Pamierła Zoja Smarščok-Žalazoŭskaja, biełaruskaja dziajačka ŭ Bielhii
Napiaredadni Vialikadnia biełaruskuju dyjasparu ŭ Belhii napatkała sumnaja navina. U subotu, Z krasavika, adyjšła da Hospada spadarynia Zoja Smarščok‑Žalazoŭskaja, udava pravasłaŭnaha śviatara Aŭhiena Smarščka.
Spadarynia Zoja naradziłasia 15 śniežnia 1922 h. u vioscy Starajelnia Kašaleŭskaj hminy Navahradskaha vajavodstva ŭ Zachodniaj Biełarusi. U časie II Suśvietnaj vajny, budučy biełaruskaj patryjotkaj jana ŭstupiła ŭ šerahi Sajuzu Biełaruskaj Moładzi. Heta stałasia pryčynaj taho, što z nastupleńniem Čyrvonaj Armii jana była vymušana źjechać u Hiermaniju.
Paśla vajny, kali rodny kraj apynuŭsia ŭžo pad tryvałaj balšavickaj navałaj, spadarynia Zoja zastałasia ŭ Niamieččynie i nieŭzabavie pierajechała ŭ Belhiju. Tut, dziakujučy vatykanskaj stypiendyi, jakuju Apostalskaja Stalica ŭstalavała dla abiazdolenych biełaruskich studentaŭ pa chadajnictvu hreka‑katalickaha śviatara fłamandskaha pachodžańnia ajca Roberta van Kavelarta, jana pastupiła ŭ Lovenski Katalicki Universitet (KUL), paśla zaviaršeńnia jakoha atrymała dyplom farmaceŭta.
Zastajučysia patryjotkaj, jakoj baleła duša za los Biełarusi, jašče ŭ studenckija hady jana dałučyłasia da biełaruskaha patryjatyčnaha ruchu, staŭšysia siabram Zhurtavańnia Biełaruskich Studentaŭ Belhii, zasnavanym u 1948 hodzie.
U 1950 h. vyjšła zamuž za svajho kalehu pa Lovenskamu Katalickamu Universitetu biełarusa Aŭhiena Smarščka, jaki ŭ chutkim časie staŭ pravasłaŭnym śviatarom…
… Aktyvizacyju biełaruskaha žyćcia ŭ Belhii na pačatku 2000‑ch hadoŭ sp. Zoja sustreła z radaściu i ažyŭleńniem. Pry zakładańni Biełaruskaj Hreka‑Katalickaj parafii ŭ Antverpanie ŭ 2002 hodzie jana akazała mocnuju maralnuju padtrymku i stałasia dabradziejkaj parafii. Kaštoŭnym dla parafijalnaj biblijateki staŭsia jaje dar — niekalki skryniaŭ biełaruskich knihaŭ. Pamiatujučy pra toje, što muž spadaryni Zoi byŭ pravasłaŭnym śviatarom, vierniki vykazvali joj hłybokuju pašanu i łaskava nazyvali matuškaj, adčuvajučy vialiki duchoŭny ŭzdym ad jaje prysutnaści za Nabaženstvam.
U 2004 hodzie sp. Zoja była adnym z arhanizataraŭ i hanarovych udzielnikaŭ Źjezdu novaj chvali emihracyi ŭ Antverpanie, i ŭ nastupnyja hady aktyŭna ŭdzielničała va ŭsich mierapryjemstvach, arhanizavanych Biełaruskaj emihracyjaj. Ale čas, jaki nikoha nie škaduje i šanuje, adymaŭ u jaje ŭsio bolej i bolej siłaŭ i zdaroŭja… I voś, u Vialikuju Subotu pierad Vialikadniem, 3 krasavika 2010 hodu matuška Zoja Smarščok‑Žalazoŭskaja adyjšła na viečny spačyn u Niabiesnuju Ajčynu.
Pachavańnie Zoi Smarščok-Žalazoŭskaj prajšło 10 krasavika.
Napačatku adbyłosia adpiavańnie pavodle pravasłaŭnaha abradu ŭ katalickaj carkvie Najśviaciejšaj Baharodzicy ŭ Hevery kala Lovenu, paśla čaho jana była pachavana ŭ siamiejnym sklepie na tamtejšych mohiłkach, dzie ŭžo 26 hod spačyvaje jaje muž śviatar Aŭhien Smarščok.
Kamientary