Jak kitajskaja sietka vysokachutkasnych čyhunak paskoryła najbujniejšuju mihracyju nasielnictva ŭ śviecie
Za dva dziesiacihodździ Kitaj pabudavaŭ bolš za 50 tysiač kiłamietraŭ vysokachutkasnych čyhunak i złučyŭ imi 97% haradoŭ z nasielnictvam bolš za paŭmiljona čałaviek. Štohod pierad śviatkavańniem Miesiacovaha Novaha hoda ŭ krainie adbyvajecca najbujniejšaja ŭ śviecie siezonnaja mihracyja: za 40 dzion ździajśniajecca kala paŭmiljarda čyhunačnych pajezdak, i amal try čverci pasažyraŭ jeduć ciahnikami, što raźvivajuć chutkaść bolš za 200 km/h. Jak Kitaj zdoleŭ hetaha dasiahnuć, raskazvaje The Financial Times.
Jašče ŭ pačatku 2000‑ch u Kitai nie isnavała sučasnaj sietki vysokachutkasnych čyhunak. Situacyja źmianiłasia ŭ 2003 hodzie, kali na paŭnočnym uschodzie krainy adkryłasia pieršaja linija pamiž Cyńchuandaa i Šeńjanam, raźličanaja na ruch ciahnikoŭ z chutkaściu kala 200 km/h. Mienavita z hetaha prajekta pačałosia imklivaje raźvićcio sistemy, jakaja praz dva dziesiacihodździ stanie najbujniejšaj u śviecie.
U siaredzinie 2000‑ch Kitaj pačaŭ budavać mahistrali, jakija złučali hałoŭnyja ekanamičnyja centry: Piekin, Šanchaj, Huančžou. Asablivym prajektam stała linija Piekin — Huančžou praciahłaściu bolš za 2 tysiačy kiłamietraŭ, jakaja złučyła stalicu z paŭdniovym partovym rehijonam.
Paralelna čyhunka rušyła ŭhłyb krainy — u zachodnija i paŭnočna-zachodnija pravincyi. Linija Łańčžou — Sińczian stała simvałam intehracyi addalenych terytoryj u ahulnanacyjanalnuju infrastrukturu.
Jak adznačaje vydańnie, pieršapačatkovy impuls raźvićciu daŭ były ministr čyhunak Lu Čžycziuń, jakoha prazvali «Lu-skakun» za jaho hrandyjoznyja ambicyi. Mienavita ŭ pieryjad, kali jon byŭ ministram, pačałosia imklivaje pašyreńnie sietki. U 2011 hodzie jon byŭ źniaty ŭ ramkach antykarupcyjnaha rasśledavańnia, ale maštabny kurs na raźvićcio infrastruktury zastaŭsia.
Pavodle acenki Suśvietnaha banka, u 2019 hodzie Kitaj vydatkoŭvaŭ na budaŭnictva chutkasnaj čyhunki ad 17 da 21 miljona dalaraŭ za kiłamietr. Heta značna mienš, čym kaštuje anałahičnaje budaŭnictva ŭ zachodnich krainach.
Ekśpierty tłumačać heta maštabnaściu prajektaŭ, standartyzacyjaj kanstrukcyj, adnosna tannaj ziamloj i chutkimi administracyjnymi pracedurami. Klučavuju rolu adyhrała dziaržava.
Da 2020 hoda praciahłaść vysokachutkasnych čyhunak u Kitai pieravysiła 37 tysiač kiłamietraŭ, a na pačatak 2026 hoda sietka naličvaje ŭžo bolš za 50 tysiač kiłamietraŭ. Heta našmat bolš, čym ahulnaja praciahłaść chutkasnych čyhunak u Jeŭrapiejskim sajuzie, dzie ich kala 8,5 tysiačy kiłamietraŭ (pa stanie na 2023 hod).
Siońnia sietka achoplivaje 97% haradoŭ z nasielnictvam bolš za paŭmiljona čałaviek. Kraina faktyčna «ścisnułasia»: daroha, jakaja raniej zajmała da sutak, ciapier zabiraje ŭsiaho 6—8 hadzin.
Vybudavanaja infrastruktura zrabiła mahčymym biesprecedentnaje paskareńnie navahodniaj mihracyi — najbujniejšaha štohadovaha pieramiaščeńnia nasielnictva ŭ śviecie. Padčas 40‑dzionnaha śviatočnaha pieryjadu ździajśniajecca kala paŭmiljarda čyhunačnych pajezdak. U pikavyja dni čyhunki pieravoziać kala 20 miljonaŭ pasažyraŭ za sutki. Amal try čverci ź ich jeduć na ciahnikach, jakija ruchajucca chutčej za 200 km/h.
Raniej miljony ludziej pravodzili ŭ darozie amal sutki, a časam i bolš. Čakańnie biletaŭ, pierapoŭnienyja vahony, načleh na vakzałach — heta było zvyčajnaj častkaj navahodniaha siezonu. Siońnia bilety nabyvajucca praz mabilnyja prykładańni, jakija adsočvajuć popyt i dazvalajuć apieratyŭna dadavać dadatkovyja vahony. Daroha, jakaja kaliści była vyprabavańniem, pieratvarajecca ŭ niekalki hadzin u kamfortnych umovach.
Košt chutkaści, jakaja źmianiła krainu
Ciapier čyhunačny prajekt krainy kuryruje China State Railway Group — vializnaje dziaržaŭnaje pradpryjemstva, jakoje kiruje sietkaj i dapamahaje finansavać budaŭnictva novych linij. U hetym hodzie hrupa płanuje inviestavać 75 miljardaŭ dalaraŭ.
Ale chutkasnyja ciahniki taksama ŭvasablajuć supiarečnaści kitajskaj madeli rostu, zasnavanaj na inviestycyjach. Pašyreńnie sietki ŭ addalenyja rehijony stvaryła maršruty, jakija pa-za śviatočnymi pikami nie nabirajuć dastatkova pasažyraŭ dla rentabielnaj pracy, i krytyki papiaredžvajuć, što dadatkovyja zapłanavanyja čyhunačnyja puci mohuć być zališnimi. Ahulnyja daŭhavyja abaviazacielstvy hrupy vyraśli da 900 miljardaŭ dalaraŭ.
Paśla niekalkich hadoŭ strat u pieryjad pandemii za pieršyja try kvartały 2025 hoda kampanija atrymała prykładna 1,6 miljarda dalaraŭ prybytku. Analityki adznačajuć, što kampiensavać straty ad pasažyrskich vysokachutkasnych znosin dapamoh prybytak ad hruzavych pieravozak.
Miascovyja ŭłady zvyčajna dzielać ciažar budaŭnictva i ekspłuatacyi čyhunačnych puciej. Ale mnohija ź ich zmahajucca z ułasnym chistkim finansavym stanoviščam paśla pandemii i abvału rynku nieruchomaści.
Adnym z takich prykładaŭ źjaŭlajecca hornaja pravincyja Hujčžou na paŭdniovym zachadzie. Vysokachutkasnyja mahistrali prachodziać skroź vapniakovyja hory i praz šyrokija daliny, adnak vyručka ad čyhunačnych linij pravincyjnaj hrupy skłała tolki prykładna 31 miljon dalaraŭ pry vydzielenych na ich pabudovu subsidyjach pamieram kala 195 miljonaŭ dalaraŭ.
U płanach — da 2035 hoda pabudavać jašče kala 20 tysiač kiłamietraŭ šlachoŭ. Krytyki papiaredžvajuć: biez dastatkovaha popytu novyja linii mohuć stać finansavym ciažaram. Da taho ž, jak pakazvajuć daśledavańni, prychod vysokachutkasnaj čyhunki zapavolvaje rost u małanasielenych rajonach. Jana spryjaje pierajezdu ludziej u bolš raźvityja centry.
Tym nie mienš nivodnaja z hetych prablem nie zaŭvažnaja padčas ažyjatažu Miesiacovaha novaha hoda. Vakzały napaŭniajucca ludźmi z valizkami i skrynkami padarunkaŭ, a chutkasnyja ciahniki amal bieśpierapynna kursirujuć pamiž miehapolisami i ŭnutranymi pravincyjami. Kitaj demanstruje, jak infrastrukturny prajekt dziaržaŭnaha maštabu moža litaralna źmianić rytm žyćcia cełaj krainy i paskoryć najbujniejšuju mihracyju nasielnictva ŭ śviecie.
Kamientary