Nikoli nie vyžyvaje toj narod, jaki ŭsprymaje traktoŭku svajoj historyi vačyma susieda.
Nicše
Z 24 pa 26 červienia Viciebsk šumliva adznačyŭ čarhovy raz śviata horada — «Viciebsku — 1042!».
Da hetaha śviata prymierkavali ŭračystaje adkryćcio pomnika naŭharodskamu kniaziu Alaksandru Nieŭskamu z žonkaj, «viciebskaj kniazioŭnaj Alaksandraj», i synam Vasilom.
Historyja z uźviadzieńniem pomnikaŭ čužyncam u horadzie pačałasia ŭ 2009 hodzie, kali adździeł kultury harvykankama abviaściŭ konkurs na najlepšy prajekt pomnikaŭ kijeŭskaj kniahini Volzie i kniaziu Alaksandru Nieŭskamu. Pry hetym nijakaha letapisnaha abhruntavańnia metazhodnaści takoha prajekta dla horada nie isnuje. Usie abhruntavańni byli pabudavany na chłuśni.
Navukoŭcy, žurnalisty, nieabyjakavyja da historyi Biełarusi z abureńniem vykryvali chłuśniu viciebskich čynoŭnikaŭ. Zhodna z Naŭharodskim letapisam, viadoma, što kniaź Alaksandr Nieŭski ŭ 1239 hodzie braŭ šlub z dačkoj połackaha kniazia Bračysłava kniazioŭnaj Paraskievaj, viančańnie adbyłosia ŭ horadzie Taropiec. Ale viciebskim amataram rasijskaj mifałohii vielmi karcieła ŭźvieści svaich kumiraŭ na pjedestały. Usialakija viersii davodzilisia viciebskimi mifaplotami. Kančatkova vydumali nieisnujučuju viciebskuju kniazioŭnu Alaksandru. Pa ich viersii, kniaź Alaksandr Nieŭski vyznačyŭsia vajskovymi pieramohami nad litoŭcami (heta značyć, našymi prodkami), a Viciebsk jon adnojčy naviedaŭ paśla čarhovaj bitvy z «litoŭcami» (pad Usiaviatami), kab zabrać svajho syna Vasila. Jak syn apynuŭsia ŭ Viciebsku, letapis chłuśni maŭčyć.
Treba adznačyć, što tolki dziakujučy Alaksandru Kosincu, jaki pry kancy 2009 hoda byŭ pryznačany staršynioj Viciebskaha abłvykankama, u horadzie źjaviŭsia ŭ 2014 hodzie pomnik słavutamu kniaziu Viciebska i našaj dziaržavy VKŁ Alhierdu. A Kosiniec prymusiŭ haradskich čynoŭnikaŭ najpierš uźvieści pomnik kniaziu-vaicielu Alhierdu. Mifičnaj «zasnavalnicy horada» kniahini Volzie adviali pakul miesca na placoŭcy kompleksu «Załatoje koła Viciebska «Dźvina» ŭ vyhladzie draŭlanaj 3-mietrovaj skulptury.
2016 hod abvieščany Hodam nacyjanalnaj kultury Biełarusi. Ale viciebskija haradskija kiraŭniki cynična ihnarujuć niaśmiełyja namahańni respublikanskich uład pa nacyjanalnym adradžeńni, bo jany vychavanyja na pryncypach sumnaviadomaha Muraŭjova-viešalnika: «čto nie dodiełał raśsijskij štyk, to dodiełajet russkaja škoła».
Hodzie nam siłu prybłudaŭ vialičyć
Dziećmi, bahaćciem radzimaj ziamli!
Našy zahony daŭno ŭžo nas kličuć,
Našy zahony, što ziellem zraśli.
Dosyć išli na čužym pavadku my
Doŭhija vieki biaź viery ŭ siabie;
My ŭžo nia tyja, — inakšyja dumy
Vyraśli z nami, zavuć k baraćbie.
<…>
Hodzie nam jeści abjedki i kości,
Złybiadzie ŭsiakaj pakłony daryć!
Haspadary my ŭ siabie, a nie hości,
Čas k panavańniu nam śled cierabić!
«Miesiacami ŭ kabinie, na siabie zabiŭ. I staŭ pytać: moža, žonka taksama budzie pracavać?». Čamu emihracyja raźbivaje siemji i što rabić, kab usio papravić3434
Kamientary