Nielha chavać złačynstvy partyzanaŭ za «supracivam fašyzmu»
Adkaz na artykuł Siarhieja Vahanava «Nieviadomaja historyja».
U numary «Našaj Nivy» ad 7 sakavika 2012 h. byŭ źmieščany artykuł Siarhieja Vahanava «Nieviadomaja historyja». Jon nastolki mianie zakranuŭ, što ja prosta nie moh pakinuć jaho biez uvahi.
Pa-pieršaje, treba adznačyć źniavažlivy i navat abraźlivy ton artykuła Siarhieja Vahanava, što prosta dziŭna dla takoha vydańnia, jak «Naša Niva». Tym bolš, što jaho «praviedny» saviecka-“patryjatyčny” hnieŭ skiravany suprać Anatola Tarasa — čałavieka, jakija zasnavaŭ i voś užo katory hod vydaje knižnuju sieryju «Nieviadomaja historyja», dzie raskryvajucca balučyja i znakavyja dla biełarusaŭ histaryčnyja padziei.
Dziakujučy pracy Anatola Tarasa, pabačyli śviet nadzvyčaj źmiastoŭnyja i infarmatyŭnyja vydańni pa historyi Biełarusi roznych pieryjadaŭ. I, što samaje važnaje, knižki z hetaj sieryi supraćstajać iłžyvaj aficyjnaj łukašenkaŭskaj prapahandzie, adkryvajučy biełarusam vočy na sapraŭdnuju historyju.
Što ž prymusiła Siarhieja Vahanava abrynucca ŭ najhoršych savieckich tradycyjach na Anatola Tarasa? Nahodaj stała knižka sieryi aŭtarstva Siarhieja Zachareviča «Partizany SSSR. Ot mifov k riealnosti».
Nie padabajecca Vahanavu i horkaja praŭda pra źvierstvy partyzanaŭ, rabaŭnictva mirnaha nasielnictva, amaralnyja pavodziny i h.d. Pry hetym, u svajoj arhumientacyi Vahanaŭ śmieła idzie na padmienu paniaćciaŭ. Tak, spadar Vahanaŭ nie zhodny z vysnovami aŭtara ab tym, što tak zvanaja rejkavaja vajna była «typovym savieckim ašukanstvam». I jak dokaz svajoj pravaty raskazvaje ščymlivuju historyju pra svajho siabra Chviedziu Byčyłu, jaki straciŭ nahu padčas padryvu niamieckaha ešałona i atrymaŭ za heta orden.Spadaru Vahanavu nie padabajecca, što aŭtar stavić pad sumnieŭ hipierbalizavanuju savieckimi ideołahami rolu partyzanskaha ruchu ŭ baraćbie ź niamieckaj akupacyjaj.
Niaŭžo ž taki adukavany i daśviedčany žurnalist jak Vahanaŭ nie razumieje prostaj roźnicy pamiž łakalnym epizodam vajny (padryŭ ciahnika) i maštabnaj usiebiełaruskaj partyzanskaj apieracyjaj, u jakoj byli zadziejničanyja dziasiatki tysiač partyzanaŭ (mienavita tak padajecca «rejkavaja vajna» savieckaj i łukašenkaŭskaj prapahandaj)?
Aŭtar knihi nie admaŭlaje, što partyzany padkładali vybuchoŭku pad rejki, jon stavić pad sumnieŭ (darečy, vielmi pierakanaŭča) mienavita maštabnaść i efiektyŭnaść hetych dziejańniaŭ.
Jak čałaviek, jaki cikavicca historyjaj Druhoj suśvietnaj vajny, padam adzin tolki fakt.
Partyzany pa zahadzie z Maskvy pravodziać «rejkavuju vajnu» uzryvajuć sotni kiłamietraŭ čyhunki, puskajuć pad adchon dziasiatki (kali nie sotni) ešałonaŭ z vajennaj technikaj -- tak kaža savieckaja prapahanda. A niemcy ŭ hety ž čas spakojna pieravoziać praź Biełaruś niekalki tankavych dyvizij (cełaja čyhunačnaja armada) z-pad Kurskaj duhi ŭ Italiju, dzie pačałasia apieracyja sajuznych vojskaŭ, i nie zaznajuć nijakich prablem.
Dalej Vahanaŭ hrebliva nazyvaje «prymityŭnaj kanjunkturščynaj» paćvierdžanyja faktami śćviardžeńni aŭtara pra złačynstvy partyzan suprać mirnaha nasielnictva (rabavańni, zabojstvy, ździeki). Značyć,
pa łohicy spadara Vahanava, i Vasil Bykaŭ byŭ «prymityŭnym kanjunkturščykam», kali pisaŭ pra heta ŭ svaich viadomych tvorach: «Kruhlanski most», «Na bałotnaj ściažynie», «Doŭžyk», «Ružovy tuman»i inšych. Treba spadaru Vahanavu aznajomicca z najvydatniejšaj dakumientalnaj knihaj uspaminaŭ Illi Kopyła «Niabyšyna. Vajna».
Chaj pračytaje pra toje, jak partyzany zabirali apošniuju ježu, zabivali žančyn.A paśla vajny pisali knižki, što try razy hramili niamieckija harnizony ŭ vioscy, dzie hetych samych harnizonaŭ nie było na praciahu ŭsioj akupacyi. Chaj pračytaje knižku Viktara Chursika «Kroŭ i popieł Dražna» (pra viosku, jakuju partyzany spalili razam z žycharami). A śviedčańniaŭ takich pa ŭsioj Biełarusi proćma! Navat u adkrytych archivach jość takija źviestki.
Nie prymaje spadar Vahanaŭ i śćviardžeńnia ab tym, što Maskvoj staviŭsia zahad partyzanam pravakavać akupacyjnyja ŭłady na akcyi zastrašvańnia mirnaha nasielnictva. Dyk navat, čytajučy savieckija knižki, možna zrabić takuju vysnovu. Z adnaho boku sotni tysiač partyzan, cełyja partyzanskija zony, sielsaviety z savieckaj uładaj, niemcy, jakija navat bajacca vyjechać z haradoŭ. A ź inšaha boku -- spalenyja akupantami biełaruskija vioski, jakija partyzany čamuści nie imknulisia ratavać. Jak, naprykład, viosačka Łozki ŭ Kalinkavickim rajonie, jakuju spalili paśla zabojstva niekalkich niamieckich sałdataŭ. Spaliła rota karnikaŭ. U toj čas, jak u navakolnych lasach adsiedžvałasia cełaja partyzanskaja bryhada! Dyk ci ž nie pravakacyja heta, spadar Vahanaŭ? I palili ž da samaha prychodu Savieckaj Armii, navat letam 1944 hoda! Dyk čamu ž partyzny nie abaraniali ludziej?
Viercham ža cynizmu, źjaŭlajecca, na moj pohlad, «pierł» spadara Vahanava pra toje, što takija knihi horšyja navat za łukašenkaŭskija, bo «admaŭlajuć udzieł biełarusaŭ u jeŭrapiejskim… Supracivie fašyzmu…»
Nie zrazumieła tolki, jak viažacca supraciŭ fašyzmu i «rekvizicyja» partyzanami ŭ šmatdzietnaj siamji karovy zimoj (a heta viernaja śmierć) ci zabojstvy nastaŭnikaŭ tolki za toje, što jany vučyli dziaciej?I pry čym tut uvohule takija vysokija słovy? Čamuści ŭ 1939 h. savieckija sałdaty nie imknulisia vajavać z fašyzmam, a bratalisia ź niamieckimi sałdatami ŭ Breście, uśmichalisia ŭ kamiery fotakarespandentaŭ, u toj čas, jak Hitler i Stalin dzialili Jeŭropu, padpisvajučy damovy ab siabroŭstvie.
Čamuści Chviedzia Bačyła nie pajšoŭ u partyzany, kali dziasiatki tysiač biełarusaŭ lahli ŭ Kurapatach atrymaŭšy kulu ŭ patylicu ad balšavickich kataŭ,kali lepšych sialan vysyłali, adpraŭlajučy razam ź dziećmi na viernuju śmierć u Kotłas i h.d. U partyzany ž padčas niamieckaj akupacyi išli, bo Maskva staviła ludziej u nialudskija ŭmovy, bo byŭ vybar — abo źniščeńnie siamji i zaličeńnie ŭ zdradniki, abo partyzanski atrad. I
pryhožyja słovy pra jeŭrapiejski supraciŭ fašyzmu — heta ździek.
Nu, a toje, što spadar Vahanaŭ tak pavažliva stavicca da «partyjnych historykaŭ», «jakija ŭsio ž taki byli navukoŭcami» — heta ŭvohule niešta strašnaje.
Heta Łaŭrencij Canava, jaki vydaŭ šmatstaronkavy iłžyvy opus pra partyzanku ŭ Biełarusi, byŭ historykam?Jon ža taksama pracavaŭ z archivami i dakumientami. Da taho ž, zhodna ź piačornaj łohikaj spadara Vahanava, možna rasstrelvać nievinavatych, ssyłać, katavać, ale zmahańnie z fašyzmam usio śpiša? I treba balšavickamu katu Vaŭpšasavu nieści kvietki i stavić pomniki, bo jon ža «zmahaŭsia z fašyzmam». A toje, što jon razam sa svaimi vyludkami źniščyŭ tysiačy i tysiačy biaźvinnych ludziej? A pra heta spadar Vahanaŭ, jak vynikaje ź jaho razvah, prapanuje zabyć.
Naprykancy ž, chaciełsia b adznačyć, što
pakul my nie budziem adkryta, va ŭvieś hołas kazać (pierš za ŭsio, školnikam i studentam) pra złačynstvy balšavickaha režymu, u tym liku i ździejśnienyja savieckimi partyzanami padčas niamieckaj akupacyi, pakul my nie pačniom kataŭ nazyvać katami, nie zvažajučy na toje, što jany brali ŭdzieł, jak kaža Vahanaŭ, u «jeŭrapiejskim supracivie fašyzmu», nas čakaje dalejšaja maralnaja dehradacyja.
-
Režym Łukašenki časova stanie mienš ahresiŭnym da susiedziaŭ, ale stratehična budzie imknucca da avałodańnia atamnaj zbrojaj
-
«Znajšli krajniaha», a «pastaviać sałdafona jakoha-niebudź». U sacsietkach adreahavali na zvalnieńnie kiraŭnika «Minsktransa»
-
Cyhankoŭ: Nie padazravaŭ, što Babaryka źjaŭlajecca prychilnikam sacyjalizmu — mary siaredniaha čałavieka
Ciapier čytajuć
Pahražaŭ vajskoŭcam raskryć, chto ź ich homaseksuał, kab vypytać sakrety i pradać Ukrainie. Voś za što adyjozny funkcyjanier BRSM atrymaŭ 17 hadoŭ kałonii3
Kamientary