Razvahi z-za apošniaj sceny apošniaha filma Michałkova

Što my ŭsio pra palityku dy pra palityku.

Voś vy spytajeciesia — pry čym tvorčaść režysiora Nikity Michałkova, čyja publičnaja dziejnaść čym dalej, tym vyklikaje bolš niejkuju niajomkaść i žadańnie pačyrvanieć, da Biełarusi?

U jahonym apošnim filmie, «Stomlenyja soncam» ci to « — 2», ci to « — dva z pałovaj», da ahulnaha šeraha ŭražańnia (praŭda taki lepšaha, čym ad papiaredniaj častki hetaha dvuchsieryjnaha praciaha znakamitaha filma) finalny elemient dla taho, kab razdražnicca, dadała apošniaja scena, ź Innaj Čurykavaj u roli staroj žančyny i z zvarjaciełym niamieckim žaŭnieram-rehuliroŭnikam.

Čurykava hraje biełaruskuju babu — u biełaruskim stroi dy na fonie niedvuchsensoŭnych niamieckich darožnych šyldaŭ z nadpisami «Neswesh» i — ŭ sumniŭnym dla niemcaŭ u 1944 h. pravapisie — «Novogrudok». Baba hetaja, u adpaviednaści z daŭniaj savieckaj tradycyjaj, razmaŭlaje na čyściutkaj maskoŭskaj rasijskaj movie,

Lišnie kazać, što jak bolšaść akupavanych savieckich terytoryj składali Biełaruś i Ŭkraina, tak i bolšaść u realnych anałahach «čornaj piechoty», jakaja hraje ŭ filmie važnuju rolu, składali našy ziemlaki i ŭkraincy. Pavodle filma, «čornaja piechota» — atrady ź niaŭzbrojenych i nie ŭnifarmavanych ludziej, jakija byli mabilizavanyja z vyzvalenych z-pad akupacyi terytoryj i vykarystoŭvałasia ŭ jakaści «harmatnaha miasa».

Moj ułasny pradzied pahinuŭ pad Varšavaj u 1944 hodzie praź nievialiki čas paśla mabilizacyi z zaniataha savietami Zachodniaha Paleśsia. Abstaviny dazvałajuć padazravać, što i tam ledźvie ŭzbrojenych žaŭnieraŭ z «niedobranadziejnaha» nasielnictva, jakoje mieła mahčymaść paraŭnoŭvać savieckich akupantaŭ z nacysckimi, kidali na niamieckija kulamioty, nie zvažajučy na mahčymyja achviary.

Biełaruskija histaryčnyja realii vykarystoŭvajucca Michałkovym (śviadoma ci nieśviadoma) dla razvahaŭ pra rasijski los, dla pabudovy rasijskaha nacyjanalnaha siužeta.

I nie treba spasyłacca pra nibyta ahulny histaryčny los: što-što, a Druhaja suśvietnaja dla biełarusaŭ i dla rasijcaŭ była sucelna roznaju.

Chtości zakliča nie čaplacca da drobiaziaŭ, ale ja liču, što da takich rečaŭ, jak biezhustoŭnaść ci ihnaravańnie histaryčnych faktaŭ talerantnymi być nielha. Asabliva, što tyčycca adsutnaści biełaruskaha akcenta ŭ Čurykavaj, kali takija rečy (taksama ŭzhadajma kinašedeŭr ad tak zvanaj Sajuznaj dziaržavy, niadaŭni film «Bresckaja krepaść») pracujuć na toje, kab praź jakich tryccać hadoŭ, kali adamre apošniaje pakaleńnie naturalnych viaskovych niebilinhvalnych biełaruskamoŭnych, nam nie daviałosia dakazvać biełaruskim dzieciam, što na biełaruskaj movie sapraŭdy kaliś masava razmaŭlali ŭ pobycie.

***

Simptamatyčna, što z 1994 h. — z tych samych pieršych oskaraŭskich «Stomlenych soncam» — Michałkoŭ, na maju dumku, nie źniaŭ nivodnaha filma, jaki moh by zasłužyć chvalebnyja recenzii, jak jaho papiaredniaja tvorčaść.

«Sibirski cyrulnik» byŭ niejkaj bujnamaštabnaj fałkłorna-turystyčnaj klukvaj, papiarednikam praciaha «Stomlenych soncam» u płanie pampieznaści i rastraty hrošaj padatkapłacielščykaŭ, i naščadkam savieckich inturystaŭskich «Pryhodaŭ italijcaŭ u Rasii» u płanie vidavočnaj nacelenaj na zamiežnika stereatypizacyi i zamiłavanaha spraščeńnia vobraza krainy.

«12» apynuŭsia čarhovym manifiestam prafannaj michałkoŭskaj nacyjanalistyčnaj kansiervatyŭnaści ź jeŭrazijskim duškom — pry hetym pa ironii budučy rymiejkam amierykanskaha filma 50-hadovaj daŭniny.

Zapomniŭsia, kaniečnie ž, «55», televizijny dyfiramb Uładzimiru Pucinu na dzień naradžeńnia. U apošnim vypusku svajho dzivavataha videabłoha režysior kaža, što nikoli nie zdymaŭ padchalimskich filmaŭ dla ŭłady, ale acanicie sami:

U aktyŭ Michałkovu za hetyja amal dvaccać hadoŭ ja zanošu tolki sieryjał pra losy rasijskaj biełaj emihracyi — «Rasijcy biez Rasii» (zhadany mnoju tut).

***

Tak, i jašče cikavaja drobiaź pra Michałkova i Biełaruś: Michałkoŭ viadzie svoj rod ad čałavieka pa imieni Michałka Ivanavič, jaki ŭ pačatku 15 stahodździa vyjechaŭ u Maskoviju ź Vialikaha kniastva Litoŭskaha. Drobiaź, a… ničoha nie značyć.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0