Dura lex

Piša ekanamist Janka Bahasłoŭ.

Nie maja heta sprava, ale ž mienavita ŭ takija spravy zaŭždy karcić usunuć svoj nos. Navat tady, kali novy zakon ab pravapisie [antonim – nieŭnarmavanaje levačytańnie] moža nie paśpieć uvabracca ŭ moc praz zapusk Vielkaha hadronnaha kałajderu. Adyli, kali vy čytajecie NN, to ŭ kałajdery vy nia vierycie, inakš daŭno b bavili čas za jakimści (škodnym) ulublonym zaniatkam. Dyk voś, kolki słovaŭ…

… da adeptaŭ

Prychilnikam klasyčnaha pravapisu, jakija nia mohuć čytać teksty, napisanyja narkamaŭkaj, prapanuju paraŭnać «Ładździu rospačy» Karatkieviča ź lubym tvoram, drukavanym «taraškievicaj» (aproč Baradulina). Adeptam unarmavanaha pravapisu – pasłuchajcie ludziej, jakija nia čuli movy ad tych, chto havaryŭ na joj žyćcio – babul dy dziadul (nu, i Bułhakava, viadoma ž :)). Na forumach NN vielmi dakładna zaŭvažyli, što ŭ słovie «śviet» miakkaha znaku ad ich nie dačakajeśsia.

…da tych, chto chto vitaje

Tut usio vielmi prosta. Jość dźvie movy. Na adnoj movie možna pisać jak zaŭhodna. Na druhoj movie za pamyłki praduhledžanyja pakarańni. Jakuju movu abiaruć baćki dla svaich dziaciej? Adkaz vidavočny. Heta – słova ad ekanamista, jaki viedaje, što ludzi reahujuć na stymuły. I jaki viedaje, što normy, jakija ŭstaloŭvajucca štučna, zaŭždy pieraškadžajuć raźvićciu.

…da tych, chto saramacić

Chto ŭpeŭnieny, što pikiety ci navat vielkija šeści suprać zakryćcia vydańniaŭ, što ciapier drukujucca ŭ papiarovych versijach, buduć mieć plon? I chto budzie spračacca z tym, što hetyja vydańni robiać i zrobiać vializny ŭniosak u raźvićcio biełaruskaj movy – nia toj, u jakoj jość «ździełki», «dahavory» i «bahatyry», a toj, dzie «ŭhody», «damovy» i «asiłki».

… da tych, chto piša pra prezydentaŭ

Mahu prapanavać niekalki paradaŭ, hruntavanych na ŭłasnym dośviedzie. Naprykład, navošta pisać «Prezydent Pucin», kali dastatkova napisać prosta «Pucin»? Kali ŭžo nadta karcić nazvać Pucina prezidentam, to napišycie słova «prezydent» na pačatku skazu. Narešcie, zusim nieabaviazkova pisać «dekret (ci ŭkaz albo dyrektyva) prezydenta Pucina» – bo nichto akramia prezydenta takija dakumenty nie vydaje. Vyraz «prezydent Pucin padpisaŭ dekret» amal va ŭsich vypadkach lohka transfarmujecca ŭva frazu «byŭ pryniaty dekret», a kali nie – to ŭ dva ŭzhadanyja raniej varyjanty.

…da tych, chto drukuje knižki

Knižki hałaŭniejšyja za zakony, prezidentaŭ i adeptaŭ. Zrešty, jakaja-kolečy acaleje paśla čarhovaha kałajderu (pryčym papiarovaja knižki lepšyja za aŭdyjo, bo kab prajhrać aŭdyjoknižki, naščadkam daviadziecca vynajści taki samy farmat zapisu, što isnuje zaraz). Dyk pra knižki. Nichto nie zabaronić drukavać ich klasyčnym pravapisam za miažoj (a mo i ŭ Biełarusi). Nichto nia skaža, što toje, što drukujecca zaraz «narkamaŭkaj», kiepskaje j niepatrebnaje. Ale šmat chto skaža, što drukujecca chalerna mała. A ja skažu, što zusim nie drukujecca knižak dla maleńkich-maleńkich dzietak. Knižak-kardonak. Jakija nie padziare j nia źjeść dziciatka, jakomu cikava pahartać knižku dy pasłuchać, jak mama čytaje troški tekstu kala vialikich i pryhožych malunkaŭ. Knižki dla bolšańkich dzietak jość. Šmat jakija byli – dbańniem «Mastackaj litaratury» j «Junactva». Ale čamu baćki pavinny kuplać ich, kali ich dzietki pačali svajo znajomstva z knižkami z rasiejskaje movy? Ludzi reahujuć na stymuły…

«Naša Niva» robić vialikuju spravu, što vydaje svaju «biblijateku», ale ž dahetul ŭ joj niama dziciačych knižak. «Kapitan Tanaka» musiŭ źjavicca raniej za «Dzień bubna» – dobruju knižku, ale ž dla darosłych. A jašče raniej za Tanaku musiŭ pačacca całkam biznes-prajekt – vydaviectva jakasnych biełaruskamoŭnych knižak-kardonak z tymi samymi «ładkami-ładuškami», «saroka-saroka» i «idzie kaza rahataja» (jakija jość, musić, va ŭsich słavianskich movach).

… da NN

Dziakuj za toje, što vy robicie! Škada tolki, što kałajder zapuskajuć…

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0