Rasijskija ŚMI paviedamlajuć, što sustreča Uładzimira Pucina i Alaksandra Łukašenki moža adbycca raniej, čym mierkavałasia. Sajt znak.com piša, što manachaŭ Vałaamskaha manastyra papiaredzili ab pryjeździe kiraŭnikoŭ krain 11 lipienia. Raniej havaryłasia, što kiraŭniki Rasii i Biełarusi mohuć zajechać na Vałaam paśla Forumu rehijonaŭ, jaki budzie adbyvacca 18 lipienia ŭ Sankt-Pieciarburhu.
Vałaam — heta vialikaja vyspa ŭ Ładažskim voziery. U pierakładzie z karelskaj movy «vałaam» značyć «hornaja miascovaść, uzvyšanaść». Kareły i finy byli tytulnym nasielnictvam hetaha rehijonu ŭ raniejšyja časy. Viadomaść Vałaam nabyŭ dziakujučy mužčynskamu manastyru. Lehiendy śćviardžajuć, što ŭpieršyniu kryž na vałaamskich harach pastaviŭ apostał Andrej Pieršazvanny.
«Kaniečnie, nijakaha Andreja Pieršazvannaha ŭ Vałaamie nie było. Sprava ŭ tym, što dakładna viadoma, što apostał Piotr byŭ u Rymie, tam jaho ŭkryžavali. U svaju čarhu Vizantyja ŭziała ŭ jakaści simvała brata Piatra, Andreja, mienavita jaho Isus pieršym paklikaŭ u vučni, tamu jon i maje imia Pieršazvanny. Kanstancinopalu, jaki zmahaŭsia za pieršynstvo z Rymam, treba była takaja lehienda. Možna pračytać u «Apovieści minułych časoŭ», što Andrej Pieršazvanny prapaviedavaŭ na ŭzhorkach Kijeva, tam jaho taksama nie było. Vizantyi Andrej byŭ patrebny ŭ procivahu tamu, što ŭ Ryma byŭ Piotr. Vatykan z hetym nie spračajecca», — kaža historyk carkvy Anatol Sidarevič.
Tym nie mienš, miescy ŭ Vałaamie sapraŭdy daŭno namolenyja. «Heta stary manastyr, jaki byŭ zasnavany jašče ŭ časy Naŭharodskaj Respubliki. Ale Noŭharad nie zajmaŭsia rusifikacyjaj, a zajmaŭsia, kali tak možna skazać, pravasłavafikacyjaj. Sapraŭdy, prapaviedavali», — raskazvaje historyk.
Pa słovach Sidareviča, siońniašni Vałaamski manastyr maje dačynieńnie da staroha tolki pa miescy znachodžańnia. «U čas ruska-finskaj vajny Vałaam nieadnarazova bambardziravaŭsia Čyrvonaj Armijaj, u vyniku ŭ 1939 hodzie manachi pakinuli manastyr i syšli ŭhłyb Finlandyi, dzie zasnavali ŭ Chiejniaviesi Nova-Vałaamski manastyr, nastajacielem byŭ ihumien Charyton (Dunajeŭ), jaki ŭznačalvaŭ i manastyr u Vałaamie.
«Heta taki dobry kulturny centr, z vydatnaj biblijatekaj. Usio robicca pa-jeŭrapiejsku. Nova-Vałaamski manastyr źjaŭlajecca častkaj Finlandskaj pravasłaŭnaj carkvy», — kaža Sidarevič.
U saviecki čas u manastyry spačatku dziejničała škoła bocmanaŭ, a paśla tam adkryli Dom invalidaŭ vajny i pracy. Ahułam na vostravie było bolš za tysiaču invalidaŭ, źviezienych z Maskvy, Leninhrada i inšych kutkoŭ SSSR. «Psavali haradski piejzaž, tamu Stalin zahadaŭ adpravić ich na Vałaam. Trahičnaje miesca dla ŭdzielnikaŭ vajny», — kaža Sidarevič. Adnaviŭ pracu Vałaamski manastyr tolki naprykancy 1980-ch hadoŭ.
«Pucin, mabyć, budzie nastojvać na tym, na čym nastojvaje ad pačatku 2000-ch: na ŭvachodžańni Biełarusi ŭ skład Rasii. Jakaja jamu roźnica, dzie heta rabić: u Sočy, u Aharovie pad Maskvoj, ci ŭ Vałaamie?» — padzialiŭsia svaimi razvahami Anatol Sidarevič.
Kamientary