішэмічнай хваробы сэрца.

У той жа час павелічэнне плошчы газонаў і іншай нізкай расліннасці, наадварот, карэлявала з павышэннем рызыкі захворванняў. Гэтыя высновы засталіся ў сіле нават пасля ўліку такіх фактараў, як узровень даходаў, забруджванне паветра, шчыльнасць насельніцтва і лад жыцця пацыентак.

Чаму газон можа быць шкодным?

Тлумачэнне такой розніцы крыецца ў фізіялагічных і экалагічных механізмах.

Дрэвы значна больш эфектыўна зніжаюць стрэс праз прамы псіхафізіялагічны адказ арганізма, а таксама выдатна спраўляюцца з нейтралізацыяй гарадскога шуму, фільтрацыяй паветра і змякчэннем экстрэмальнай спёкі дзякуючы магутнаму ценю.

Трава і дробныя кусты такіх ахоўных уласцівасцяў практычна не маюць. Больш за тое, утрыманне ідэальных газонаў часта патрабуе выкарыстання пестыцыдаў і рэгулярнай працы шумных газонакасілак з рухавікамі ўнутранага згарання, што стварае дадатковую нагрузку на экалогію і нервовую сістэму.

Таксама вялікія травяністыя прасторы ў ЗША часта з'яўляюцца прыкметай раёнаў з нізкай шчыльнасцю забудовы, дзе гарадское асяроддзе не спрыяе шпацырам, прымушаючы жыхароў залежаць ад аўтамабіляў.

Карты шчыльнасці азелянення ў Нью-Ёрку, Чыкага і Сан-Францыска, складзеныя на аснове аналізу вулічных здымкаў. Цёмна-зялёны колер паказвае месцы з максімальнай канцэнтрацыяй дрэў (да 48% плошчы выявы), травы (да 18%) або кветак і палёў (да 3%). Навукоўцы выкарыстоўвалі сетку з крокам у 100 метраў для максімальнай дакладнасці. Фота: Environmental Epidemiology

Даследчыкі падкрэсліваюць, што выкарыстанне агульных спадарожнікавых індэксаў зеляніны магло раней маскаваць гэтую неаднароднасць, змешваючы карысныя дрэвы з патэнцыйна шкоднымі фактарамі, звязанымі з утрыманнем газонаў.

Вердыкт для каменных джунгляў

Для жыхароў такіх гарадоў, як Мінск, дзе ў новых раёнах усё азеляненне складаецца з травы і кволых саджанцаў паміж палямі заасфальтаваных парковак, гэтае даследаванне гучыць як трывожны сігнал. 

Для грамадскага здароўя гэта азначае неабходнасць перагляду стратэгій азелянення гарадоў. Навукоўцы заклікаюць палітыкаў і архітэктараў надаваць прыярытэт менавіта развіццю «гарадскіх лясоў» і захаванню дарослых дрэў, бо інвестыцыі ў дрэвавы масіў прыносяць значна большы медыцынскі эфект, чым стварэнне звычайных лугоў і кветнікаў.

Каментары4

  • :/
    01.02.2026
    "шукайце раён з нармальнымі дрэвамі"
    Дрозды что ли?
  • Плюшкі Карлсана
    02.02.2026
    Большая частка польскіх гарадоў) Лясы ўразаюцца звонку ў гарады і растуць проста ў горадзе. Праўда не могуць даць рады дзікам і лістам і прышчэпкі ад шаленства па гарадах раскідваць, але няхай ужо. У Менску ж нешта падобнае было да Лукі - зялёны перыметр. І яшчэ ў пары раёнаў засталося.
  • Ё адваротны бок, пра які мала хто піша
    02.02.2026
    Плюшкі Карлсана , у польскіх гарадах (асабліва ўзімку) вельмі бруднае паветра - паглядзіце адпаведныя сэрвісы якія манітораць якасць паветра, там проста жах, у некаторых польскіх гарадах якасць горай чым у самых брудных і шматнаселеных гарадах Індыі.

Палітвязняў па ўсёй краіне апытваюць: пасля памілавання вы хочаце застацца ў Беларусі ці з'язджаць?9

Палітвязняў па ўсёй краіне апытваюць: пасля памілавання вы хочаце застацца ў Беларусі ці з'язджаць?

Усе навіны →
Усе навіны

Калеснікава адказала, ці праўда, што яна схуднела да 45 кг у калоніі12

Маразы адступяць у чацвер

Севярынец звярнуўся да Калеснікавай: Маша, ты наша!22

Наўседа: Я буду сярод тых, хто найбольш жорстка патрабуе падаўжэння санкцый ЕС супраць Беларусі7

Міліцыя знайшла нечаканую нагоду аштрафаваць мінчука за ролік у сацсетках8

Ініцыятыва «Будзьма беларусамі!» прызнаная «экстрэмісцкім фармаваннем»6

Найхаладней гэтай ноччу было на Палессі, але мінімум не пабіты

У Мінсувязі патлумачылі, чаму так і не адмянілі роўмінг з Расіяй3

Белпол: «Эпштэйн не даехаў да Беларусі». А кім былі бацькі яго каханкі Карыны Шуляк?9

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Палітвязняў па ўсёй краіне апытваюць: пасля памілавання вы хочаце застацца ў Беларусі ці з'язджаць?9

Палітвязняў па ўсёй краіне апытваюць: пасля памілавання вы хочаце застацца ў Беларусі ці з'язджаць?

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць