Litaratura11

Try miachi dziadźki Ryhora

U sieryi «Kniharnia «Naša Niva» vyjšła kniha hutarak z Baradulinym. Piša aŭtar Siarhiej Šapran.

Jašče na pačatku 2008 hoda Alaksandra Dyńko prapanavała padrychtavać dla «našaniŭskaj» sieryi knihu hutarak z Ryhoram Baradulinym. Ja, viadoma, pahadziŭsia, choć, biezumoŭna, prapanova hetaja była nie tolki hanarovaj, ale i duža adkaznaj. Zhodu daŭ i Ryhor Ivanavič. I voś ciapier ja vielmi ŭdziačny i «Našaj Nivie», i vydaviectvu Ihara Łohvinava za toje, što sprava była daviedzienaja da łahičnaha finału — kniha narešcie źjaviłasia.

Pieršaja hutarka mienavita dla hetaj knihi datujecca kastryčnikam 2008 hoda (choć u jaje ŭvajšli i raniejšyja našy hutarki z Baradulinym — pačynajučy ad 1999 hoda),
havaryli my piać hadzin zapar. Adnak u dalejšym sustrečy adbyvalisia zredčas i byli nie takija praciahłyja, pierš za ŭsio z-za stanu zdaroŭja Ryhora Ivanaviča. Mabyć, jašče i tamu, što sam jon nie nadta vieryŭ, što niešta z takoj zadumy moža atrymacca. Pakul letam 2010 hoda nie pračytaŭ čarnavyja nakidy da knihi. Uchvaliŭšy zroblenaje, Baradulin zhadziŭsia na praciah razmoŭ, jakija ŭ kastryčniku-śniežni adbyvalisia ŭžo rehularna. Tak i sabrałasia heta kniha — pa sutnaści, adna vialikaja hutarka pra minułaje, siońniašni čas i budučyniu. Hutarka daŭžynioju ŭ adzinaccać hadoŭ.

Razmova išła nie tolki pra čałaviečy i tvorčy los narodnaha paeta Biełarusi, ale i pra rodnuju Ušaččynu, pra mamu Akulinu Andrejeŭnu i samych blizkich siabroŭ: Vasila Bykava, Uładzimira Karatkieviča, Michasia Stralcova, Hienadzia Buraŭkina, Uładzimira Niaklajeva. I ŭ nieparyŭnaj suviazi z hetym — pra litaraturu, pra rodnuju movu i pra krainu, u jakoj Baradulin daŭno adčuvaje siabie, pa ŭłasnym vyznačeńni, inšakraincam.
Nazva knihi («Try miachi dziadźki Ryhora, albo Sam-nasam z Baradulinym»), darečy, nievypadkovaja — ad samaha pačatku chaciełasia padkreślić, što
tut poruč z surjoznymi tekstami prysutničajuć i žartoŭnyja temy,
bo taki charaktar ŭ dziadźki Ryhora, takaja ŭžo jaho paezija — razam z vysokim słovam užyvajucca i epihramy i vušackija «prybabuńki».

Vialikaj patreby ŭ takoj knizie mahło b nie być, kali b Ryhor Ivanavič napisaŭ svaje ŭspaminy ci praz usio žyćcio vioŭ dziońnik.
Adnak jaho ŭspaminy nosiać davoli epizadyčny charaktar i pryśviečany ŭ balšyni vypadkaŭ viadomiejšym biełaruskim piśmieńnikam: Vasilu Bykavu, Uładzimiru Karatkieviču, Pimienu Pančanku, Piatrusiu Broŭku, Michasiu Stralcovu, Anatolu Vialuhinu… Tak, tam jość znakavyja asoby, ale — mała samoha Baradulina. Dziońnikaŭ dziadźka Ryhor metanakiravana, nakolki viedaju, taksama nie vioŭ — dziońnikavyja zapisy rabilisia im času ad času. A voś
u hetaj knizie my pasprabavali razam z Ryhoram Ivanavičam padsumavać niejkija, na ščaście, jašče nie kančatkovyja vyniki jaho žyćcia — žyćcia tvorčaha i žyćcia čałaviečaha.
Da taho ž mianie vielmi cikaviŭ siońniašni nastroj Baradulina: ź jakimi dumkami-turbotami pračynajecca i kładziecca spać adzin z najvialikšych biełaruskich paetaŭ? Čamu im apanoŭvaje dušeŭny niespakoj i časam navat adčaj? Ź jakim pačućciom hladzić jon na minułaje i ci bačyć padstavy dla aptymizmu ŭ budučym? Pra što škaduje i na što spadziajecca? Biassprečna, adkazy na hetyja i inšyja pytańni možna pasprabavać znajści ŭ paezii Baradulina, i tam jany sapraŭdy jość, ale adkazy ŭsio ž daloka nie na ŭsie hetyja pytańni. Uvohule, ja b acharaktaryzavaŭ «Try miachi», jak karotki aŭtabijahrafičny žyćciapis Baradulina, a, ź inšaha boku, heta ŭ niečym i svojeasablivy aŭtarski kamientar da jaho ŭłasnaha losu i tvorčaści. To bok
heta takaja kniha, jakoj u baradulinskaj biblijahrafii dasiul jašče nie było.

Ja bolš za dvaccać hadoŭ zajmaŭsia žurnalistykaj i pracavaŭ pieravažna ŭ žanry intervju. Na vialiki žal, u žurnalistycy isnuje takoje paniaćcie — infarmacyjnaja nahoda. To bok kali niama niejkaj nahody, dyk i intervju nibyta nie varta rabić. Tamu nieadnojčy atrymlivałasia, što i chočacca hutarku zrabić, ale chto jaje nadrukuje? Tolki da čarhovaha jubileju. Adnak pamiž jubilejami, jak viadoma, zdarajucca piacihadovyja pierapynki, heta nibyta taki «miortvy siezon», kali čałavieka ŭzhadvajuć tolki zredčas. Pa-druhoje, dla hazietnaha intervju nie pra ŭsio budzieš pytacca choć by tamu, što ty abmiežavany ŭ pamierach publikacyi. U vypadku ž z «Tryma miachami» nijakaj abmiežavanaści nie było,

ja spytaŭ dziadźku Ryhora litaralna pra ŭsio, pra što ŭ toj čas mnie chaciełasia ŭ jaho zapytacca.

Fihury takoha maštabu, jak Ryhor Baradulin, vartyja taho, kab luboje ich słova — paetyčnaje ci publicystyčnaje — było nadrukavanym. A čas užo sam rasstavić usio pa svaich miescach — ci budzie hetaje słova Baradulina, hetaja jaho kniha zapatrabavanaj, ci jana zastaniecca tolki ŭ siońniašnim, 2012 hodzie.

* * *

Prezientacyja knihi Siarhieja Šaprana «Try miachi dziadźki Ryhora, albo Sam-nasam z Baradulinym» adbudziecca 10 maja (čaćvier) u kniharni «Łohvinaŭ» (pr. Niezaležnaści, 37a). Pačatak, a 19-j.

Kamientary1

Ciapier čytajuć

Połk Kalinoŭskaha paviedamiŭ pra hibiel troch bajcoŭ6

Połk Kalinoŭskaha paviedamiŭ pra hibiel troch bajcoŭ

Usie naviny →
Usie naviny

Lidarka litoŭskich libierałaŭ: Pierajezd Cichanoŭskaj u Polšču — strata dla Litvy10

Biełarus viadzie kanał pra budaŭnictva i ramont. U jaho ŭžo bolš za miljon padpisčykaŭ4

U Minsku na piešachodnym pierachodzie źbili žančynu i 12‑hadovuju dačku 8

Zatrymali 19‑hadovaha pinčuka za «reabilitacyju nacyzmu»12

Biełarusy masava niasuć hrošy ŭ banki. Čamu tak i nakolki vyhadna kłaści rubli na depazity?8

U Vieniesuele vyzvaleny jašče kala 80 palityčnych źniavolenych. Hetaha patrabavali ZŠA1

«Heta nie «nadzień švedar». Heta choład, ad jakoha nikudy nie schavacca». Jak ukraincy vyžyvajuć bieź śviatła i ciapła ŭ chałodnych kvaterach7

Cana na zołata ŭpieršyniu pieravysiła adznaku $5 tysiač, praciahvajučy histaryčny rost

«Žyvie!» ci «Žyvie viečna!»? Jak pravilna? Vakoł hetaha pytańnia razharnułasia pałkaja dyskusija31

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Połk Kalinoŭskaha paviedamiŭ pra hibiel troch bajcoŭ6

Połk Kalinoŭskaha paviedamiŭ pra hibiel troch bajcoŭ

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić